Làn sóng bạo lực của người định cư Israel: từ nhà báo, nghị sĩ Mỹ đến các nhà ngoại giao châu Âu

Các nhà ngoại giao và quan chức châu Âu đã bị tấn công trong ngày thứ Bảy (17/10), giữa lúc bạo lực của người định cư Israel gia tăng trên khắp vùng Bờ Tây bị chiếm đóng trong những tuần gần đây, trùng với mùa thu hoạch ô liu. Các vụ việc diễn ra chỉ vài tuần trước khi Israel bước vào cuộc bầu cử ngày 27/10.

Liên minh châu Âu (EU) hôm Chủ nhật lên án các vụ tấn công của người định cư nhằm vào nhà ngoại giao châu Âu và người Palestine ở Bờ Tây. Một ngày trước đó, một nhà báo kỳ cựu người Mỹ làm việc cho tờ Washington Post cũng bị tấn công dã man.

Dưới đây là lộ trình các vụ việc gần đây và trong quá khứ, khi người định cư Israel tấn công quan chức nước ngoài hoặc những người Palestine nổi tiếng ở Bờ Tây bị chiếm đóng.

17/10/2026: Nhà ngoại giao châu Âu bị tấn công gần làng Taybeh

Người định cư Israel đã tấn công các nhà ngoại giao châu Âu, trong đó có một thị trưởng người Pháp, gần làng Taybeh của người Palestine ở Bờ Tây. Đoàn công tác đang thăm những người thu hoạch ô liu Palestine thì bị nhóm người Israel chặn lại.

Theo Ngoại trưởng Bỉ Maxime Prevot, nhóm người tấn công nhắm vào Tổng lãnh sự Bỉ, các nhà ngoại giao Pháp và Ba Lan cùng đại diện Công giáo. Ông Prevot cho biết một thị trưởng người Pháp bị hành hung và một xe của Bỉ bị hư hại, đồng thời liên hệ vụ việc với "chính sách định cư bất hợp pháp" của Israel và cam kết thúc đẩy các biện pháp trừng phạt tiếp theo của EU.

Thị trưởng Pháp Bernard Baudoux, người bị tấn công, nói với hãng AFP rằng vụ việc cho thấy "có sự dung thứ từ phía chính phủ Israel" đối với bạo lực của người định cư. Video do nhà hoạt động Amit Orfali chia sẻ tại hiện trường cho thấy ông Baudoux ngồi tựa vào một chiếc xe trên nền đất bụi, trong khi những đoạn clip khác ghi lại cảnh các thanh niên đeo mặt nạ đập liên tục vào cửa kính xe và yêu cầu giấy tờ tùy thân, cùng những người cầm gậy tiến lại từ xa. Orfali nói nhóm người đeo mặt nạ "đe dọa giết chúng tôi".

Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot kêu gọi Israel bắt giữ những "người định cư cực đoan" đã "hành hung dữ dội" ông Baudoux và đưa họ ra công lý, đồng thời yêu cầu chấm dứt bạo lực và bảo đảm an toàn cho dân thường theo luật quốc tế. Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu dường như đặt câu hỏi về các thông tin trên, gọi đó là "cáo buộc" cần "bằng chứng thuyết phục", dù thừa nhận có đoạn phim ghi lại vụ việc.

EU cho biết ghi nhận tích cực việc một số đại diện Israel lên án các vụ tấn công, nhưng yêu cầu trách nhiệm đầy đủ và các biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn bạo lực, quấy rối nhắm vào người Palestine, trong đó có mùa thu hoạch ô liu, cũng như nhắm vào nhà báo.

16/10/2026: Nhà báo Mỹ Heidi Levine bị hành hung

Những người nông dân Palestine thu hoạch ô liu và nhà báo kỳ cựu người Mỹ Heidi Levine, 64 tuổi, làm việc tự do cho Washington Post, đã bị người định cư tấn công dã man. Các nhân chứng cho biết bà Levine ngã xuống đất trước khi bị vây đánh.

Nhà báo độc lập Jasper Nathaniel, người chứng kiến, kể lại với Al Jazeera rằng bà Levine bị những người xung quanh đánh, đập, cướp đồ, kéo dậy rồi đánh và đá tiếp. Bà Levine sau đó nói với phóng viên rằng những kẻ tấn công "cứ đá tôi liên tục, có lẽ khoảng 50 lần". Bà đang mặc áo bảo hộ có chữ "PRESS" ở cả mặt trước và sau; camera và điện thoại bị lấy đi trong lúc bị tấn công.

Theo Nathaniel, khi người định cư tạm lùi ra, ông và những người khác tiếp cận được bà Levine nhưng bà rất khó đứng dậy. Khi họ đưa bà về phía nhân viên y tế, người định cư lại lao tới ném đá. Nhà báo cuối cùng được đưa tới bệnh viện ở Ramallah.

Nathaniel cho biết binh lính Israel đến sau vụ tấn công, nổ súng và dùng hơi cay nhằm vào người Palestine, bắn vào chân một người đàn ông. Theo ông, binh lính không can thiệp để ngăn người định cư, mà chĩa súng vào nhân viên y tế đang giúp người bị thương và xô đẩy các nhà báo, trong đó có ông. Hãng thông tấn Palestine Wafa đưa tin lực lượng Israel bắn đạn thật và hơi cay trong vụ việc.

