Kinh tế Mỹ tăng trưởng chậm lại trong quý II/2026: Nguyên nhân và giải pháp

Kinh tế Mỹ tăng trưởng chậm lại rõ rệt trong quý II/2026, khi thâm hụt thương mại ngày càng lớn và áp lực lạm phát gia tăng. Theo báo cáo của Cục Phân tích Kinh tế (BEA) công bố ngày 30/7, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6 chỉ tăng 1,5%, giảm mạnh so với mức 2,1% của quý đầu năm.

Giới chuyên gia chỉ ra hai nguyên nhân chính: thâm hụt thương mại ngày càng rộng và giá xăng dầu tăng vọt. Michael Klein, giáo sư kinh tế quốc tế tại Trường Fletcher thuộc Đại học Tufts, gọi đây là “cú sốc cung cổ điển” – sự kết hợp giữa chính sách thuế quan và giá dầu tăng đúng như những gì các nhà kinh tế vĩ mô dự báo.

Thâm hụt thương mại kéo giảm tăng trưởng

Số liệu từ BEA cho thấy Mỹ tăng nhập khẩu các mặt hàng như chất bán dẫn, thiết bị viễn thông và thiết bị công nghiệp. Đầu tư kinh doanh vào thiết bị trong quý II tăng hơn 15%, chủ yếu phục vụ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này khiến nhập khẩu tăng, trong khi xuất khẩu không theo kịp, làm cho xuất khẩu ròng trở thành lực cản lên tăng trưởng chung.

Rachel Ziemba, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm An ninh Mỹ mới, nhận định: “Nhập khẩu tăng do động lực đầu tư và tiêu dùng, vì vậy xuất khẩu ròng là một lực cản đối với tăng trưởng tổng thể. Nhìn chung, Mỹ đang đầu tư và tiêu dùng nhiều hơn nhưng không sản xuất thêm.”

Thâm hụt thương mại của Mỹ trong tháng 5 đã lên tới 77,6 tỷ USD, tăng 42% so với tháng trước đó. Xuất khẩu giảm 3,2% xuống còn 317,7 tỷ USD, trong khi nhập khẩu tăng 3,3% lên 395,3 tỷ USD.

Căng thẳng thương mại và yếu tố Iran

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh nhiều nước trên thế giới tìm cách giảm phụ thuộc vào Mỹ do chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump. Canada – một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ – đã theo đuổi các thỏa thuận thương mại mới với Trung Quốc và Saudi Arabia trong những tháng gần đây, sau khi Washington áp thuế cao, đe dọa sáp nhập và từ chối gia hạn hiệp định thương mại với nước này.

Giá năng lượng trong quý II cũng biến động mạnh, chủ yếu tác động đến người tiêu dùng qua giá xăng. Giá xăng tại Mỹ đạt 4,48 USD/gallon (3,78 lít) trong tháng 5, sau đó hạ xuống 3,96 USD vào cuối tháng 6, nhưng lại tăng trở lại trên mốc 4 USD trong tháng 7 do thỏa thuận hòa bình mong manh ở Trung Đông không bền vững.

Giá xăng là động lực chính thúc đẩy lạm phát trong phần lớn quý II. Giá xăng tăng 5,4% trong tháng 3-4, tăng thêm 7% trong tháng tiếp theo, rồi giảm 9,7% trong tháng 5-6 khi giá dầu thế giới hạ nhiệt.

Tiêu dùng và đầu tư – con đường phục hồi

Người tiêu dùng Mỹ vẫn tăng chi tiêu cho thuốc kê đơn, ô tô bán tải và đồ nội thất mới, cũng như cho nhà hàng và khách sạn. Tuy nhiên, theo ông Klein, sự tiêu dùng này chủ yếu đến từ nhóm thu nhập cao, tạo ra nền kinh tế hình chữ K – người giàu ngày càng sung túc trong khi người thu nhập thấp và doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn.

Niềm tin người tiêu dùng giảm tháng thứ ba liên tiếp trong tháng 7, theo báo cáo của Conference Board. Người tiêu dùng cho rằng điều kiện kinh doanh hiện tại là nguyên nhân chính và họ không kỳ vọng có nhiều cải thiện trong những tháng còn lại của năm.

Để GDP phục hồi, đầu tư kinh doanh cần tăng rộng khắp hơn, không chỉ riêng lĩnh vực AI. Ông Klein cho rằng các chính sách thương mại nhất quán sẽ giúp thay đổi điều đó: “Sự bất định bao trùm sẽ ảnh hưởng đến quyết định tuyển dụng và đầu tư của doanh nghiệp. Trong môi trường không chắc chắn, doanh nghiệp không muốn đưa ra các quyết định có hậu quả lâu dài khi họ không biết tương lai sẽ ra sao.”

Các chuyên gia nhấn mạnh, tạo điều kiện kinh tế khuyến khích người tiêu dùng và doanh nghiệp chi tiêu sẽ giúp GDP tăng trong các quý tới. Tuy nhiên, các chính sách thương mại bấp bênh và lo ngại về sa thải hàng loạt, như đã thấy ở một số công ty công nghệ, khiến người tiêu dùng thận trọng hơn trong chi tiêu.