Nga ngày 13/8 đã triệu Đại sứ Nhật Bản tại Moskva và phản đối mạnh mẽ những bình luận 'chống Nga' của Thủ tướng Sanae Takaichi, sau chuyến thăm của Tổng thống Vladimir Putin tới một trong những hòn đảo thuộc quần đảo Kuril đang tranh chấp hồi tuần trước. Cuộc gặp tại Bộ Ngoại giao Nga kéo dài khoảng 25 phút, và đại sứ Nhật Bản rời đi mà không đưa ra bình luận nào.
Chuyến thăm của ông Putin tới quần đảo này vào thứ Năm tuần trước ngay lập tức khiến Nhật Bản triệu đại sứ Nga để phản đối. Thủ tướng Takaichi gọi chuyến thăm là 'nghiêm trọng' và 'hoàn toàn không thể chấp nhận được'. Bà nhấn mạnh: 'Các Vùng lãnh thổ phía Bắc vốn là lãnh thổ của Nhật Bản, cả về mặt lịch sử lẫn luật pháp quốc tế'. Bà cũng cho rằng chuyến thăm 'càng làm gia tăng tâm lý chống Nga trong nội địa Nhật Bản, khiến việc khôi phục quan hệ trong trung và dài hạn trở nên khó khăn hơn'.
Tranh chấp giữa Nga và Nhật Bản về quần đảo Kuril, mà Nhật gọi là 'Vùng lãnh thổ phía Bắc', đã kéo dài nhiều thập kỷ. Liên Xô chiếm các đảo này vào năm 1945 và trục xuất cư dân người Nhật. Việc không thể giải quyết tranh chấp đối với bốn hòn đảo phía nam – Iturup, Kunashir, Shikotan và nhóm đảo Habomai – đã ngăn cản hai nước ký hiệp ước hòa bình sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
Quan hệ Nga - Nhật đã xấu đi rõ rệt kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022. Nhật Bản đã tham gia cùng các nước G7 áp đặt trừng phạt lên Nga, đồng thời cung cấp viện trợ tài chính và thiết bị phòng thủ phi sát thương cho Ukraine. Bên cạnh đó, Nhật Bản gián tiếp hỗ trợ phòng không Ukraine bằng cách xuất khẩu tên lửa đánh chặn Patriot sản xuất trong nước sang Mỹ, giúp bổ sung kho dự trữ của Mỹ sau khi Washington viện trợ quân sự cho Kiev.
Ngày 12/8, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố những bình luận của Thủ tướng Takaichi về chuyến thăm của ông Putin đã 'vượt qua ranh giới của sự đứng đắn' và chỉ trích 'đường lối quân phiệt' của Tokyo. Theo các nhà phân tích, chuyến thăm của ông Putin có thể được xem là lời cảnh báo tới Nhật Bản về việc không nên tăng cường hỗ trợ Ukraine, chẳng hạn như trực tiếp chuyển tên lửa Patriot cho Kiev hoặc hợp tác chặt chẽ hơn với NATO. Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã nới lỏng chính sách hòa bình bằng việc dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí sát thương, tuy nhiên nước này vẫn không thể cung cấp trực tiếp thiết bị quân sự sát thương cho một quốc gia đang có chiến tranh, trong đó có Ukraine.
