Căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại khi hai bên đã nổ súng tại eo biển Hormuz hôm thứ Năm (8/5), chỉ một tháng sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập. Vụ việc xảy ra trong bối cảnh Washington đang chờ Tehran phản hồi về đề xuất hòa bình mới nhất nhằm chấm dứt cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ba tàu khu trục của Hải quân Mỹ đã bị tấn công khi di chuyển qua eo biển Hormuz – nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới trong thời bình, nhưng gần như đã bị Iran phong tỏa kể từ khi xung đột nổ ra. Trump khẳng định các tàu khu trục “không bị thiệt hại gì” và lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực.
Ngược lại, Bộ chỉ huy quân sự tối cao Iran cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn khi nhắm mục tiêu vào một tàu chở dầu và một tàu khác của Iran, đồng thời tiến hành không kích vào các khu dân cư trên đảo Qeshm và các vùng ven biển. Iran tuyên bố đã đáp trả bằng cách tấn công các tàu quân sự Mỹ ở phía đông eo biển và phía nam cảng Chabahar, gây ra “thiệt hại đáng kể” – trái ngược với tuyên bố của Bộ chỉ huy trung tâm Mỹ rằng không có tài sản nào bị trúng đạn.
Các chuyên gia nhận định vụ đụng độ này là một “sự leo thang có kiểm soát”, trong đó cả hai bên đều cố gắng thể hiện quyết tâm trong khi vẫn theo đuổi các nỗ lực ngoại giao. Donald Jensen, cựu nhà ngoại giao Mỹ, cho rằng một thỏa thuận toàn diện khó đạt được, thay vào đó có thể là một thỏa thuận hạn chế tập trung vào vấn đề đi lại qua eo biển. Trong khi đó, các mục tiêu ngoại giao rộng lớn hơn, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, có thể sẽ phải gác lại.
Trita Parsi, Phó chủ tịch điều hành Viện Quincy, cảnh báo Iran có thể coi các cuộc tấn công của Mỹ như một nỗ lực tạo ra “lệnh ngừng bắn đơn phương” giống như những gì Israel đã làm ở Gaza, và điều này rất khó để Tehran chấp nhận.
Bất chấp các cuộc đụng độ, các nỗ lực trung gian và ngoại giao vẫn đang được tiến hành. Iran xác nhận đang xem xét đề xuất hòa bình mới nhất của Mỹ, trong khi cả hai bên dường như đều có lợi ích trong việc ngăn chặn tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát.”
