Pakistan mở rộng hợp tác quốc phòng với Kuwait, đẩy mạnh vai trò tại Trung Đông

Islamabad, Pakistan – Pakistan và Kuwait ngày 27/8 đã ký một thỏa thuận quốc phòng mới, được Bộ Quốc phòng Pakistan mô tả là giúp tăng cường đáng kể khuôn khổ hợp tác quân sự song phương vốn có từ năm 2023.

Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan Khawaja Asif và người đồng cấp Kuwait, ông Sheikh Abdullah Ali Abdullah Al-Salem Al-Sabah, đã ký “Thỏa thuận Nghị định thư 2026” tại Rawalpindi. Theo tuyên bố của Bộ Quốc phòng Pakistan, thỏa thuận này cho phép lực lượng vũ trang Pakistan hỗ trợ đào tạo quân đội Kuwait, xây dựng năng lực phòng thủ và hỗ trợ quản lý biên giới.

Thỏa thuận mới được xây dựng dựa trên một thỏa thuận khung ký từ tháng 6/2023 nhưng mới được Kuwait phê chuẩn chính thức vào tháng trước. Đây là động thái mới nhất trong chuỗi hợp tác quốc phòng ngày càng mở rộng của Pakistan tại khu vực Trung Đông.

Trong những năm gần đây, Pakistan đã ký hiệp ước phòng thủ chung với Saudi Arabia, tham gia thỏa thuận an ninh tập thể ba bên với Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ mang tên “Hiệp ước Mecca”, triển khai hàng nghìn binh sĩ cùng một phi đội máy bay chiến đấu đến Saudi Arabia, đồng thời tăng cường các chương trình hợp tác đào tạo quân sự với Qatar.

Quan hệ hợp tác ngày càng chính thức hóa

Kuwait là quốc gia vùng Vịnh mới nhất tăng cường quan hệ quốc phòng với Islamabad. Hợp tác quốc phòng giữa hai nước đã có từ cuối những năm 1960. Trong Chiến tranh vùng Vịnh 1990-1991, Pakistan đã cử một lực lượng quân sự lớn đến Saudi Arabia, bố trí phòng thủ quanh Mecca và Madinah sau khi Iraq xâm chiếm Kuwait năm 1990.

Tướng về hưu Zahid Mahmood, cựu tướng hai sao của Pakistan, nay là nhà phân tích quốc phòng, cho rằng lịch sử đó là bối cảnh của thỏa thuận vừa ký. Theo ông, thỏa thuận với Kuwait không thể so sánh với Thỏa thuận Phòng thủ chung Chiến lược (SMDA) mà Pakistan ký với Saudi Arabia vào tháng 9 năm ngoái, vì nó không có điều khoản nào tương tự cam kết trung tâm của Hiệp ước Mecca hay SMDA, vốn coi hành động xâm lược chống lại một bên ký kết là hành động xâm lược chống lại tất cả.

Quan hệ đối tác với Kuwait bao gồm đào tạo, hậu cần, chia sẻ thông tin tình báo và tập trận chung, được giám sát bởi một ủy ban quân sự hỗn hợp hàng năm. Ông Mahmood nhận định Kuwait dường như đang chuyển từ hợp tác quốc phòng cơ bản sang quan hệ đối tác an ninh có cấu trúc hơn, dù vẫn chưa có cam kết phòng thủ tập thể kiểu Điều 5.

Umer Karim, cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu và Văn hóa Hồi giáo King Faisal ở Riyadh, cho biết thỏa thuận mới trao cho Pakistan vai trò không chỉ trong phát triển năng lực quốc phòng rộng lớn hơn của Kuwait mà còn cụ thể trong việc bảo vệ biên giới với Iraq. “Nếu quân đội Pakistan được triển khai tới Kuwait và bố trí dọc biên giới, về cơ bản thỏa thuận này sẽ tiến gần hơn tới thỏa thuận Pakistan-Saudi Arabia”, ông nói.

Thiếu tướng không quân Kuwait về hưu Yousef Al-Mulla cũng nhận định với tờ Al-Araby Al-Jadeed rằng năng lực công nghiệp quân sự đang phát triển và vị thế hạt nhân của Pakistan mang lại cho nước này “trọng lượng chiến lược”.

