Liên minh đối lập Venezuela tái khẳng định hậu thuẫn bà Maria Corina Machado làm lãnh đạo

Liên minh các đảng đối lập Venezuela đã tái khẳng định cam kết ủng hộ bà Maria Corina Machado, nhà hoạt động đoạt giải Nobel Hòa bình đang sống lưu vong, tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo của họ.

Trong một cuộc họp tại Caracas hôm Chủ nhật, các thành viên của Cương lĩnh Dân chủ Thống nhất (PUD) – liên minh đối lập – đã nhất trí “công nhận và ủng hộ vai trò lãnh đạo của Maria Corina Machado”.

Liên minh này cũng nhắc lại yêu cầu về bầu cử tự do tại Venezuela, sau các cuộc bỏ phiếu tổng thống gây tranh cãi vào năm 2024 và 2018.

Tuyên bố hôm Chủ nhật bao gồm 14 đề xuất cho một tiến trình chuyển đổi dân chủ, trong đó có việc bảo đảm tự do cho các đảng phái chính trị, trả tự do cho toàn bộ tù nhân chính trị và bảo đảm an toàn cho những người đã phải lưu vong được trở về.

Thông báo này cũng gia tăng áp lực lên giới chức Venezuela trong việc cho phép bà Machado trở về. Bà đã sống lưu vong kể từ khi rời Venezuela hồi tháng 12 năm ngoái để nhận giải Nobel.

“Ý chí của người dân Venezuela một lần nữa phải định đoạt vận mệnh đất nước chúng ta,” ông Edmundo Gonzalez, cựu ứng viên tổng thống của phe đối lập, viết trên mạng xã hội để ủng hộ các đề xuất trên.

“Chúng ta sẽ không chấp nhận tù nhân chính trị, sự đàn áp hay một chính quyền coi thường sự ủy thác của công dân. Được sống trong tự do và dưới một trật tự hiến pháp chân chính là yêu cầu chính đáng của xã hội chúng ta.”

Chưa ấn định ngày bầu cử

Venezuela vẫn chưa công bố ngày tổ chức bầu cử tổng thống mới. Kể từ ngày 3/1, nước này được lãnh đạo bởi Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez của đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Venezuela (PSUV) – đảng đã nắm quyền lâu năm.

Các lãnh đạo PSUV từng bị cáo buộc thực hiện các hành vi vi phạm nhân quyền đối với những người bất đồng chính kiến, gồm bắt giữ tùy tiện, giam giữ và tra tấn.

Tuy vậy, sau khi Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự nhằm bắt và giam cựu Tổng thống Nicolas Maduro, PSUV vẫn duy trì quyền lực với sự hậu thuẫn của Nhà Trắng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ủng hộ vai trò lãnh đạo của bà Rodriguez, dù trước đó bà từng là phó tổng thống của ông Maduro.

Chính quyền của ông Trump duy trì vai trò tích cực tại Venezuela, gây ảnh hưởng đối với các nguồn tài nguyên dầu mỏ và gây sức ép buộc chính quyền bà Rodriguez cải cách.

Tuy nhiên, giới phê bình chỉ ra rằng ông Trump tỏ ra dè dặt trong việc thúc đẩy bà Rodriguez tổ chức bầu cử mới, thay vào đó lựa chọn kế hoạch ba giai đoạn, trước hết tập trung ổn định đất nước và phục hồi kinh tế, sau đó mới theo đuổi chuyển đổi chính trị.

Trong khi đó, bà Machado nói với tờ Financial Times rằng bà muốn Venezuela tổ chức bầu cử trước tháng 7 năm sau.

“Chính phủ Mỹ và người dân Venezuela đều đồng thuận rằng cách duy nhất để biến điều này thành bền vững và thành một thắng lợi thực sự là đưa Venezuela trở thành một nền dân chủ ổn định,” bà nói với tờ báo này hồi đầu tháng.

Nỗ lực trở về bị cản trở

Theo đảng Vente Venezuela của bà, giới chức Venezuela đã chặn nhiều lần bà Machado tìm cách trở về nước.

Bà Machado cũng được cho là đã tìm cách đề nghị chính quyền ông Trump hỗ trợ để quay lại Venezuela.

Trước đó, hồi tháng 1, trong một chuyến thăm Washington, bà đã trao tặng ông Trump giải Nobel Hòa bình của mình. Tuy nhiên, các báo cáo truyền thông cho thấy có những căng thẳng giữa chính quyền ông Trump và bà Machado.

Trong các cuộc phỏng vấn với Reuters và Axios, các quan chức chính quyền Mỹ giấu tên bày tỏ sự không hài lòng trước những nỗ lực trở về nhà lặp đi lặp lại của nữ lãnh đạo đối lập, đặc biệt sau hai trận động đất chết người tại Venezuela hồi tháng 7 năm ngoái.

Axios dẫn lời một quan chức gọi động thái của bà Machado là “cơ hội chính trị”.

Dù vậy, bà Machado vẫn là một trong những nhân vật nổi tiếng nhất của phe đối lập Venezuela.

Tháng 10/2023, bà Machado thắng cuộc bầu cử sơ bộ tổng thống của liên minh đối lập, nhưng đến tháng 1/2024, các tòa án Venezuela đã chặn bà tranh cử trong cuộc đua sắp tới.

Tòa án duy trì lệnh cấm 15 năm đối với việc bà giữ chức vụ công, được cho là do bà ủng hộ các lệnh trừng phạt của Mỹ nhắm vào chính quyền ông Maduro.

Cuối cùng, ông Gonzalez thay bà Machado làm ứng viên của phe đối lập trong cuộc đua năm 2024. Ông Maduro tuyên bố thắng cử để bước vào nhiệm kỳ tổng thống thứ ba trong chu kỳ bầu cử đó, bất chấp nhiều chỉ trích rằng cuộc bỏ phiếu không đáp ứng các tiêu chuẩn dân chủ.

Phe đối lập đã công bố các bảng kiểm phiếu dường như cho thấy ông Gonzalez đã thắng cuộc đua.

Mỹ đã công nhận Gonzalez là tổng thống đắc cử hợp pháp của nước này và bác bỏ tính chính danh trong các tuyên bố thắng cử của ông Maduro.

Trước đó, bà Machado từng bị loại khỏi Quốc hội vào năm 2014 do các hoạt động đấu tranh chống chính quyền Venezuela.

Vòng đàm phán thứ ba giữa chính quyền bà Rodriguez và phe đối lập đã bắt đầu tại Venezuela trong tháng này.

Tuy nhiên, thay vì có sự tham gia của bà Machado, các cuộc đàm phán chỉ bao gồm các thành viên của Quốc hội năm 2015 – cơ quan do phe đối lập lãnh đạo và đã bị giải thể dưới thời ông Maduro.

Dù vậy, trong một tuyên bố hồi tháng này, Bộ Ngoại giao Mỹ ca ngợi các cuộc đàm phán là có lợi cho công cuộc cải cách của chính phủ Venezuela.

“Các cuộc đàm phán hòa giải chính trị giữa chính phủ lâm thời Venezuela và đại diện Quốc hội năm 2015 đang tạo ra những cải cách cụ thể về quyền tự do dân sự và quyền chính trị, đặt nền móng cho các cuộc bầu cử đáng tin cậy và một tiến trình chuyển đổi dân chủ,” Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.