Libăng hy vọng lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran có hiệu lực, dù hoài nghi

Beirut, Libăng – Ngày 16/6, người dân Libăng thức dậy với một thỏa thuận ngừng bắn mới. Theo các quan chức Iran và Pakistan, thỏa thuận giữa Mỹ và Iran bao gồm Libăng, nhưng các tuyên bố từ phía Israel lại làm dấy lên nghi ngờ về việc liệu cuộc chiến tàn phá miền nam Libăng kể từ năm 2023 có thực sự kết thúc hay không.

Các video hôm thứ Hai cho thấy người dân Libăng trở về nhà ở các khu vực phía nam, dù chính quyền cảnh báo cư dân vùng biên giới chưa nên quay về cho đến khi tình hình an ninh rõ ràng hơn. Nhiều người khác hầu như không còn gì để trở về. Ali Saleh, 55 tuổi, từ làng Jwaya phía nam, đang phải sơ tán tại một sân vận động ở Beirut từ đầu tháng 3. "Tôi sẽ không quay về nhà. Nhà tôi đã bị trúng bom và tình hình tài chính hiện tại rất khó khăn", ông nói với Al Jazeera.

Ngày 2/3, Israel leo thang chiến tranh với Libăng lần thứ hai trong vòng chưa đầy hai năm, chỉ vài giờ sau khi Hezbollah bắn sáu quả rocket vào Israel – đòn đáp trả đầu tiên sau hơn 10.000 vụ vi phạm lệnh ngừng bắn năm 2024 của Israel. Kể từ đó, Israel đã giết chết ít nhất 3.783 người tại Libăng và làm bị thương 11.699 người. Hơn 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa ở phía nam, ngoại ô Beirut và các làng mạc ở thung lũng Bekaa. Nhiều ngôi làng bị san phẳng, quân đội Israel chiếm đóng các vùng rộng lớn ở miền nam Libăng.

Thủ tướng Pakistan, Shehbaz Sharif, cho biết thỏa thuận giữa Mỹ và Iran tuyên bố "chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Libăng". Tổng thống Libăng Joseph Aoun hoan nghênh thỏa thuận và nói rằng người dân Libăng mong đợi "những thỏa thuận này được chuyển thành các bước thực tế, chấm dứt vòng xoáy bạo lực và mở đường cho sự ổn định, an ninh, phục hồi và tái thiết". Chủ tịch Quốc hội Libăng, đồng minh thân cận của Hezbollah, Nabih Berri, cũng ca ngợi thỏa thuận và cảm ơn Iran cùng Mỹ vì đã đưa vào điều khoản "về việc ngăn chặn sự xâm lược của Israel chống lại toàn bộ Libăng, nhằm bảo vệ chủ quyền trên toàn lãnh thổ".

Dù còn nhiều lo ngại, nhiều người Libăng đã bắt đầu trở về nhà. Qassem Kassir, một nhà phân tích chính trị Libăng, cho biết: "Mọi người đang quay về làng mạc và chờ đợi việc thực thi đầy đủ lệnh ngừng bắn cũng như sự rút quân của Israel khỏi các khu vực bị chiếm đóng." Đây không phải lần đầu tiên lệnh ngừng bắn được tuyên bố giữa Libăng và Israel. Thỏa thuận tháng 11/2024 kêu gọi rút quân Israel và ngừng các hành động thù địch, nhưng Israel chưa bao giờ ngừng bắn vào Libăng. Tháng 4/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa Libăng và Israel, làm giảm các cuộc tấn công vào trung tâm Beirut, nhưng chiến sự ở miền nam vẫn tiếp diễn.

Câu hỏi vẫn còn đó về việc liệu các bên có tôn trọng lệnh ngừng bắn lần này hay không. Tính đến chiều thứ Hai, Hezbollah chưa tiến hành bất kỳ chiến dịch nào kể từ khi thỏa thuận được công bố. Tuy nhiên, truyền thông nhà nước Libăng đưa tin một cuộc không kích bằng drone của Israel nhằm vào một chiếc xe ở miền nam Libăng đã giết chết tài xế. Các quan chức Israel phản ứng thách thức. Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, tuyên bố: "Chúng tôi phản đối việc rút quân đội Israel khỏi Libăng, bất chấp mọi áp lực hiện tại và trong tương lai."

Các nhà phân tích bày tỏ sự hoài nghi. Karim Safieddine, thành viên của Viện Tahrir, nhận định: "Netanyahu có thể đưa ra nhiều bất ngờ và cố gắng áp đặt các điều khoản riêng của mình." Qassim Kassir cho rằng lệnh ngừng bắn lần này khác và cuộc chiến lớn hơn đã kết thúc, nhưng vẫn cần "sự rút quân của Israel, sự trở về của người dân" và một kế hoạch phòng thủ có sự đồng thuận quốc gia.