Một người Yemen và hành trình theo dõi World Cup xuyên qua chiến tranh

Mukalla, Yemen – Nhiều tuần trước khi World Cup 2026 khởi tranh, pin dự phòng của ông Adel Mohsen bị hỏng. Ông không có tiền thay pin mới, đồng nghĩa với việc không có điện khi mất điện thường xuyên xảy ra. Cuộc sống ở thành phố Mukalla, miền đông Yemen, còn khó khăn hơn khi thiếu hụt nhiên liệu khiến ông không đủ xăng cho xe máy, hạn chế việc di chuyển để xem các trận đấu bên ngoài.

Ông Adel, một người đam mê bóng đá ở tuổi 56, đã theo dõi mọi kỳ World Cup kể từ năm 1982, bất chấp chiến tranh, suy thoái kinh tế và biến động chính trị. Nhưng năm nay, ông không thể thoát khỏi thực tế rằng hơn một thập kỷ chiến tranh và khó khăn kinh tế đã đeo bám Yemen.

“Tôi nghĩ đây là World Cup tồi tệ nhất,” ông Adel nói với Al Jazeera, ngồi trên ghế gỗ, mắt dán vào màn hình lớn tại sân vận động địa phương. “Tôi có thể bỏ lỡ nhiều trận vì mất điện.”

Dù đã trả tiền thuê bao dịch vụ truyền hình địa phương phát sóng các trận đấu, ông Adel không thể kiếm đủ 200 USD để mua một pin dự phòng, cũng không đủ tiền mua gói internet để xem trực tiếp trên điện thoại. Sân vận động địa phương là lựa chọn tốt nhất cho World Cup 2026.

Ngay trước trận khai mạc giữa Nam Phi và Mexico, tiếng máy phát điện vang lên khắp khu vực, máy chiếu chỉ bật sáng vài phút trước khi trận đấu bắt đầu. Sân tối om, nền lát đá cũ kỹ. Hai người đàn ông ngồi nhai lá khát, loại lá kích thích phổ biến ở Yemen, tựa lưng vào khối bê tông. Một vài người khác nằm dài trên bệ cao, lướt điện thoại trong khi nhai. Nhiệt độ và độ ẩm cao, ai cũng đổ mồ hôi.

Dù vậy, ông Adel nhanh chóng chuyển sang chế độ World Cup. “Người Mexico sẽ tấn công cho đến khi ghi bàn,” ông nói, liếc nhìn điện thoại cũ để xem lại những ghi chú mà ông hy vọng sẽ dùng để phân tích trên truyền hình địa phương hoặc mạng xã hội. Dự đoán của ông trở thành sự thật khi Mexico ghi bàn mở tỷ số. “Tôi xem các trận đấu bây giờ qua con mắt của một nhà phân tích hơn là một người hâm mộ thông thường,” ông giải thích.

Năm 1982, World Cup diễn ra tại Tây Ban Nha, chỉ vài năm sau khi truyền hình xuất hiện ở Mukalla và các thành phố khác của Cộng hòa Nhân dân Dân chủ Yemen (PDRY), thường gọi là Nam Yemen. Khi đó, ông Adel mới 12 tuổi, vẫn nhớ rõ nơi ông và những người hâm mộ khác tụ tập xem các trận đấu. “Đó như mối tình đầu khắc sâu trong ký ức,” ông nói, mỉm cười. “Dù còn nhỏ, tôi vẫn nhớ tên cầu thủ và sân vận động. Brazil có một trong những thế hệ vĩ đại nhất, với các ngôi sao như Zico, Falcao và Eder.”

Tháng 1/1986, hàng nghìn người thiệt mạng và bị thương ở Aden khi xung đột nội bộ nổ ra giữa các phe phái của Đảng Xã hội cầm quyền. Cùng năm đó, Mexico tổ chức World Cup. Ông Adel, 16 tuổi, vẫn dán mắt vào chiếc tivi cũ trong cùng căn phòng. “Tôi đang học trung học và xem các trận đấu với sự hiểu biết sâu sắc hơn,” ông nhớ lại. “Giải đấu đó thuộc về [Diego] Maradona.”

Đến năm 1990, khi Bắc và Nam Yemen thống nhất, ông Mohsen 20 tuổi, chơi bóng nghiệp dư cho các câu lạc bộ địa phương. Xem World Cup ở Italy, ông học chiến thuật và kỹ năng, áp dụng vào tập luyện và thi đấu. Nhưng thời kỳ trăng mật không kéo dài. Năm 1994, nội chiến nổ ra khi World Cup diễn ra tại Mỹ, gieo rắc nỗi sợ hãi khắp các thành phố Yemen. “Đó là World Cup tồi tệ nhất tôi từng xem,” ông nói. “Mọi người lo lắng về chiến tranh, an ninh bất ổn, mất điện thường xuyên. Tôi xem một trận rồi bỏ lỡ ba trận.”

Sau nội chiến 1994, Yemen trải qua giai đoạn tương đối ổn định. Các giải đấu 1998, 2002, 2006 và 2010 dễ theo dõi hơn. Nhưng đến World Cup 2014 tại Brazil, Yemen lại rơi vào bất ổn: al-Qaeda ở Bán đảo Ả Rập (AQAP) tăng cường tấn công, phiến quân Houthi mở rộng lãnh thổ. “Đất nước bước vào cuộc khủng hoảng chính trị và kinh tế mới,” ông Adel nói.

Mukalla phần lớn tránh được giao tranh trong 12 năm chiến tranh, ngoại trừ xung đột cuối năm 2025 giữa chính phủ được quốc tế công nhận và Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam ly khai. Nhưng vấn đề kinh tế và thiếu dịch vụ khiến ông Adel khó theo dõi môn thể thao yêu thích.

Bất chấp mất điện, áp lực kinh tế chồng chất và những lời chỉ trích rằng thể thao là xa xỉ trong một đất nước đầy khủng hoảng, ông Adel vẫn quyết tâm duy trì thói quen kéo dài hơn bốn thập kỷ. “Tôi coi thể thao là sự giải thoát khỏi khó khăn,” ông nói, ngồi trên ghế gỗ, ánh sáng từ màn hình lớn chiếu lên khuôn mặt đẫm mồ hôi. “Mọi người hỏi tại sao chúng tôi nói về bóng đá khi có quá nhiều vấn đề. Họ muốn chúng tôi làm gì – tự tử sao? Thể thao cho chúng tôi một lối thoát ngắn ngủi khỏi mọi khó khăn xung quanh.”

Ông Adel dự đoán đội vô địch năm nay là Pháp.