Người Iran ở Los Angeles chia rẽ trước thềm đội tuyển quốc gia dự World Cup

Los Angeles – Từ những tiệm kem vị nghệ tây đến quán thịt nướng kabob và hiệu sách tiếng Ba Tư, dấu ấn của cộng đồng người Iran hiện rõ khắp khu Westwood, Los Angeles. Với lá cờ hình sư tử và mặt trời – biểu tượng thời tiền cách mạng 1979 – được treo khắp nơi, cùng với chân dung nhân vật đối lập Reza Pahlavi thỉnh thoảng xuất hiện, thái độ chống đối chính quyền Iran của cộng đồng này cũng trở nên rõ ràng.

Một số cuộc biểu tình đã diễn ra nhằm phản đối sự tham dự của đội tuyển Iran (được gọi là Team Melli) tại giải đấu. Tuy nhiên, khi đội tuyển quốc gia Iran sẵn sàng bắt đầu chiến dịch World Cup tại Los Angeles vào thứ Hai, chủ doanh nghiệp Roozbeh Farahanipour cho biết quan điểm của người Mỹ gốc Iran về Team Melli phức tạp hơn những gì bề ngoài thể hiện. “Cộng đồng đang bị chia rẽ”, Farahanipour nói với Al Jazeera.

Một số nhà hoạt động đối lập xem đội bóng là phần mở rộng của hệ thống chính quyền Tehran và lên kế hoạch biểu tình bên ngoài sân vận động ở Los Angeles. Nhưng nhiều người Mỹ gốc Iran khác chỉ muốn xem trận đấu và gác lại chính trị. Các cuộc biểu tình dự kiến sẽ diễn ra gần sân vận động khi Iran bắt đầu chiến dịch World Cup gặp New Zealand. Tâm lý chống chính quyền phổ biến ở Westwood, nơi được mệnh danh là Tehrangeles, một thành trì của những người ủng hộ Pahlavi. Dù vậy, Farahanipour cho biết mọi người ở đây không hoàn toàn đồng thuận về việc tẩy chay đội tuyển Iran tại World Cup – hay cổ vũ cho cuộc chiến giữa Mỹ-Israel chống lại quê hương họ.

Bản thân Farahanipour, một nhà hoạt động đối lập kỳ cựu, phản đối chiến tranh nhưng sẽ không ủng hộ Team Melli. “Khi đội này ra sân quốc tế, với tôi, họ đại diện cho chế độ, chế độ sẽ giết nhiều bạn bè và gia đình tôi”, ông nói.

Sudi Farokhnia, một nhà tổ chức cộng đồng người Mỹ gốc Iran ở Los Angeles, có quan điểm khác. Cô so sánh việc ủng hộ đội tuyển Iran trong khi phản đối chính quyền với việc cổ vũ nước Mỹ dù chỉ trích Tổng thống Donald Trump. “Tôi chống Trump như điên, nhưng thứ Sáu tuần trước khi đội Mỹ đá, tôi mặc áo Mỹ, đội mũ Mỹ, quàng cờ Mỹ. Tôi không biết quan điểm chính trị của các cầu thủ Mỹ là gì… và lúc này tôi không quan tâm. Đó là chuyện riêng. Tôi quan tâm là họ đại diện cho nước Mỹ”, Farokhnia nói.

Tuy nhiên, chính quyền Trump không tách bạch đội tuyển khỏi chính quyền Tehran. Team Melli không được phép ở lại Mỹ và phải đặt căn cứ ở Mexico láng giềng, dù tất cả các trận vòng bảng của họ diễn ra bên kia biên giới – hai trận ở Los Angeles và một ở Seattle. Ngày Chủ nhật, khi đội Iran đến Mỹ để mở màn gặp New Zealand vào hôm sau, viễn cảnh giao tranh tái diễn giữa Tehran và Washington lắng xuống khi hai bên đồng ý thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, đột phá ngoại giao này chẳng làm giảm căng thẳng xung quanh Iran tại World Cup. Một số nhà hoạt động chống chính quyền Iran kiên quyết biểu tình phản đối Team Melli, kêu gọi biểu tình bên trong và ngoài sân vận động vào thứ Hai.

