Lo ngại gia tăng về tính liêm chính của cuộc bầu cử Israel tháng 10

Những lo ngại đang được đặt ra về tính liêm chính của cuộc tổng tuyển cử sắp tới tại Israel, khi các chính trị gia, tổ chức xã hội dân sự và thậm chí cả Tổng thống Isaac Herzog cảnh báo về nguy cơ can thiệp chính trị vào cuộc bỏ phiếu.

Người Israel sẽ đưa ra quyết định cuối cùng về chính phủ và thủ tướng tiếp theo của đất nước khi họ bỏ phiếu trong cuộc bầu cử lập pháp vào ngày 27/10, trong đó Thủ tướng Benjamin Netanyahu sẽ nỗ lực giành thêm một nhiệm kỳ nữa.

Tuy nhiên, lo ngại ngày càng tăng về tương lai của nền dân chủ Israel giữa những nỗ lực rõ ràng của chính phủ Netanyahu nhằm củng cố quyền lực. Một cuộc thăm dò của Viện Dân chủ Israel cho thấy gần ba phần tư người Israel gốc Do Thái lo ngại về tính liêm chính của cuộc bầu cử năm 2026, trong khi 43% cho biết họ lạc quan về tương lai của nền cai trị dân chủ tại Israel.

Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid, cựu Thủ tướng Ehud Olmert và Tổng thống Herzog đều đã lên tiếng lo ngại về cuộc bỏ phiếu. Trong một bài phát biểu truyền hình giữa tháng 7, Tổng thống Herzog bày tỏ lo ngại về sự can thiệp vào cuộc bầu cử và nguy cơ bạo lực sau cuộc gặp với người đứng đầu ủy ban bầu cử và cơ quan an ninh nội địa Shin Bet.

Dùng các câu chuyện Kinh Thánh làm ví dụ về sự nguy hiểm của xung đột nội bộ, Tổng thống Herzog kêu gọi công chúng không “vượt qua ranh giới đỏ” trong mùa chiến dịch. “Tôi kêu gọi các đại diện được bầu, các nhà hoạt động và tất cả ứng cử viên từ mọi đảng phái, yêu cầu các bạn không vượt qua ranh giới đỏ. Đừng biến đối thủ thành kẻ thù,” Herzog nói. “Tôi kêu gọi người dân Israel bằng một giọng nói rõ ràng: Hãy nhớ rằng bầu cử không phải là nội chiến.”

Liên minh cầm quyền sẽ tiếp tục chiến dịch bắt đầu từ năm 2021 nhằm thoát khỏi sự giám sát của tư pháp, một vấn đề đã gây chia rẽ sâu sắc trong nước. Netanyahu – người đang bị xét xử vì tội tham nhũng– cũng đang tìm cách hoãn cuộc điều tra độc lập về vụ đột nhập do Hamas dẫn đầu vào tháng 10/2023, dẫn đến chỉ trích về cách xử lý các vấn đề an ninh của ông.

Sự chỉ trích quốc tế ngày càng tăng đối với cuộc chiến tranh diệt chủng của Israel ở Gaza và bạo lực của người định cư ở Bờ Tây bị chiếm đóng, cũng như cuộc chiến nhiều mặt trận của Israel chống lại các nước láng giềng ở Lebanon, Yemen, Syria và Iran, cũng sẽ là những chủ đề nóng trong cuộc bầu cử.

Dân biểu Knesset (MK) Ofer Cassif, người đã hứng chịu một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm vào tháng 6, nói với Al Jazeera rằng bạo lực đã trở thành một phần của bối cảnh chính trị Israel, đặc biệt là ở Bờ Tây bị chiếm đóng. “Không cần phải suy đoán về khả năng bạo lực, nó đang xảy ra rồi,” ông nói. “Chúng ta đang thấy các nhà hoạt động chống chính phủ, và không chỉ người Palestine, mà cả người Israel bị bắt giữ và thậm chí các thẩm phán bị quấy rối bởi các lực lượng dân quân cực hữu ủng hộ chính phủ.”

