Macron bắt đầu chuyến công du Đông Phi, tìm cách tái định nghĩa vai trò của Pháp tại châu lục

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã bắt đầu chuyến công du Đông Phi, khi Paris tìm cách khôi phục ảnh hưởng tại châu lục sau hàng loạt thất bại, đặc biệt tại các thuộc địa cũ ở Tây Phi.

Chuyến thăm kéo dài từ ngày thứ Bảy, bắt đầu tại Ai Cập, sau đó đến Kenya và kết thúc tại Ethiopia. Tại Kenya, ông Macron sẽ đồng chủ trì hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày vào thứ Hai và thứ Ba, với trọng tâm là tái định nghĩa vai trò của Pháp tại châu Phi, chuyển từ vai trò hậu thuộc địa sang hợp tác bình đẳng hơn.

Hội nghị mang tên “Africa Forward” sẽ quy tụ các nhà lãnh đạo châu Phi và giới điều hành doanh nghiệp. Dự kiến, nhiều thỏa thuận giữa các công ty Pháp và Kenya sẽ được ký kết nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế và thương mại. Đây là lần đầu tiên hội nghị này được tổ chức tại một quốc gia nói tiếng Anh kể từ khi ông Macron nhậm chức năm 2017.

Chặng cuối của chuyến công du là thủ đô Addis Ababa của Ethiopia vào thứ Tư, nơi Tổng thống Pháp sẽ hội đàm với các quan chức Ethiopia và tham gia các cuộc thảo luận tại trụ sở Liên minh châu Phi về hòa bình và an ninh.

Giới quan sát nhận định chuyến đi này là nỗ lực của Paris nhằm sửa chữa quan hệ kinh tế và an ninh, đồng thời đối phó với làn sóng chống Pháp đang gia tăng tại nhiều khu vực ở châu Phi.

Sự thay đổi cán cân tại châu Phi

Pháp từng thiết lập chế độ thuộc địa tại phần lớn Tây và Trung Phi, duy trì ảnh hưởng chính trị và kinh tế quá mức sau khi các nước này giành độc lập. Tuy nhiên, Pháp không còn là cường quốc ngoại giao chi phối như trước tại châu Phi thuộc Pháp ngữ. Trên khắp lục địa, xu hướng đòi hỏi các quan hệ đối tác bình đẳng, hai bên cùng có lợi, kiểm soát chặt chẽ hơn tài nguyên thiên nhiên và mở rộng liên minh ngoài các đối tác phương Tây truyền thống đang ngày càng mạnh mẽ.

Bước ngoặt tại Sahel

Làn sóng chống Pháp gia tăng cùng với bất ổn chính trị, đảo chính quân sự và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các cường quốc khác. Sự rạn nứt sâu sắc nhất xảy ra tại khu vực Sahel, nơi Mali, Burkina Faso và Niger lần lượt xảy ra đảo chính, kéo theo quan hệ xuống cấp nhanh chóng với Pháp. Lực lượng Pháp đã bị trục xuất sau nhiều năm chiến dịch quân sự chống các nhóm vũ trang bị chính quyền địa phương và dư luận đánh giá là kém hiệu quả.

Trong bối cảnh khoảng trống quyền lực, các nhà lãnh đạo quân sự trong khu vực đã tìm đến các đối tác an ninh mới, đặc biệt là Nga, qua nhóm Wagner và các mạng lưới kế thừa. Sự hiện diện của Nga mở rộng một phần nhờ khai thác tâm lý chống Pháp.

Liệu Macron có thành công trong việc định hình lại chính sách châu Phi?

Ông Macron đang tìm cách định hình lại chính sách của Pháp đối với châu Phi, thay thế ảnh hưởng truyền thống bằng thứ mà ông gọi là quan hệ đối tác. Ông thúc đẩy hợp tác văn hóa và giáo dục sâu rộng hơn, tập trung vào tinh thần kinh doanh, khí hậu và sự tham gia của giới trẻ. Những nỗ lực này được xem là nỗ lực của Pháp nhằm tái tạo mối quan hệ hậu thuộc địa với các quốc gia châu Phi, cạnh tranh với các cường quốc như Trung Quốc và Nga.

Paris đang cố gắng thay đổi chính sách châu Phi, nhưng câu hỏi về tầm ảnh hưởng của Pháp tại lục địa này vẫn còn bỏ ngỏ.