Văn phòng ông Netanyahu nói các tình tiết quanh vụ tấn công "vẫn chưa rõ ràng" và đưa ra lên án có điều kiện, cho rằng còn "những câu hỏi nghiêm túc" và cần điều tra để "xác lập sự thật, gồm cả việc ai khởi phát bạo lực".

6/10/2026: Nhiếp ảnh gia AFP bị đánh bằng báng súng

Người định cư Israel đánh nhiếp ảnh gia Jaafar Ashtiyeh, 58 tuổi, của hãng AFP bằng báng súng gần Aqraba, phía nam Nablus. Theo nhân chứng, gia đình và đồng nghiệp, ông bị bầm tím ở đầu và thân, được xe cứu thương đưa tới bệnh viện. Nhiếp ảnh gia John Wessels của AFP có mặt khi vụ việc xảy ra.

AFP đưa tin một chiếc xe bốn bánh lao về phía các nhà báo và một người nổ súng, sau đó ít nhất sáu người khác lao tới, bắn súng. Khi ông Ashtiyeh cố vào một chiếc xe có dán rõ chữ "Press", hai người nhảy lên và đánh ông liên tục bằng báng súng. Ông Wessels, người cũng bị đe dọa bằng súng, cho biết có thể nghe thấy tiếng hét của đồng nghiệp. Thiết bị chụp ảnh của ông Ashtiyeh bị lấy đi; quân đội Israel chưa phản hồi AFP.

11/7/2026: Nghị sĩ Mỹ Ro Khanna bị người định cư vũ trang giữ

Nghị sĩ Hạ viện Mỹ Ro Khanna nói ông và đoàn tháp tùng bị người định cư Israel cầm súng trường giữ lại trong chuyến đi tới Palestine. Trên mạng xã hội X, ông Khanna cáo buộc quân đội Israel đứng về phía người định cư và tiếp tục giữ đoàn.

Ông Khanna, nghị sĩ đảng Dân chủ đang cân nhắc tranh cử tổng thống Mỹ năm 2028, nói với Reuters rằng "những kẻ côn đồ... mang súng máy" đã giữ đoàn của ông một ngày trước đó, chặn đường và gọi quân đội Israel, lực lượng này đứng về phía họ. Ông cho biết người định cư mang súng trường tấn công do Mỹ sản xuất.

Trong một cuộc phỏng vấn, ông Khanna nói trải nghiệm ở Bờ Tây bị chiếm đóng và Israel là lần đầu ông "thực sự ý thức rõ về màu da" của mình, và chỉ trích sự ngạo mạn của những người định cư trẻ tuổi cũng như binh lính Israel. Quân đội Israel bác bỏ tường thuật của ông, nói rằng họ "giải tán" dân thường chặn đường; giới chức Israel loại trừ việc xin lỗi ông Khanna hoặc quy trách nhiệm cho người định cư.

Ba tháng sau vụ việc, ông Khanna gọi ông Netanyahu là "kẻ nói dối" sau khi văn phòng thủ tướng Israel đưa ra tuyên bố về vụ tấn công nhà báo Heidi Levine.

11/2025: Nhà hoạt động Canada và Italy bị thương ở Jericho

Theo các nguồn tin địa phương dẫn hãng Anadolu, một nhà hoạt động Canada và ba nhà hoạt động Italy bị người định cư Israel bất hợp pháp làm bị thương tại làng Ein ad-Duyuk, thuộc tỉnh Jericho, miền trung Bờ Tây. Người định cư xông vào một cộng đồng người Bedouin nơi các nhà hoạt động đang lưu trú và tấn công họ; ba người bị thương mức trung bình, một người bị thương nặng. Hộ chiếu, điện thoại và đồ đạc của họ cũng bị lấy đi.

7/2025: Nhà hoạt động Awdah Hathaleen bị bắn chết

Nhà hoạt động và giáo viên tiếng Anh người Palestine Awdah Hathaleen, người góp phần làm nên bộ phim tài liệu đoạt giải Oscar "No Other Land", bị bắn chết ngày 28/7/2025 tại làng Umm al-Khair ở vùng Masafer Yatta, Bờ Tây. Người đàn ông 31 tuổi, cha của ba con, ngã xuống khi mọi người chạy tới giúp; một xe cứu thương từ khu định cư bất hợp pháp Carmel gần đó đưa anh đi.

Đoạn phim do nhóm nhân quyền Israel B'Tselem công bố dường như cho thấy nghi phạm Yinon Levi nổ súng vào Hathaleen trong một cuộc đối đầu tại làng. Bất chấp bằng chứng hình ảnh và việc EU cùng Mỹ từng trừng phạt Levi vì các vụ tấn công người Palestine trước đây, giới chức Israel thả anh ta tại ngoại. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt với Levi và những người định cư khác bị cáo buộc bạo lực cực đoan sau khi nhậm chức tháng 1/2025.

7/2024: Tình nguyện viên nước ngoài bị đánh khi giúp nông dân

Người định cư Israel tấn công một nhóm tình nguyện viên nước ngoài đang giúp nông dân Palestine ở Bờ Tây. David Hummel, người Mỹ gốc Đức trong nhóm, nói với AFP rằng tám tình nguyện viên chủ yếu là người Mỹ đang làm việc cùng nông dân trong vườn ô liu gần làng Qusra thì bị tấn công, bị đánh bằng gậy và ống kim loại, bị ném đá. Ông Hummel bị đánh vào chân, tay và hàm.

Quân đội Israel lên án bạo lực, cho biết binh lính được điều tới hiện trường và bắn cảnh cáo lên trời khiến người định cư bỏ chạy khỏi khu vực.