Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) ngày 13/10 cho biết những người Ukraine và Sudan đang được hưởng quy chế bảo vệ tạm thời (TPS) tại Mỹ vẫn “giữ nguyên các biện pháp bảo vệ”, sau khi quy chế này lẽ ra hết hạn trong cùng ngày. Quyết định trên được xem là một sự hoãn trục xuất tạm thời, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump trước đó nhiều lần tìm cách chấm dứt các chương trình bảo vệ tương tự.
Theo số liệu được công bố, khoảng 101.000 người Ukraine và 1.800 người Sudan thuộc diện được gia hạn TPS. DHS nói rằng thông báo chính thức “sẽ được đưa ra vào thời điểm thích hợp”, nhưng không cho biết những người này được lưu lại bao lâu cũng như thời hạn công bố quyết định cuối cùng về tình trạng của họ.
DHS cũng không trả lời câu hỏi về việc những người này có được giữ giấy phép lao động hay không. Tuy nhiên, theo quy định chung của chương trình TPS, người được bảo vệ vẫn được phép làm việc trong thời gian biện pháp bảo vệ còn hiệu lực.
Đây là lần thứ hai trong khoảng một tháng chính quyền Mỹ áp dụng cách xử lý tương tự. Trước đó, gần 200.000 người El Salvador có TPS hết hạn ngày 9/9 cũng được giữ nguyên các biện pháp bảo vệ, với thông báo rằng quyết định sẽ được đưa ra “vào thời điểm thích hợp” và trong lúc chờ, họ có thể tiếp tục làm việc và sinh sống tại Mỹ.
Trao đổi với báo chí, ông Yuriy Boyechko, Giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận Hope For Ukraine chuyên viện trợ nhân đạo tại Ukraine và hỗ trợ tái định cư cho người mới đến Mỹ, mô tả động thái của chính phủ là “những miếng vá vào phút chót”.
Theo ông, đây là “một miếng băng dán lên vết thương nhưng không giải quyết vấn đề thực sự”. Ông cho rằng đã đến lúc Mỹ cần xây dựng một lộ trình bình thường hướng tới quyền thường trú nhân cho những người này, đồng thời nhấn mạnh họ không thể trở về Ukraine một cách an toàn.
Về phía chuyên gia, ông Andrew Arthur, chuyên gia an ninh quốc gia và nhập cư tại Trung tâm Nghiên cứu Nhập cư (một tổ chức tư vấn tại Washington ủng hộ chính sách nhập cư hạn chế), nhận định chính phủ cuối cùng sẽ đưa ra quyết định nhưng không bị ràng buộc bởi thời hạn nào. Trong lúc chờ, mọi thứ không thay đổi.
“Đơn giản đó sẽ là một lần gia hạn cho đến khi bị chấm dứt,” ông Arthur nói, cho rằng cả Sudan và Ukraine đều đang trải qua xung đột vũ trang kéo dài, nên việc bộ trưởng tiếp tục duy trì TPS cho mỗi nước nằm trong thẩm quyền.
Kể từ khi lên nắm quyền, chính quyền Tổng thống Trump đã chấm dứt TPS đối với hơn 1 triệu người đến từ 13 quốc gia, trong đó có Venezuela, Haiti, Honduras, Nicaragua, Afghanistan và Syria.
Ukraine lần đầu được áp dụng TPS vào tháng 4/2022, sau khi Nga mở chiến dịch quân sự hai tháng trước đó. Chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden sau đó đã gia hạn quy chế này, lần gần nhất vào tháng 1/2025, khi DHS cho phép bảo vệ thêm 18 tháng kéo dài đến tháng 10/2026.
Chương trình TPS dành cho Sudan được thiết lập từ năm 1997 và qua nhiều đời tổng thống Mỹ vẫn được gia hạn do xung đột vũ trang và bất ổn chính trị tại quốc gia châu Phi này.
Quyết định ngày 13/10 được đưa ra chỉ hai tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, thời điểm các chính sách nhập cư cứng rắn của ông Trump sẽ được thử thách qua lá phiếu.
