Nepal hứng lũ thảm khốc sau vỡ băng: Gần 470 người chết, hơn 1.500 người mất tích

Ít nhất 469 người đã thiệt mạng và hơn 1.500 người vẫn đang mất tích tại Nepal và khu vực Tây Tạng (Trung Quốc) sau khi một khối băng khổng lồ sụp đổ đổ xuống dòng sông Himalaya, gây ra trận lũ quét thảm khốc tràn qua nhiều thị trấn và thung lũng trong khu vực. Thảm họa xảy ra vào sáng 28/8 tại khu vực biên giới miền núi Nepal – Tây Tạng, với thiệt hại nghiêm trọng nhất được ghi nhận tại huyện Rasuwa của Nepal, ngay phía nam biên giới với Trung Quốc.

Hình ảnh từ truyền hình cho thấy nhà cửa sụp đổ, ô tô trôi dạt và một cây cầu sắt bị cuốn phăng. Đại diện chính quyền khu vực cho biết nước lũ đã nhấn chìm toàn bộ các ngôi làng. Lực lượng tìm kiếm cứu nạn đã phải lội qua vùng ngập lụt để tìm kiếm nạn nhân, nhưng công việc gặp nhiều khó khăn do nhiều tuyến đường và cầu bị hư hại nặng nề.

Nguyên nhân thảm họa

Giới chức ban đầu nhận định một trận động đất mạnh 4,4 độ có thể đã kích hoạt lũ quét. Tuy nhiên, các chuyên gia và Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) xác nhận “sự kiện địa chấn” này thực chất là hệ quả của “sụp đổ băng hà và dòng chảy bùn đá gây ra các tác động thảm khốc ở hạ nguồn”, chứ không phải nguyên nhân.

Cơ quan Giảm nhẹ và Quản lý rủi ro thiên tai Nepal cho biết trận lũ “bao gồm băng hà” xảy ra tại sông Lhende Khola do “một trận lở băng đá ở phía Nepal”, theo Prakash Pokhrel, nhà địa chất tại cơ quan này. Dòng nước ban đầu tràn vào sông Lhende Khola – nơi đổ vào sông Bhotekoshi rồi chảy ra sông Trishuli – mang theo nước lũ về phía nam qua Nepal. Mực nước trên sông Trishuli được ghi nhận đã dâng cao tới 9 mét chỉ trong 30 phút.

Nạn nhân

Theo cảnh sát Nepal, tính đến sáng 30/8, số người chết do lũ lụt đã tăng lên 469 người. Ít nhất 3 người cũng thiệt mạng tại khu vực Tây Tạng lân cận. Quốc tịch chính thức của các nạn nhân vẫn chưa được công bố.

Báo The Kathmandu Post đưa tin thi thể các nạn nhân bị cuốn trôi xuống vùng hạ lưu xa, khiến các nhà xác địa phương quá tải. Chính quyền Nepal đã bắt đầu sử dụng các tòa nhà thuộc các học viện y tế và khoa học làm nhà xác tạm thời. Các nhà chức trách cũng đang áp dụng giải pháp chôn cất các thi thể chưa xác định được danh tính bằng cách gắn mã số cho mỗi thi thể, lưu giữ thông tin an táng.

Người mất tích

Tính đến sáng 30/8, hơn 1.500 người mất tích tại Nepal và khu vực Tây Tạng. Ngoài công dân Nepal, Cục Du lịch Nepal cho biết 668 du khách từ 34 quốc gia đã mất liên lạc từ sáng 28/8, hầu hết đang trong các chuyến đi bộ đường dài. Trong đó, ít nhất 177 người từ Ấn Độ, 90 từ Mỹ, 34 từ Australia, 33 từ Anh và 25 từ Canada. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết 100 công dân nước này nằm trong số người mất tích tại Nepal.

Nhiều công dân Ấn Độ – cùng một số người gốc Ấn từ Mỹ và châu Âu – đang trên đường đến Tây Tạng để tham gia Kailash Mansarovar Yatra, một cuộc hành hương nổi tiếng của đạo Hindu lên đỉnh núi và hồ thiêng. Tại huyện Gyirong, Tây Tạng, 558 người được báo cáo mất tích, trong đó có 260 người nước ngoài, theo Đài truyền hình quốc gia Trung Quốc (CCTV).