Một điểm gây tranh cãi lớn là sự xuất hiện của lá cờ thời tiền cách mạng trên khán đài. Cả lá cờ cũ và lá cờ chính thức của Cộng hòa Hồi giáo đều có ba dải xanh, trắng, đỏ từ trên xuống dưới, nhưng lá cờ chính thức có tên Chúa được cách điệu ở giữa. Trong khi FIFA chưa đưa ra hướng dẫn cụ thể về biểu tượng sư tử và mặt trời, tổ chức bóng đá thế giới này có lệnh cấm các biểu tượng chính trị áp dụng cho lá cờ đó. Chưa rõ lực lượng quản lý sẽ xử lý thế nào nếu người hâm mộ giương biểu ngữ chống chính phủ trong sân vận động. Tuần trước, Bộ trưởng Thể thao Iran Ahmad Donyamali cảnh báo đội sẽ tạm dừng thi đấu nếu “cờ không chính thức được mang vào hoặc khẩu hiệu chống đội tuyển quốc gia được hô trong sân vận động”.

Farahanipour chỉ trích các hạn chế của FIFA, cho rằng các đảm bảo tự do ngôn luận của Mỹ nên vượt qua các quy tắc của liên đoàn. “FIFA chỉ nên kiểm soát mặt cỏ… ở giữa sân. FIFA không có quyền nói về những thứ bên ngoài sân, đó là đất Mỹ”. Sam Beykzadeh, chủ hiệu sách ở Westwood, cũng lên án lệnh cấm của FIFA. “Đây là cờ Iran”, Beykzadeh nói, chỉ vào biểu tượng sư tử và mặt trời trên đầu. Ông nhấn mạnh coi Team Melli là đại diện của chính quyền, không phải người dân. “Đội bóng đó thuộc về chế độ. Nó không phải Iran. Đội bóng Iran là 45.000 người mà chế độ đã giết trên đường phố năm tháng trước”, ông ám chỉ các cuộc biểu tình chống chính phủ tháng Một năm nay. Chính quyền Iran đưa ra con số 3.117 người chết, bao gồm cả lực lượng an ninh, đổ lỗi cho những kẻ “bạo loạn” do Israel hậu thuẫn. Beykzadeh dự đoán sẽ có bất ổn ở trận đấu thứ Hai. “Thứ Hai sẽ là một cuộc xung đột lớn giữa người Iran và chế độ đó… và những người ủng hộ chúng mà chúng mang từ nơi khác tới để chiến đấu với người dân”. Nhà chức trách Mỹ dường như tăng cường bảo vệ đội tuyển Iran. Al Jazeera chứng kiến nhiều xe cảnh sát hộ tống xe buýt của đội Iran hôm thứ Hai.

Đối với Farokhnia, sự thù địch với đội tuyển Iran là phi lý. Cô cho rằng sau thất bại của cuộc chiến Mỹ-Israel trong việc lật đổ hệ thống chính quyền ở Tehran, một số người Mỹ gốc Iran đang chuyển hướng giận dữ sang các cầu thủ Team Melli. “Khi bạn cảm thấy bất lực và không có quyền lực để tạo ra sự khác biệt ở nơi thực sự quan trọng, bạn tìm mọi địa điểm khác để chen vào. Và tình cờ giải FIFA đang diễn ra, nên các cầu thủ phải hứng chịu tất cả sự căm ghét”. Huấn luyện viên trưởng Iran Amir Ghalenoei nói với phóng viên hôm Chủ nhật rằng đội muốn đại diện cho tất cả người dân Iran trong và ngoài nước, khi được hỏi về các cuộc biểu tình dự kiến của người Mỹ gốc Iran. “Tôi rất vui được đại diện cho đất nước Iran mạnh mẽ và tự hào. Tôi hy vọng bóng đá sẽ mang lại niềm vui và sự thích thú, xích gần các nền văn hóa và quốc gia lại với nhau, và hy vọng World Cup sẽ diễn ra tốt đẹp bất chấp những vấn đề đi lại mà chúng tôi gặp phải”. Các cổ động viên Iran cũng phải đối mặt với lệnh cấm đi lại của Mỹ. Yasmine Taeb, một luật sư nhân quyền người Mỹ gốc Iran đến từ Virginia, lên án cách chính quyền Trump đối xử với các cầu thủ và người hâm mộ Iran, cho rằng điều đó “đi ngược lại tinh thần World Cup là một sự kiện thể thao toàn cầu mở cửa”. Taeb cũng chỉ trích các cuộc biểu tình chống đội tuyển. “Tôi cho rằng điều đó thật ô nhục, đáng tiếc và không phù hợp. Thể thao gắn kết mọi người từ mọi hoàn cảnh và tín ngưỡng, và sự tham dự của Team Melli chắc chắn nên được xem là một diễn biến tích cực”, Taeb nói với Al Jazeera.