Mỹ tổ chức vòng đàm phán mới Israel-Lebanon tại Washington

Mỹ thông báo vòng đàm phán mới giữa Israel và Lebanon sẽ diễn ra tại Washington từ thứ Ba đến thứ Năm tuần này. Thông báo được đưa ra ngay sau khi Israel và Hezbollah tuyên bố nối lại lệnh ngừng bắn ở Lebanon, nơi các cuộc tấn công liên tiếp đe dọa phá vỡ thỏa thuận ghi nhớ Mỹ-Iran nhằm chấm dứt chiến tranh.

Iran, quốc gia hậu thuẫn Hezbollah tại Lebanon, đã đặt điều kiện then chốt là phải có lệnh ngừng bắn ở Lebanon trong các cuộc đàm phán đang diễn ra với Mỹ.

Hiện Israel đã chiếm đóng khoảng 1/5 lãnh thổ Lebanon và tiếp tục các cuộc tấn công gần như hàng ngày vào miền nam Lebanon và Beirut kể từ đầu tháng 3, sau khi Hezbollah bắn rocket vào miền bắc Israel nhằm đáp trả các cuộc tấn công Mỹ-Israel đầu tiên vào Tehran hôm 28/2, khiến lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei và một số quan chức cấp cao thiệt mạng.

Hơn 4.000 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, và hơn 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa khi lực lượng Israel tiến quân về phía bắc.

Hôm thứ Hai, các nhà trung gian Qatar và Pakistan cho biết Mỹ và Iran đã đạt được lộ trình mới hướng tới thỏa thuận cuối cùng sau những tiến triển khả quan trong ngày đầu đàm phán cấp cao tại Thụy Sĩ.

Thỏa thuận ghi nhớ kéo dài 60 ngày do Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký hôm thứ Tư tuần trước đáng lẽ có hiệu lực từ thứ Bảy, nhưng đã bị trì hoãn vì các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.

Tuy nhiên, sau khi thỏa thuận ghi nhớ được công bố, nhiều quan chức Israel tuyên bố sẽ không rút quân khỏi Lebanon. Iran khẳng định phải thấy các dấu hiệu thực thi thỏa thuận, bao gồm lệnh ngừng bắn ở Lebanon, trước khi tham gia đàm phán trực tiếp.

Một tuyên bố chung mới hôm thứ Hai bao gồm việc thành lập nhóm xung đột nhằm chấm dứt chiến dịch quân sự của Israel ở Lebanon, cùng với ủy ban cấp cao và kênh liên lạc trực tiếp hỗ trợ đàm phán. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói rằng Mỹ và Iran sẽ thiết lập cơ chế phối hợp: một để giám sát ngừng bắn ở Lebanon và một để rà phá mìn tại eo biển Hormuz.

Vance cho biết các cuộc đàm phán kỹ thuật về các vấn đề tồn đọng khác sẽ diễn ra trong những tuần tới. Ông nói: Chúng tôi tin rằng có thể đưa Lebanon toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền được bảo vệ, an ninh Israel được bảo đảm. Việc này đòi hỏi phối hợp với lực lượng vũ trang Lebanon và để Iran kiềm chế Hezbollah.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hoan nghênh tiến triển lớn hướng tới chấm dứt chiến tranh ở Lebanon, song cảnh báo thử nghiệm thực sự đầu tiên là hiệu quả của nhóm xung đột.

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun hôm thứ Hai đã thảo luận về cơ chế xung đột cho nước này với Vance và Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani. Cuộc điện đàm tập trung củng cố lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah. Hezbollah lên án các cuộc đàm phán sắp tới, yêu cầu Israel rút quân hoàn toàn khỏi Lebanon trước tiên.

Israel nhiều lần trong tháng qua tuyên bố sẽ không rút quân khỏi Lebanon. Hôm thứ Hai tuần trước, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz khẳng định quân đội sẽ ở lại các khu vực an ninh tại Lebanon, Syria và Gaza vô thời hạn. Thủ tướng Benjamin Netanyahu cam kết chiếm đóng miền nam Lebanon chừng nào còn cần thiết.

Vance trong một cuộc phỏng vấn hôm thứ Năm tuần trước đã nói với Israel: Câu hỏi của tôi với họ là: Đề xuất chính xác của các ông là gì? Đất nước các ông chỉ có 9 triệu dân. Không thể chỉ giết người để giải quyết mọi vấn đề an ninh quốc gia. Cuối hôm thứ Hai, Netanyahu lại nhấn mạnh quân đội Israel sẽ hoạt động tự do đối phó mọi mối đe dọa ở miền nam Lebanon và vẫn duy trì triển khai quân cho đến khi thấy cần thiết.

Lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian vào tháng 11/2024 giữa Lebanon và Israel về mặt hình thức nhằm chấm dứt chiến sự giữa Hezbollah và Israel, nhưng trao cho Israel quyền tiến hành chiến dịch khi cảm thấy đe dọa, khiến Israel tiếp tục tấn công. Tháng 3, Hezbollah nối lại tấn công vào miền bắc Israel sau vụ tấn công Tehran hồi tháng 2. Các cuộc đàm phán trực tiếp hồi tháng 4/2026 là lần đầu tiên hai nước gặp nhau kể từ 1993. Ngày 16/4, Trump thông báo Israel và Lebanon đạt lệnh ngừng bắn 10 ngày để đàm phán thỏa thuận hòa bình lâu dài hơn, nhưng Israel vẫn tiếp tục tấn công và tiến quân tại Lebanon cho đến tuần này.