Abdullah Ibrahim, nghệ sĩ dương cầm và nhà soạn nhạc jazz nổi tiếng người Nam Phi, đã qua đời ở tuổi 91. Gia đình ông thông báo tin buồn trong một tuyên bố hôm thứ Hai (ngày 12/8). Theo bà Marina Umari, bạn đời của ông, Ibrahim ra đi thanh thản tại Đức sau một cơn bệnh ngắn, với “Nam Phi và người dân nước này trong tim”. Bà cho biết tình yêu của ông dành cho quê hương chưa bao giờ phai nhạt, dù ông ở bất cứ nơi đâu trên thế giới.
Sinh ra tại Cape Town, Ibrahim bắt đầu sáng tác nhạc từ năm 7 tuổi và ra mắt chuyên nghiệp ở tuổi 15. Ông nhanh chóng trở thành gương mặt quen thuộc trong giới jazz địa phương những năm 1950, trước khi thu âm album đầu tay với nhóm Jazz Epistles vào năm 1960. Tác phẩm “Jazz Epistle Verse One” là album jazz dài hơi đầu tiên do các nhạc sĩ da đen Nam Phi thực hiện. Dù âm nhạc của họ không mang tính chính trị rõ rệt, nhóm vẫn bị chính quyền apartheid để mắt tới.
Vào thập niên 1960, Ibrahim chuyển đến châu Âu, gặp gỡ và thu âm cùng huyền thoại Duke Ellington. “Tôi luôn nói chúng tôi không bao giờ nghĩ Ellington là người Mỹ gốc Phi – chúng tôi nghĩ ông ấy như một ông già khôn ngoan trong làng”, Ibrahim từng chia sẻ năm 2024. “Bạn có vấn đề hay cảm hứng âm nhạc gì, hãy đến với Ellington. Ông ấy là chỗ dựa vững chắc cho vô số nhạc sĩ.” Tại Mỹ, ông biểu diễn tại liên hoan nhạc jazz Newport, thực hiện tour diễn solo và nhiều lần thay thế Ellington.
Dù sống xa quê hương, Ibrahim luôn xem đó là “cuộc rút lui chiến thuật”. Năm 1984, ông nói: “Chúng tôi không thực sự rời đi. Chúng tôi coi mình là những chiến sĩ đấu tranh văn hóa. Khi những người trẻ ra nước ngoài đào tạo, chúng tôi không nói họ rời đi – đó là cuộc rút lui chiến thuật.”
Sự nghiệp của Ibrahim ghi dấu với hơn 70 album, album mới nhất phát hành năm 2023. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, “Mannenberg” (thu âm năm 1974), đã trở thành biểu tượng chống chế độ apartheid, được cho là đã truyền cảm hứng cho Nelson Mandela trong thời gian bị giam cầm. “Tôi nhận ra ngay từ nhỏ rằng hệ thống apartheid hoàn toàn đi ngược lại lẽ thường, không chỉ vì họ không muốn bạn thu âm nhạc, mà còn vì họ không muốn bạn suy nghĩ”, Ibrahim phát biểu năm 2017.
Ngoài biểu diễn, Ibrahim còn viết nhạc cho các bộ phim như “No Fear, No Die” và “Chocolat” của Claire Denis. Ông giành được nhiều giải thưởng danh giá, gồm Giải Jazz Đức và giải thưởng thành tựu trọn đời âm nhạc Nam Phi. Nhà phê bình John Fordham của The Guardian từng nhận xét Ibrahim “đã viết nên những chủ đề đẹp đẽ sống động nhất từ sự pha trộn đặc biệt giữa giai điệu thanh âm châu Phi và văn hóa quê hương”. Buổi biểu diễn solo cuối cùng của ông diễn ra tại liên hoan nhạc jazz quốc tế Cape Town vào tháng 3 năm nay.
