Người dân Crimea hoảng loạn giữa làn sóng tập kích của Ukraine

Sau gần bảy giờ xếp hàng tại một trạm xăng gần thủ phủ Simferopol, ông Dilyaver, một người Tatar Crimea 52 tuổi, may mắn mua được 20 lít xăng với giá 22 USD. Tuy nhiên, ông không biết khi nào mới có thể đổ xăng lần tiếp theo bởi dự báo tình trạng thiếu hụt sẽ ngày càng tồi tệ.

“Có những thanh thiếu niên chạy quanh bán xăng với giá 300 rúp (4,2 USD), suýt bị đánh bởi những người đàn ông giận dữ trong hàng,” ông kể với Al Jazeera hôm thứ Bảy. Ông giấu tên và thông tin cá nhân vì sợ bị bắt nếu trả lời phỏng vấn truyền thông nước ngoài.

Theo biển số xe và giọng nói, một số người trong hàng là khách du lịch Nga đã quyết định cắt ngắn kỳ nghỉ và chạy qua cầu Crimea dài 19 km (12 dặm), trị giá 4 tỷ USD. “Mùa du lịch đã hỏng, đó là tin xấu cho hầu hết mọi người ở đây,” Dilyaver nói, đề cập đến hàng triệu du khách đến hàng năm nuôi sống nhiều người trên bán đảo khô cằn, nơi nông nghiệp đã bị ảnh hưởng sau khi Kyiv chặn dòng chảy của một tuyến đường thủy quan trọng.

Tuy nhiên, vấn đề nhiên liệu chỉ là phần nổi của tảng băng chìm mà Crimea đang phải đối mặt. “Vấn đề chính của Crimea không phải là không có nhiên liệu,” Nikolay Mitrokhin, nhà nghiên cứu tại Đại học Bremen (Đức), người phân tích cuộc chiến Nga-Ukraine, nói với Al Jazeera. “Vấn đề là máy bay không người lái (UAV) của Ukraine bắt đầu bay rải rác trên các tuyến đường nội địa của bán đảo.”

Kể từ giữa tháng 5, UAV Ukraine đã tấn công hàng trăm xe tải chở nhiên liệu, đạn dược và các vật tư khác từ tây nam Nga đến Crimea qua “cầu đất liền” xuyên qua các vùng Ukraine bị chiếm đóng. Các UAV, được vận hành từ các boongke cách “cầu đất liền” tới 200 km (124 dặm), cũng rải mìn nặng chỉ 500 gram (1,1 pound) có cảm biến từ hoặc chuyển động trên đường.

Các tàu chở hàng cố gắng đưa nhiên liệu và thực phẩm đến Crimea hoặc chở thép và ngũ cốc từ các vùng đông nam Ukraine bị chiếm đóng cũng bị tấn công. “Ukraine có thể thường xuyên, hàng ngày tấn công các mục tiêu quân sự, cơ sở hạ tầng ở Crimea… Ukraine đã biến Crimea thành một hòn đảo bị bao vây bởi chiến tranh và lửa,” Volodymyr Fesenko, người đứng đầu viện nghiên cứu Penta ở Kyiv, nhận định.

Đầu tháng này, Tiểu đoàn Đặc biệt số 3 của Ukraine tuyên bố các toán UAV của họ đã “kiểm soát trên không” tuyến đường tiếp tế chiến lược từ thành phố Melitopol bị chiếm đóng đến cầu Chongar ở phía bắc Crimea. “Đó mới chỉ là khởi đầu! Còn nhiều điều nữa sẽ đến!” Tiểu đoàn này đăng trên Facebook kèm video cảnh xe tải phát nổ và bốc cháy.

Cầu Chongar, một cửa ngõ chính vào Crimea, bị hư hại do UAV hơn một tuần trước và hiện chỉ cho phép xe nhẹ qua, trong khi xe buýt và xe tải phải sử dụng cầu phao gần đó. “Cầu mở cửa, phần hư hỏng bị phong tỏa, một làn đường hoạt động, không có ùn tắc vì ít xe,” một tài xế đi qua viết trên Telegram.

UAV Ukraine cũng tấn công các kho nhiên liệu bên trong Crimea, cùng với các hệ thống phòng không, sân bay, căn cứ quân sự, trung tâm chỉ huy và các cơ sở của Hạm đội Biển Đen Nga đã di dời đến cảng Novorossiysk của Nga sau khi mất ít nhất một phần ba tàu chiến.

Sau khi sáp nhập bán đảo năm 2014, Moscow đã chi hàng tỷ USD để quân sự hóa Crimea, triển khai tàu khu trục, tàu ngầm diesel, hệ thống phòng không S-400, hàng chục nghìn quân nhân và xây dựng các căn cứ quân sự mới. “Putin đã biến Crimea thành một căn cứ quân sự, và do đó khiến nơi đây trở thành điểm dễ bị tổn thương nhất trong cuộc chiến với Ukraine,” Fesenko nói.

Đầu ngày thứ Hai, một UAV Ukraine đã tấn công một đoàn tàu đang di chuyển, khiến một tài xế tử vong và buộc Moscow phải ngừng hoạt động của 9 đoàn tàu khác. Hành khách được sơ tán bằng xe buýt, theo chính quyền do Điện Kremlin bổ nhiệm.

Một trong những người hiếu chiến nhất của Nga, Igor Girkin, cựu sĩ quan tình báo lãnh đạo nhóm ly khai đầu tiên do Moscow hậu thuẫn ở đông nam Ukraine năm 2014, đã lên tiếng về sự hoảng loạn ở Crimea. “Những gì đang xảy ra tại các trạm xăng ở Crimea là một cơn ác mộng thực sự đối với người dân địa phương và binh lính,” Girkin viết trên Telegram ngày 1/6 từ trong tù. Kyiv “hành động trơ trẽn… cố gắng cắt đứt bán đảo và các nhóm quân sự phía nam của chúng ta khỏi nguồn cung nhiên liệu.”

Đối với người Tatar Crimea như Dilyaver, những gì đang xảy ra là một phần của cuộc đấu tranh kéo dài hàng thập kỷ để sinh tồn dưới bóng Moscow. Gia đình ông đã bị trục xuất năm 1944 dưới thời Stalin. “Chúng tôi có câu nói, ‘Nếu người Nga sống cạnh bạn, hãy giữ rìu sẵn sàng,’” bà Gulsum, 77 tuổi, mẹ ông Dilyaver, nói. “Chúng tôi đã chịu đựng họ quá nhiều, và điều đó còn lâu mới kết thúc.”

Các cuộc tấn công của Ukraine cũng gây ra tình trạng thiếu lương thực. Mì ống, bột mì, thịt hộp, cá và rau quả đã bị quét sạch khỏi kệ hàng ở một số cửa hàng và siêu thị. “Tâm lý thời Xô Viết vẫn còn. Nếu có vấn đề – hãy mua kiều mạch,” Dilyaver mỉa mai về loại ngũ cốc rẻ và bổ dưỡng tượng trưng cho sự kiên cường ở Liên Xô cũ.