Cassif cho biết các ứng cử viên “có vấn đề”, chẳng hạn như các thành viên của đảng Hadash cánh tả của ông, đang chuẩn bị cho những nỗ lực của chính phủ nhằm ngăn cản họ tham gia bầu cử. Ông cũng cảnh báo về tình trạng bất ổn ngày càng tăng trước ngày bầu cử, có thể dẫn đến những nỗ lực ngăn chặn việc bỏ phiếu ở các khu vực đông dân cư Palestine tại Israel. “Rồi sau cuộc bầu cử, giả sử – thuần túy vì mục đích phân tích – chúng ta nói rằng kết quả đi ngược lại chính phủ. Thì sao? Nếu họ từ chối rời khỏi văn phòng thì sao? Ai sẽ loại bỏ họ, cảnh sát của Ben-Gvir hay Shin Bet của Netanyahu?” ông đặt câu hỏi. “Họ đã bị chinh phục rồi… Đây là thời điểm rất nguy hiểm mà chúng ta đang tiến tới.”

Thậm chí có những chỉ trích từ các thành viên của đảng Likud cánh hữu của Netanyahu, một số người phản đối việc bổ nhiệm Dean Livne làm quyền Chủ tịch Ủy ban Bầu cử Trung ương. Dân biểu Avichay Buaron gọi ông này “rõ ràng là thiên vị chính trị”, trong khi Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Amichai Chikli nói việc bổ nhiệm này tạo ra “cái bóng nặng nề” đối với tính liêm chính của cuộc bầu cử.

Liên minh cầm quyền đã cắt giảm 50 triệu shekel mới (khoảng 15 triệu USD) ngân sách của ủy ban, mặc dù đã có nhiều cảnh báo về sự can thiệp của nước ngoài và rủi ro do trí tuệ nhân tạo gây ra trong cuộc bỏ phiếu. Chính phủ cũng bị cáo buộc chống lại các nỗ lực mở rộng quyền bỏ phiếu cho các viện dưỡng lão. Các cáo buộc cũng nhắm vào văn phòng Bộ trưởng Giao thông Miri Regev về việc hạn chế các chuyến bay đến Sân bay Ben Gurion trước ngày bầu cử, điều này có thể cản trở cử tri nước ngoài nghiêng về phe cánh tả bay về Israel để bỏ phiếu chống lại Netanyahu.

Therese Pearce Laanela của cơ quan giám sát bầu cử liên chính phủ International IDEA cho biết: “Luôn có sự căng thẳng giữa bất kỳ đảng cầm quyền nào đang nắm quyền và một cuộc bầu cử công bằng. “Về cơ bản, trách nhiệm của họ gồm hai phần: đảm bảo luật pháp được ban hành để tổ chức bầu cử và cung cấp các nguồn lực để đảm bảo chúng được thực hiện công bằng. Điều họ không được làm là làm suy yếu cơ quan bầu cử hoặc chỉ trích cơ quan này một cách công khai… Có thể có sự tách rời giữa nhận thức và thực tế.”

Nhà phân tích chính trị Ori Goldberg cho rằng nhiều người Israel hiện coi Netanyahu là một hằng số trong đời sống chính trị. Một số người gán cho ông quyền năng của một “phù thủy”, có thể tạo ra một chiến thuật mới hoặc lối thoát khỏi mọi tình huống trong mỗi cuộc bầu cử Israel. “Mọi người luôn mong đợi Netanyahu làm mọi thứ cần thiết để giữ quyền lực, bất kể cái giá phải trả,” Goldberg nói. “Mọi cuộc bầu cử Israel đều được mô tả là mang tính địa chấn, nhưng cuộc bầu cử này có thể thực sự như vậy. Nếu liên minh này trở lại nắm quyền, đó là việc Israel nói với thế giới rằng nước này chấp nhận nhiều cuộc chiến tranh, chấp nhận nạn đói cưỡng bức – và chấp nhận diệt chủng.”