Kushner gặp lãnh đạo Hamas trước hội đàm với Netanyahu về kế hoạch Gaza

Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner dự kiến gặp Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Tel Aviv hôm thứ Hai sau các phiên đàm phán căng thẳng ở Cairo nhằm thúc đẩy giai đoạn hai của lộ trình ngừng bắn tại Gaza.

Kushner, cùng Tổng giám đốc Ủy ban Hòa bình Nickolay Mladenov và cựu Thủ tướng Anh Tony Blair, đã có cuộc gặp kéo dài hơn hai giờ với phái đoàn Hamas. Hãng tin Reuters dẫn nguồn tin cho biết lãnh đạo Hamas Khalil al-Hayya dẫn đầu phái đoàn này.

Đây là động thái ngoại giao quan trọng khi Washington tìm cách triển khai lộ trình 15 điểm cho Gaza do Ủy ban Hòa bình của Tổng thống Trump phê duyệt. Tuy nhiên, ông Netanyahu đã công khai bác bỏ khuôn khổ này, khẳng định lực lượng Israel sẽ không rút quân cho đến khi Hamas giải giáp hoàn toàn, trong khi Israel tiếp tục chiến dịch quân sự tại Gaza và mở rộng khu định cư tại Bờ Tây.

Vì sao Kushner gặp lãnh đạo Hamas?

Mỹ chính thức coi Hamas là tổ chức khủng bố bị cấm, nhưng không chính thức đã có nhiều kênh tiếp xúc với nhóm này, chủ yếu qua trung gian. Giới phân tích nhìn nhận cuộc gặp trực tiếp giữa phái viên Mỹ và lãnh đạo Hamas là sự thừa nhận thực tế chính trị trên thực địa.

Mahjoob Zweiri, chuyên gia chính trị Trung Đông tại Viện Nghiên cứu sau đại học Doha, nhận định cuộc gặp thể hiện sự “khuất phục kiểu Mỹ” trước thực tế rằng Hamas là lực lượng chính trị không thể phớt lờ trong xã hội Palestine. Dù Israel tìm cách gạt nhóm này ra ngoài lề, Washington vẫn thừa nhận Hamas là bên không thể thiếu cho bất kỳ giải pháp lâu dài nào.

Adel Shadid, chuyên gia về các vấn đề Israel, mô tả cuộc đàm phán trực tiếp tại Cairo là bước chuyển chiến lược sâu sắc khiến giới lãnh đạo Israel lo ngại. “Có sự thay đổi trong lập trường của Mỹ đối với Hamas. Washington giờ coi Hamas không còn là vấn đề mà là một phần của giải pháp”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh điều này đi ngược lại một trong những mục tiêu quan trọng nhất của cuộc chiến là xóa bỏ Hamas cả về quân sự lẫn chính trị.

Chương trình nghị sự khi Kushner gặp Netanyahu

Báo Israel Yedioth Ahronoth đưa tin các quan chức Mỹ ngày càng bất bình vì Israel “đang tìm cách kéo dài thời gian, đưa ra các bảo lưu mới và thay đổi trình tự được nêu trong lộ trình”. Một nguồn tin nói ông Kushner “không đến Israel để chơi trò bóng bàn ngoại giao thêm mà là để chốt lại” các vấn đề.

Chính quyền Mỹ dự kiến thúc ép Netanyahu ngừng các cuộc tấn công tại Gaza, rút lực lượng về “Đường Vàng”, tăng đáng kể viện trợ nhân đạo cho vùng đất Palestine, đồng thời tạo điều kiện triển khai các cơ chế tái thiết và quản trị dân sự.

Ý nghĩa với ông Trump

Giới phân tích cho rằng ông Trump đang ngày càng muốn tạo đột phá tại Gaza giữa các thất bại chính sách đối ngoại khác. “Iran không diễn ra như ông ấy mong muốn, nỗ lực tách vấn đề Lebanon khỏi biên bản ghi nhớ cũng không thành công. Hồ sơ duy nhất có thể tạo đột phá và ghi nhận là chiến thắng trong chính sách đối ngoại lúc này là Gaza”, ông Zweiri nói.

Tám quốc gia Arab và Hồi giáo gồm Saudi Arabia, UAE, Ai Cập, Qatar, Jordan, Indonesia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã ra tuyên bố chung lên án việc Israel bác bỏ lộ trình, cáo buộc nước này trì hoãn nỗ lực chấm dứt chiến tranh tại Gaza. Tuyên bố cảnh báo việc từ chối khuôn khổ “cấu thành sự từ chối rõ ràng tiến hành Kế hoạch toàn diện và đe dọa trực tiếp làm chệch hướng các nỗ lực to lớn của Tổng thống Trump nhằm kết thúc chiến tranh tại Gaza”.

Tranh cãi chính trong lộ trình 15 điểm

Tranh cãi trọng tâm xoay quanh trình tự thực hiện nghĩa vụ trong kế hoạch. Khuôn khổ kêu gọi cách tiếp cận theo giai đoạn gồm ngừng hoạt động quân sự, dần dần giải giáp và lưu trữ vũ khí, Israel rút quân và triển khai Lực lượng Ổn định Quốc tế phối hợp với chính quyền kỹ trị Palestine.

Hamas xác nhận chấp nhận lộ trình tại các cuộc họp Cairo nhưng nhấn mạnh việc thực thi phụ thuộc vào việc Israel hoàn thành cam kết trước đó và ngừng vi phạm thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ tháng 10 năm ngoái. Kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực, các cuộc tấn công của Israel đã khiến ít nhất 1.260 người Palestine tại Gaza thiệt mạng.

Người phát ngôn Hamas Hazem Qassem cho biết các cuộc đàm phán tại Cairo tập trung vào việc để các bên trung gian và Ủy ban Hòa bình nhìn rõ các hành vi vi phạm của Israel, nhấn mạnh mọi tiến triển đòi hỏi Israel phải tuân thủ lộ trình đã thống nhất. Trong khi đó, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi sau cuộc gặp Kushner nhắc lại yêu cầu tất cả các bên tôn trọng cam kết theo khuôn khổ hòa bình Sharm el-Sheikh hồi tháng 10/2025.