Israel mở rộng vùng kiểm soát ở Gaza, người dân Shujayea tiếp tục phải di dời

Shujayea, Gaza – Mahmoud Harzeen đang dựng một căn lều cách các khối bê tông màu vàng đánh dấu cái gọi là "Đường Vàng" của Israel khoảng 200 mét. Đây là lần thứ sáu anh phải chuyển chỗ ở.

Mỗi khi đường ranh giới này tiến gần thêm một chút, người đàn ông 35 tuổi lại thu dọn đồ đạc và lùi xa hơn, cố giữ gia đình tránh khỏi nguy hiểm. Nhưng mỗi lần chuyển đi chỉ mang lại sự yên ổn tạm thời.

"Mỗi khi họ tiến lên một chút, chúng tôi lại lùi lại một chút," Harzeen nói với Al Jazeera.

Theo thỏa thuận "ngừng bắn" tháng 10/2025, Đường Vàng phân chia lãnh thổ Gaza giữa vùng do Israel kiểm soát và vùng do Palestine kiểm soát. Lực lượng Israel đã rút về sau đường ranh giới này, nhưng sau đó tiếp tục dịch chuyển đường phân giới sâu hơn vào Gaza. Theo Liên Hợp Quốc, Israel hiện kiểm soát khoảng 65% Gaza, tăng so với mức 53% được thống nhất cách đây một năm.

Ngày 11/10, lực lượng Israel đã dịch chuyển các khối bê tông vàng hàng chục mét về phía tây ở Shujayea, khu vực phía đông Gaza City. Thêm nhiều phần của khu phố bị đặt dưới sự kiểm soát của quân đội Israel và các gia đình Palestine buộc phải chạy trốn một lần nữa, trong khi ranh giới không ngừng thay đổi càng thu hẹp nơi họ có thể sinh sống và đi lại.

Với Harzeen, người đang nuôi gia đình 10 người, lần dịch chuyển mới nhất là một phần trong hành trình kéo dài cả năm tìm nơi an cư. Anh không nhớ nổi ngày tháng của từng lần di dời, mà chỉ nhớ tên các địa điểm lần lượt nối tiếp nhau: Zeitoun, Sahat al-Shawa, al-Muntazah.

"Khoảng sáu lần – mỗi khi đường ranh giới tiến thêm một chút – tôi cảm thấy nguy hiểm, nên lại lùi lại một chút và cố sống ở đó một thời gian," anh giải thích.

Lần chuyển chỗ gần nhất của anh chỉ kéo dài vỏn vẹn một đêm. Sau khi dựng xong căn lều, anh ngủ trong đó một lần trước khi lực lượng Israel lại đẩy Đường Vàng tiến lên, đến mức quá gần khiến anh không thể yên tâm.

"Tôi dựng lều và ngủ trong đó một đêm," anh kể. "Sáng hôm sau, chúng tôi thu dọn chăn màn, đồ đạc và rời đi."

Mối đe dọa không chỉ đến từ việc các khối bê tông dịch chuyển. Harzeen mô tả cuộc sống giữa những chiếc drone, trực thăng, tiếng pháo và đạn lạc, với mảnh kim loại văng luôn rình rập những người trú ẩn gần đó. Theo anh, những đêm đường ranh giới tiến lên đặc biệt đáng sợ, khi xe tăng, bộ binh và các đợt pháo kích dữ dội xuất hiện cùng lúc với việc di chuyển các khối bê tông.

Israel vẫn tiếp tục các cuộc tấn công bất chấp thỏa thuận "ngừng bắn", khiến gần 1.500 người Palestine thiệt mạng trong năm qua. Kể từ khi chiến sự bắt đầu vào tháng 10/2023, Israel đã khiến hơn 74.000 người Palestine thiệt mạng.

"Đêm họ di chuyển đường ranh giới, xe tăng và bộ binh tiến xuống, pháo được bắn ra," anh nói. "Tất cả những điều đó chỉ để họ có thể đẩy khối bê tông vàng tiến thêm một chút."

Phần lớn người dân Gaza đã phải di dời nhiều lần do cuộc chiến và sự tàn phá quy mô lớn các công trình trên khắp dải đất. Điều đó khiến không còn nhiều không gian để dựng lều ở những khu vực an toàn hơn, trong khi giá thuê tăng vọt mà Harzeen không thể chi trả.

Giờ đây anh đang chuẩn bị cho khả năng phải chuyển đi lần nữa. "Có lẽ họ sẽ lại đẩy nó tiến lên," anh nói. "Mỗi lần phải chạy trốn, chúng tôi lại phải tiến gần nó hơn. Chúng tôi cứ phải di chuyển mãi."

Chạy trốn ban đêm, trở về vào buổi sáng

Với Asma Ali, 32 tuổi, việc Đường Vàng tiến lên đã biến cuộc sống tha hương thành một vòng lặp: chạy trốn ban đêm và trở về vào buổi sáng, không bao giờ biết gia đình mình có thể ở yên một chỗ bao lâu.

Ali, người mẹ ba con từ Shujayea, cho biết gia đình cô đã phải di dời bảy hoặc tám lần kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu. Sau khi ở trung tâm Gaza City, họ trở về Shujayea với hy vọng định cư ở khu vực al-Mantar. Nhưng một tháng sau, các đợt pháo kích mới và nỗi lo sơ tán lại buộc họ phải chuyển đi.

Gia đình cô từng trú tại một trường học trước khi chuyển đến một ngôi nhà gần trạm xe buýt. Sau một đêm pháo kích dữ dội, họ rời đi vào sáng sớm và đến ở với người thân ở trung tâm Gaza City. Nhưng việc Đường Vàng tiến lên khiến Ali không chắc gia đình mình có thể đi đâu tiếp theo.

"Mỗi đêm, chúng tôi chạy trốn, rồi sáng hôm sau lại quay về," Ali nói. "Bạn dành cả đêm để tìm chỗ ở, rồi trở về vào sáng hôm sau."

"Đêm Đường Vàng tiến lên thật đáng sợ," cô nói. "Tiếng súng kéo dài từ đầu đêm đến rạng sáng. Bạn sống trong sợ hãi."

Ali cho biết gia đình cô mất hết đồ đạc – gồm vàng, vật dụng trong nhà và quần áo của các con – khi nơi họ trú bị phá hủy. Trong số những thứ bị mất có một thanh nẹp cho cậu con trai bị khuyết tật. Cô chỉ có chiếc nẹp đó trong hai ngày.

"Nó biến mất trong chớp mắt," cô nói.

Gia đình cô đang cố tìm một nơi an toàn để ở, nhưng Ali nói không có nơi nào họ có thể chi trả. Việc di chuyển về phía nam cũng khó khăn, khi phương tiện khan hiếm và không có gì đảm bảo họ sẽ tìm được chỗ an toàn ở đó.

Yêu cầu của Asma rất đơn giản: một nơi để các con cô có thể ngủ mà gia đình không phải chạy trốn thêm lần nào nữa.

"Điều quan trọng nhất là một nơi an toàn cho chúng tôi," cô nói. "Một nơi tôi có thể đặt các con xuống, nơi chúng tôi có thể nghỉ ngơi và ổn định."