Khảo sát: 1/4 thanh niên châu Phi cho rằng việc Mỹ cắt viện trợ có thể mang lại tác động tích cực

Một cuộc khảo sát mới công bố ngày 2/3 cho thấy, 1/4 thanh niên châu Phi tin rằng việc Mỹ cắt giảm viện trợ có thể mang lại tác động tích cực, với lý do mất nguồn tài trợ nước ngoài sẽ buộc các nhà lãnh đạo phải đối mặt và tự giải quyết các thách thức của chính mình.

Cuộc Khảo sát Thanh niên châu Phi (African Youth Survey) được thực hiện với gần 5.000 người tại 16 trong số 54 quốc gia được công nhận của châu lục này. Kết quả cho thấy, tại Ghana và Nigeria, gần một nửa số người trẻ từ 18 đến 24 tuổi (lần lượt 41% và 40%) bày tỏ sự lạc quan, tiếp theo là Liberia với 37%. Trong khi đó, 11% số người được hỏi cho biết họ không chắc chắn về tác động của việc cắt giảm viện trợ.

Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố vào đầu năm 2025 sẽ loại bỏ hơn 90% hợp đồng viện trợ nước ngoài của Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) và cắt giảm 60 tỷ USD viện trợ trên toàn thế giới. Viện trợ nước ngoài của Mỹ từng được thiết kế để đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết đói nghèo, nạn đói và bất bình đẳng trên toàn cầu.

Không chỉ Mỹ, các quốc gia khác như Anh, Pháp và Đức cũng đã cắt giảm ngân sách viện trợ. Anh hồi tháng 2/2025 tuyên bố cắt giảm ngân sách viện trợ từ 0,5% xuống 0,3% tổng thu nhập quốc dân vào năm 2027, mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận số liệu, trong khi mục tiêu của Liên Hợp Quốc là 0,7%.

Ivor Ichikowitz, người có quỹ gia đình Nam Phi đặt hàng cuộc khảo sát, cho biết: “Bức tranh lớn từ cuộc khảo sát là giới trẻ lo ngại về các chính phủ bị ảnh hưởng quá mức bởi các cường quốc nước ngoài. Điều họ đang nói là các chính phủ châu Phi cần phải tự chịu trách nhiệm và tự quyết định thực tế của chính họ.”

Theo Liên Hợp Quốc, châu Phi có dân số trẻ nhất thế giới, với 70% dân số khu vực hạ Sahara dưới 30 tuổi. Độ tuổi trung bình của châu lục này là 19 tuổi 6 tháng. Đến năm 2030, châu Phi sẽ là nơi sinh sống của hơn 40% thanh niên thế giới.

Việc cắt giảm USAID đột ngột đã vấp phải sự phẫn nộ và phản đối từ các tổ chức phát triển và nhân đạo. Điều này dẫn đến việc đóng cửa các dịch vụ thiết yếu, bao gồm phòng khám thai, cùng tình trạng thiếu thuốc trong bối cảnh các cơ quan của Liên Hợp Quốc đang gặp khó khăn trong việc huy động tài chính cho hoạt động nhân đạo và an ninh lương thực bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi biến đổi khí hậu.

Theo khảo sát, gần một nửa thanh niên châu Phi (46%) tin rằng việc đóng cửa USAID sẽ gây thiệt hại cho đất nước họ, trong đó dịch vụ y tế và phòng chống dịch bệnh được xem là các lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Sự lo lắng này cao nhất ở Mozambique (76%), tiếp theo là Kenya (63%) và Rwanda (63%).

Degan Ali, giám đốc điều hành Adeso, một tổ chức phi lợi nhuận châu Phi chuyên ươm tạo ý tưởng và doanh nghiệp nhằm giảm phụ thuộc viện trợ, cho rằng dù việc cắt giảm được thực hiện một cách “vô cùng vô trách nhiệm và vô nhân đạo”, bà không ngạc nhiên khi nhiều người trẻ nhìn thấy điều tích cực. “Nhiều người cảm thấy viện trợ rất coi thường họ. Họ không cảm thấy viện trợ được sử dụng cho những việc đúng đắn, và có cảm giác ‘Chúng ta có thể tự làm được’. Thế hệ trẻ cảm thấy các nhà lãnh đạo của chúng tôi là những người có trách nhiệm và cần phải xử lý các nhu cầu của cộng đồng.”

Bà Ali cũng cho biết giới trẻ đang hướng tới các hình mẫu châu Phi, điển hình là sự nổi tiếng của lãnh đạo quân đội Burkina Faso, Ibrahim Traoré, người tự nhận là người theo chủ nghĩa liên Phi, dẫn dắt đất nước của mình thoát khỏi sự kiềm tỏa của chủ nghĩa đế quốc phương Tây và chủ nghĩa thực dân mới. “Ông ấy là một trong những nhà lãnh đạo được yêu thích nhất trên toàn châu Phi. Giới trẻ thấy rằng ông ấy đang cải thiện một đất nước rất nghèo và thực sự quan tâm đến người dân của mình. Điều đó thúc đẩy giới trẻ phản đối và nói rằng, ‘Chúng tôi không cần viện trợ, chúng tôi có đủ tài nguyên trong nước và chúng tôi cần các nhà lãnh đạo hành động khác đi.’”

Hibak Kalfan, giám đốc điều hành Near, một mạng lưới các tổ chức xã hội dân sự từ Nam bán cầu, cho rằng việc đóng cửa USAID đã dẫn đến việc đình chỉ nhiều sáng kiến và tổ chức trên khắp châu lục, nhưng cũng tạo cơ hội để xem xét lại các nguồn lực và tính bền vững. “Điều này làm sáng tỏ thực tế rằng các tổ chức đã phụ thuộc quá nhiều vào nguồn tài trợ song phương từ bên ngoài trong nhiều năm, và tương lai của viện trợ sẽ phụ thuộc vào sự đa dạng của các nguồn lực.”