Lula phản đối mức thuế 25% mới của Mỹ, nói Brazil 'không thể chấp nhận cách đối xử này'

Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva ngày 4/6 đã lên tiếng chỉ trích đề xuất áp thuế mới của Mỹ, khẳng định ông 'không thể chấp nhận cách đối xử' mà nước này phải nhận. Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump thông báo áp thuế 25% đối với một số hàng hóa nhập khẩu từ Brazil, động thái dường như đảo ngược những tín hiệu cải thiện quan hệ giữa hai nước.

Phát biểu trước báo giới, ông Lula cho biết ông từng rời khỏi cuộc gặp tại Nhà Trắng vào tháng 5 với tâm trạng lạc quan rằng quan hệ song phương đang tiến triển tốt đẹp. Tuy nhiên, đề xuất thuế quan mới khiến ông bất ngờ, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc đàm phán thương mại Mỹ - Brazil vẫn đang tiếp diễn. Ông Lula nhấn mạnh Brazil vẫn mong muốn xây dựng quan hệ thể chế với Mỹ, nhưng sẵn sàng tìm kiếm các đối tác thương mại khác nếu cần thiết.

Trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump bắt đầu từ ngày 20/1/2025, hai nhà lãnh đạo thường xuyên bất đồng về các vấn đề thương mại, nhân quyền và chính trị. Ông Lula – một nhà lãnh đạo cánh tả kỳ cựu – nhanh chóng trở thành một trong những người chỉ trích chính quyền Trump về cách tiếp cận cứng rắn với Mỹ Latinh, bao gồm cuộc tấn công vào Venezuela ngày 3/1 và sự gia tăng hiện diện quân sự Mỹ tại vùng biển Caribe. Về phía mình, ông Trump từng chỉ trích chính phủ Brazil kiểm duyệt các tiếng nói cánh hữu. Nhà lãnh đạo Mỹ có mối quan hệ thân thiết với cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro và gia đình ông này – những nhân vật nổi bật của phe cực hữu Brazil.

Năm ngoái, sau khi các công tố viên liên bang đưa ông Bolsonaro ra xét xử vì âm mưu phá hoại nền dân chủ Brazil, ông Trump đã đáp trả bằng nhiều vòng áp thuế lên Brazil, lên tới 50% đối với nhiều mặt hàng. Ông Bolsonaro cuối cùng bị kết tội và lĩnh án 27 năm tù vì nỗ lực lật ngược kết quả bầu cử năm 2022 khi thua ông Lula.

Phát biểu ngày 3/6, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết đề xuất thuế quan mới được đưa ra sau một cuộc điều tra về các hành vi thương mại không công bằng bị cáo buộc. Cuộc điều tra tập trung vào các vấn đề bao gồm phá rừng trái phép, tiếp cận thị trường ethanol và thực thi chống tham nhũng. Kết luận cho rằng các hoạt động thương mại giữa hai nước 'là không hợp lý và gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại của Mỹ'. Trả lời kênh CNBC, ông Greer cũng đề cập đến thâm hụt thương mại 'khổng lồ' giữa Mỹ và Brazil.

Tuy nhiên, dữ liệu công khai lại mâu thuẫn với tuyên bố này, cho thấy Mỹ duy trì thặng dư thương mại với Brazil. Ví dụ, trong tháng 3, Brazil mua nhiều hàng hóa từ Mỹ hơn so với xuất khẩu, mang lại thặng dư 420 triệu USD cho Mỹ.

Các chuyên gia cho rằng chính quyền Trump dường như đang theo đuổi một chiến lược thuế quan mới sau khi Tòa án Tối cao Mỹ vào tháng 2 đã bác bỏ các mức thuế toàn diện trên toàn cầu do Nhà Trắng áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Các mức thuế mới được áp dụng theo Mục 301 của chính sách thương mại Mỹ, cho phép chính phủ có thẩm quyền rộng rãi trong việc áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại dựa trên các cáo buộc vi phạm hiệp định thương mại. Theo Đạo luật Thương mại năm 1974, đạo luật này cũng cho phép áp dụng các hình phạt đối với các hoạt động thương mại bị coi là 'không công bằng'.

Vòng thuế mới nhất này sẽ được đưa ra lấy ý kiến công chúng, kết thúc vào đầu tháng 7. Một số mặt hàng chủ lực của Brazil được miễn thuế mới, bao gồm thịt bò, cà phê, đất hiếm, kim loại khác, năng lượng và linh kiện máy bay. Đề xuất thuế quan mới diễn ra trong bối cảnh ông Lula đang đối mặt với cuộc đua tái tranh cử gay cấn vào tháng 11 tới, trước đối thủ là Thượng nghị sĩ Flavio Bolsonaro – con trai cả của cựu Tổng thống Bolsonaro.