Lãnh đạo người bản địa Nicaragua qua đời khi bị giam giữ

Brooklyn Rivera, một lãnh đạo người bản địa, chính trị gia và nhà hoạt động, đã qua đời ở tuổi 73 sau nhiều năm bị giam giữ tại Nicaragua, gây ra làn sóng phản đối từ các tổ chức bảo vệ nhân quyền.

Ngày 16/6, chính phủ Nicaragua cho biết nguyên nhân tử vong của ông là do nhiễm trùng vi khuẩn sau khi mắc COVID-19. Tuy nhiên, nhiều người chỉ trích tỏ ra hoài nghi và phẫn nộ, khi thông báo được đưa ra sau áp lực ngày càng lớn về việc xác minh tình trạng sức khỏe của ông.

“Nếu ông ấy chết, không thể nói nguyên nhân là bệnh tật,” Reed Brody, thành viên Nhóm chuyên gia nhân quyền Liên Hợp Quốc tại Nicaragua, nói. “Nguyên nhân là vì ông ấy bị giam giữ trong điều kiện mất tích cưỡng bức hơn hai năm, bị từ chối giám sát y tế độc lập. Không có cách nào khác để giải thích điều này.”

Từ tháng 9/2023, Rivera bị giam giữ mà không được liên lạc với thế giới bên ngoài. Cho đến gần đây, không có xác nhận nào về việc ông bị bỏ tù, và gia đình ông bị cấm thăm nom.

Ngày 12/6, Bộ Nội vụ Nicaragua xác nhận Rivera bị giam giữ và công bố hình ảnh ông đang được đặt nội khí quản tại bệnh viện, mô tả tình trạng của ông lúc đó là “nguy kịch”. Ông được cho là bị “suy đa tạng, xơ gan và nhiễm trùng phổi cấp tính”, được điều trị bằng “thở máy qua mở khí quản và nuôi ăn tĩnh mạch”.

Những bức ảnh này đã gây ra làn sóng lên án mới và kêu gọi trả tự do cho ông. Mỹ “yêu cầu trả tự do vô điều kiện cho ông ấy” và chỉ trích các nhà lãnh đạo Nicaragua vì “vai trò đặc biệt của họ trong việc đối xử tàn nhẫn với ông”.

Chính phủ Nicaragua do vợ chồng Daniel Ortega và Rosario Murillo lãnh đạo từ lâu đã bị chỉ trích vì chính sách cứng rắn và vi phạm nhân quyền. Dưới thời Ortega và Murillo, những người bất đồng chính kiến đã phải đối mặt với bắt giữ, bỏ tù, tra tấn, lưu đày và tước quyền công dân.

Rivera là một trong những lãnh đạo lên tiếng chống lại chính phủ Sandinista cánh tả. Ông là thành viên nhóm người bản địa Miskito, từng đấu tranh bảo vệ vùng đất tổ tiên dọc bờ biển đông bắc Nicaragua, nơi chịu áp lực từ chính phủ và các doanh nghiệp muốn khai thác tài nguyên vàng, bạc.

Ông từng tham gia cuộc chiến chống chính quyền Sandinista đầu tiên (1979-1990) với tư cách lãnh đạo nhóm vũ trang Misurasata. Năm 1980, ông sống lưu vong tại Costa Rica, sau đó sang Colombia. Rivera đồng sáng lập Yamata, một đảng chính trị bản địa giúp giành quyền tự chủ hạn chế cho người bản địa sau đàm phán hòa bình với Sandinistas.

Ortega trở lại nắm quyền năm 2007. Những năm gần đây, ông thông qua các cải cách hiến pháp để củng cố quyền lực, bao gồm nâng vợ mình từ phó tổng thống lên tổng thống. Trong những năm cuối đời, Rivera tiếp tục chỉ trích chính phủ. Tháng 4/2023, ông tới Geneva, Thụy Sĩ, phát biểu tại một diễn đàn Liên Hợp Quốc về người bản địa. Sau khi chỉ trích Nicaragua, ông bị cấm nhập cảnh trở lại, nhưng vẫn lén về nước và sống lẩn trốn cho đến khi bị bắt vào tháng 9/2023. Chính phủ buộc tội ông khủng bố, nhưng các nhà phê bình cho rằng đó là hành động im lặng một lãnh đạo bản địa.