Chị Sneha Sudhir, một phụ nữ tại Virginia (Mỹ), kể lại với hãng tin Reuters rằng chồng chị và 9 người đàn ông khác – tất cả đều đến từ khu vực Bắc Virginia – đã khởi hành từ Nepal để đi bộ lên núi Kailash thì gặp thảm họa. Nhóm phụ nữ đang hỗ trợ lẫn nhau, liên hệ với các quan chức, chính trị gia và người thân để mong nhận được thông tin mới.

Tại thành phố Bhopal (Ấn Độ), chị Devika Adhikari cho biết gia đình chị đang sốt ruột chờ tin về anh trai, em trai và hai chị dâu mất tích tại Nepal. Trong cuộc gọi cuối cùng lúc 9h30 sáng ngày xảy ra thảm họa, anh trai chị nói rằng “mọi người đang gặp nguy hiểm và đã trốn lên núi, đồng thời dặn dò chăm sóc các cháu nhỏ”.

Công tác cứu hộ

Lực lượng cứu hộ Nepal đã điều động trực thăng tìm kiếm người sống sót và thả hàng tiếp tế khẩn cấp cho hàng nghìn người bị cô lập trong khu vực miền núi hiểm trở – vốn là nơi thu hút khách bộ hành và hành hương giữa Lhasa (Tây Tạng) và Kathmandu. Tuy nhiên, hoạt động tìm kiếm cứu nạn đang gặp “thách thức lớn” khi nhiều tuyến đường và cầu bị hư hại nghiêm trọng.

Người phát ngôn quân đội Nepal, Raja Ram Basnet, cho biết trực thăng đã thả lều, lương thực và thuốc men do Ấn Độ viện trợ vào các huyện bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Hơn 5.000 nhân viên cứu hộ quân đội và cảnh sát đã tham gia chiến dịch. Ngày 30/8, quân đội đã giải cứu 350 công nhân và người dân bị mắc kẹt trong đường hầm tại dự án thủy điện Upper Trishuli trong điều kiện thời tiết xấu.

Thủ tướng Nepal Balendra Shah đã lên đường đến Bidur, một trong những huyện chịu ảnh hưởng nặng nề nhất ở Nuwakot, để đánh giá tình hình lũ lụt. Ấn Độ đã sơ tán hàng nghìn người khỏi các bang phía bắc giáp Nepal, gồm Bihar, Uttar Pradesh và Uttarakhand, khi lũ đe dọa lưu vực sông Gandak. Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường cũng đã đến hiện trường vụ lở đất tại Tây Tạng để chỉ đạo công tác cứu hộ khẩn cấp.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đã đề nghị hỗ trợ Nepal. “Chúng tôi đang gửi viện trợ và đã trao đổi với lãnh đạo nước này, cho họ biết họ cần gì, chúng tôi sẽ đáp ứng”, ông Trump nói.

Những thách thức mới

Sáng 30/8, giới chức huyện Rasuwa nhận được thông báo về việc một hồ nước đã vỡ bờ. Theo ông Narendra Pariyar, Chánh văn phòng huyện, “mực nước sông đang dâng cao” và chưa rõ hiện tại mức nước ở mức nào. Chính quyền Nepal đã tạm dừng hoạt động cứu hộ trong 90 phút tại khu vực này.

Đài CCTV của Trung Quốc cũng cảnh báo một hồ chứa phía thượng nguồn cửa khẩu Gyirong đã bắt đầu tràn. Hình ảnh trên không cho thấy một lượng lớn nước màu nâu đang tích tụ trong lòng chảo không có lối thoát. Lực lượng cứu hộ và người dân ở bờ hạ lưu Nepal được lệnh di chuyển lên vùng cao, trong khi toàn bộ nhân viên và phương tiện Trung Quốc đã rút về khu vực an toàn do nguy cơ vỡ hồ và các thảm họa thứ cấp như sạt lở núi, tuyết lở ngày càng gia tăng.