Pakistan mang lại điều gì

Các nhà phân tích cho rằng niềm tin vào các đảm bảo an ninh của Mỹ tại vùng Vịnh đã suy yếu sau khi Israel không kích một khu phức hợp ở Doha, Qatar, nơi các quan chức Hamas đang tham gia đàm phán gián tiếp, vào tháng 9/2025. Vài ngày sau, Pakistan và Saudi Arabia ký SMDA.

Trong cuộc chiến Mỹ-Iran bắt đầu từ tháng 2 năm nay, các cuộc tấn công của Iran đã trúng các mục tiêu của Mỹ và Kuwait trên lãnh thổ Kuwait, trong đó có vụ tấn công khiến 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng gần cảng Shuaiba.

Salman Al-Jawana, trưởng bộ phận báo chí chính trị tại Hội Nhà báo Kuwait, nói với Al-Araby Al-Jadeed rằng thỏa thuận này “không nên được đọc như một hiệp định song phương thông thường, mà trong bối cảnh định hình lại môi trường an ninh ở vùng Vịnh sau khi các mối đe dọa khu vực leo thang”.

Pakistan có những lợi thế riêng giải thích cho vai trò này. Ông Karim chỉ ra rằng Pakistan là quốc gia có vũ khí hạt nhân duy nhất trong thế giới Hồi giáo. Pakistan cũng sở hữu không gian ngoại giao hiếm có: là nhà hòa giải trung tâm trong cuộc chiến Mỹ-Iran, được cả hai bên tin tưởng, đồng thời duy trì quan hệ mạnh mẽ với các nước Arab, Trung Quốc – siêu cường đang nổi mà khu vực đang muốn lôi kéo. Điều này cho phép các quốc gia vốn phụ thuộc vào ô an ninh Mỹ mở rộng lựa chọn mà không làm Washington khó chịu như cách các thỏa thuận tương tự với Trung Quốc có thể gây ra.

Pakistan được gì?

Điều Islamabad nhận được ít rõ ràng hơn những gì họ cung cấp. Theo Ngân hàng Nhà nước Pakistan, nước này nhận được kỷ lục 41,6 tỷ USD kiều hối trong năm tài chính vừa qua, với gần một nửa đến từ Saudi Arabia và UAE.

Thống chế Asim Munir từng nói với các doanh nhân Pakistan năm 2023 rằng các nước vùng Vịnh có thể đầu tư tới 100 tỷ USD vào nước này. Tuy nhiên, sau ba năm, đầu tư thực tế vẫn chỉ là một phần nhỏ của con số đó.

Ông Karim cho biết điều Pakistan có thể kỳ vọng từ Kuwait vẫn chưa rõ ràng. “Không rõ Pakistan sẽ nhận được lợi ích gì, nhưng nhiều khả năng sự hỗ trợ từ Kuwait có thể đến dưới dạng nguồn cung năng lượng được trợ giá, mặc dù điều đó chỉ chín muồi khi tranh chấp eo biển Hormuz được giải quyết theo cách này hay cách khác. Kuwait cũng có thể mở thị thực cho lao động Pakistan”, ông nói. Hiện có khoảng 95.000 người Pakistan đang sinh sống tại Kuwait.

Ông Mahmood nhìn nhận lợi ích rộng lớn hơn một cách rõ ràng: “Bất kỳ sự hợp tác chiến lược nào thuộc loại này đều khiến bạn trở nên phù hợp hơn nhiều, và sự phù hợp đó giờ đây vượt ra ngoài khu vực”. Cựu quan chức quân đội này cho rằng thỏa thuận Kuwait cũng có khả năng “củng cố quan hệ kinh tế” và giúp giải quyết một số thách thức kinh tế của Pakistan. Ông thừa nhận vẫn có rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh xung đột khu vực có thể trở nên cực kỳ nguy hiểm nếu diễn ra theo đường lối giáo phái, nhưng “những lợi thế mà Pakistan đang đạt được và sẽ tiếp tục đạt được từ cách tiếp cận chiến lược này lớn hơn nhiều so với rủi ro”.