Chính quyền Mỹ đã chọn 5 công ty, trong đó có công ty năng lượng hạt nhân Oklo, để tiến hành đàm phán nâng cao về khả năng sử dụng plutonium từ thời Chiến tranh Lạnh làm nhiên liệu cho lò phản ứng hạt nhân.
Bộ Năng lượng Mỹ đưa ra thông báo hôm thứ Ba (13/5). Bộ này hiện nắm giữ lượng plutonium dư thừa của Mỹ, có chu kỳ bán rã 24.000 năm, phải xử lý bằng thiết bị bảo hộ, tại các cơ sở vũ khí được bảo vệ nghiêm ngặt ở các bang như South Carolina, Texas và New Mexico.
Oklo, công ty có giá cổ phiếu tăng hơn 5,5% lên 69,51 USD/cổ phiếu, cho biết họ dự định phát triển nhiên liệu với newcleo, một công ty châu Âu chuyên xây dựng lò phản ứng hạt nhân công nghệ cao.
Hãng tin Reuters đưa tin hồi năm ngoái rằng chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dự định cung cấp khoảng 20 tấn plutonium từ các đầu đạn hạt nhân đã tháo dỡ cho các công ty điện lực Mỹ. Hồi tháng 5/2024, Trump ra lệnh tạm dừng phần lớn chương trình pha loãng và xử lý plutonium dư thừa, thay vào đó cung cấp nó làm nhiên liệu cho công nghệ hạt nhân tiên tiến, một kế hoạch bị một số đảng viên Dân chủ phản đối.
Trong một lá thư hồi tháng 9/2024, Thượng nghị sĩ Edward Markey (Massachusetts) cùng các Hạ nghị sĩ Don Beyer (Virginia) và John Garamendi (California) cho rằng 20 tấn plutonium có thể chế tạo được khoảng 2.000 quả bom hạt nhân. Họ viết rằng động thái này “làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về phổ biến vũ khí, ít ý nghĩa kinh tế và có thể ảnh hưởng xấu đến tư thế phòng thủ của quốc gia”, đồng thời yêu cầu cơ quan này hủy bỏ kế hoạch.
Các công ty khác được lựa chọn bao gồm Exodys Energy, SHINE Technologies, Standard Nuclear và Flibe Energy, theo tuyên bố của Bộ Năng lượng Mỹ.
Oklo cho biết newcleo sẽ mang đến kinh nghiệm về nhiên liệu và tiềm năng vốn dự án, tùy thuộc vào các thỏa thuận, phê duyệt và yêu cầu về an ninh và an toàn của Mỹ. “Chương trình này tạo ra con đường sử dụng vật liệu dư thừa hiện có làm nhiên liệu cầu nối cho các lò phản ứng tiên tiến, giúp đưa nhiều lò phản ứng vào hoạt động sớm hơn,” Jacob DeWitte, đồng sáng lập kiêm CEO của Oklo, cho biết. “Vật liệu từng được dành để xử lý có thể được chuyển đổi thành nhiên liệu để sản xuất điện.”
Stefano Buono, CEO kiêm nhà sáng lập newcleo, cho biết việc sử dụng plutonium làm nhiên liệu sẽ giảm bớt trách nhiệm hạt nhân của Mỹ. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright từng là thành viên hội đồng quản trị của Oklo trước khi gia nhập nội các Trump.
Bộ cho biết Chương trình Sử dụng Plutonium Dư thừa sẽ giúp các công ty huy động vốn tư nhân. Bộ chưa trả lời ngay yêu cầu bình luận về cách chương trình đảm bảo xử lý an toàn các vật liệu này.
