Luxembourg không gia hạn phê duyệt trái phiếu Israel, tương lai vay vốn tại EU bất định

Luxembourg đã không gia hạn ủy quyền phát hành trái phiếu Israel sau khi giấy phép hết hạn vào ngày 31/8, đặt Israel trước tương lai bất định trong khả năng vay vốn từ các nhà đầu tư tại thị trường châu Âu. Quyết định này được Bộ trưởng Tài chính Luxembourg Gilles Roth xác nhận với đài truyền hình RTL vào tháng trước.

Ủy ban Giám sát Lĩnh vực Tài chính Luxembourg (CSSF), cơ quan quản lý tài chính của nước này, đã quyết định từ tháng 5 không gia hạn phê duyệt bản cáo bạch trái phiếu sau ngày hết hạn. Bản cáo bạch là tài liệu pháp lý cung cấp thông tin chi tiết về trái phiếu và tổ chức phát hành trước khi đưa ra thị trường, được lập dưới sự giám sát của cơ quan quản lý thị trường nơi trái phiếu được phát hành.

Trái phiếu Israel là gì?

Trái phiếu Israel, phát hành thông qua Tập đoàn Phát triển Israel (DCI), là chứng khoán nợ do Nhà nước Israel phát hành, đại diện cho khoản vay từ nhà đầu tư tới chính phủ Israel. Nhà đầu tư nhận lãi suất từ số trái phiếu đã mua.

Số vốn huy động qua trái phiếu Israel không được phân bổ cho mục đích cụ thể mà nằm trong tổng nguồn tài chính của chính phủ, nghĩa là có thể được sử dụng để tài trợ cho chi tiêu quốc phòng và quân sự.

Sau cuộc tấn công của Hamas vào miền nam Israel ngày 7/10/2023 và việc Israel phát động chiến dịch quân sự tại Gaza, chính phủ Israel đã tăng cường tài trợ quân sự. Các đợt trái phiếu Israel được tiếp thị rộng rãi với thông điệp “ủng hộ Israel trong chiến tranh” trong năm đó. Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International), Israel đã huy động được 4,5 tỷ USD từ các thị trường quốc tế thông qua việc bán trái phiếu này từ tháng 10/2023 đến tháng 1/2025.

Theo Bộ Tài chính Israel, trái phiếu Israel phát hành tại Liên minh châu Âu huy động khoảng 2,5 tỷ USD mỗi năm. Sự chú ý đến số lượng trái phiếu Israel do các nước EU nắm giữ tăng lên khi các cuộc tấn công của Israel tại Liban, Gaza và Bờ Tây tiếp tục diễn ra.

Vai trò của Luxembourg

Vì Israel không phải là nước EU, cơ quan quản lý tài chính của Luxembourg đóng vai trò bảo lãnh cho các nhà đầu tư EU bằng cách phê duyệt bản cáo bạch. Trước đó, Ireland từng đảm nhận vai trò quản lý hồ sơ trái phiếu Israel sau khi Vương quốc Anh rời EU năm 2020.

Tháng 9 năm ngoái, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Ireland Gabriel Makhlouf xác nhận nước này sẽ không gia hạn phê duyệt dưới áp lực từ các nhóm nghị viện và xã hội dân sự về chiến dịch quân sự của Israel. Luxembourg sau đó tiếp nhận việc phê duyệt bản cáo bạch.

Tổng giám đốc CSSF Claude Marx hồi tháng trước nói với RTL rằng cơ quan này sẽ không phê duyệt bản cáo bạch thêm một năm, cho rằng việc chấp nhận chuyển giao bản cáo bạch cho những năm liên tiếp sẽ “vi phạm các quy định của châu Âu”. Tuy nhiên, Cơ quan Thị trường và Chứng khoán châu Âu (ESMA) nói với Luxembourg Times rằng họ cho phép chuyển giao phê duyệt liên tiếp.

Hệ quả với Israel

Với việc Luxembourg không còn phê duyệt bản cáo bạch, Israel sẽ cần thuyết phục một quốc gia EU khác tiếp nhận nếu muốn tiếp tục phát hành trái phiếu tại thị trường này. Hiện chưa rõ quốc gia nào sẵn sàng làm điều đó.

Trong khi đó, Israel vẫn có thể tiếp cận các thị trường khác trên thế giới, đặc biệt là Mỹ - đồng minh chính. Từ năm 1951, DCI đã huy động hàng tỷ USD qua trái phiếu tại thị trường tài chính Mỹ, khoảng 2,5 tỷ USD mỗi năm.

Áp lực từ các tổ chức quốc tế

Hồi tháng 7, Amnesty International kêu gọi Luxembourg, Ireland và tất cả các quốc gia thành viên EU ngừng bán trái phiếu Israel hoặc đối mặt với “nguy cơ tiếp tay cho hành vi diệt chủng của Israel đối với người Palestine tại Dải Gaza”.

Steve Cockburn, giám đốc khu vực châu Âu của tổ chức này, nói rằng Israel “ngày càng phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài để tài trợ cho chiến dịch diệt chủng, chế độ phân biệt chủng tộc và chiếm đóng bất hợp pháp”. Ông nhấn mạnh rằng “cho phép bán trái phiếu này tại thị trường EU đi kèm với chi phí đạo đức và pháp lý to lớn. Luật pháp quốc tế quy định rõ: mọi quốc gia có nghĩa vụ không viện trợ hoặc hỗ trợ hành vi diệt chủng và có nghĩa vụ ngăn chặn.”

Theo dữ liệu từ Amnesty International, ngân sách quân đội Israel đã tăng từ 4,2% lên 8,3% GDP trong giai đoạn 2022-2024.