Israel lập tòa án đặc biệt xét xử người Palestine vụ 7/10: Công lý hay trả thù?

Israel vừa thông qua việc thành lập một tòa án quân sự đặc biệt để xét xử những người Palestine bị cáo buộc tham gia cuộc tấn công do Hamas lãnh đạo ngày 7/10/2023. Tòa án này có thẩm quyền tuyên án tử hình, và các phiên tòa dự kiến được truyền hình trực tiếp.

Tuy nhiên, các nhà phân tích, tổ chức nhân quyền và Liên Hợp Quốc đều lên tiếng nghi ngờ về khả năng công lý thực sự được thực thi. Thay vào đó, họ coi đây là cách để Israel trả thù những người Palestine bị giam giữ.

Cuộc tấn công ngày 7/10/2023 khiến 1.139 người Israel thiệt mạng và 250 người bị bắt cóc. Hậu quả của nó được khuếch đại tại Israel qua việc phát đi phát lại không ngừng các video về vụ việc. Phòng điều tra của Al Jazeera cho biết một số câu chuyện về tàn bạo ngày 7/10 – trong đó có cả tin giả – đã được dùng để biện minh cho cuộc chiến ở Gaza, nơi đã khiến hơn 72.600 người Palestine thiệt mạng.

Bộ trưởng Tư pháp Israel Yariv Levin, một trong những người bảo trợ dự luật, gọi đây là “một trong những khoảnh khắc quan trọng nhất của Quốc hội (Knesset) hiện tại”. Ông nói: “Người ta có thể cảm thấy chúng ta đang làm điều đúng đắn, tìm cách đoàn kết vào thời điểm này, bất chấp sự bất đồng vốn có”.

Các tổ chức nhân quyền cho biết nhiều người bị giam giữ là dân thường, bao gồm cả những nhân vật nổi bật như giám đốc bệnh viện Dr. Hussam Abu Safiya. Hàng chục người Palestine đã chết trong các nhà tù Israel, và nhiều người bị lạm dụng thể xác, thậm chí bị cưỡng hiếp.

Công lý của kẻ thắng cuộc?

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Turk kêu gọi bãi bỏ đạo luật thành lập tòa án đặc biệt, cho rằng bất kỳ quy trình nào không đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế đều không thể mang lại công lý. Hiệp hội Luật sư Quốc tế (IBA) bày tỏ lo ngại về nguy cơ thiếu phiên tòa công bằng, đặc biệt khi có báo cáo về các hành vi cưỡng ép có thể dẫn đến tra tấn, khai man, kết án oan sai.

Amnesty, Human Rights Watch và tổ chức nhân quyền Israel B’tselem cũng lên án khuôn khổ pháp lý của dự luật. Yossi Mekelberg, chuyên gia tại Chatham House, nhận định: “Người dân Israel cần công lý, nhưng tôi không biết liệu đây có phải là cách hay không. Tôi lo rằng đây là sự trả thù”.

“Người Palestine? Có tội”

Các chính trị gia Israel liên tục đổ lỗi cho tất cả người Palestine về cuộc tấn công ngày 7/10. Chỉ vài ngày sau vụ việc, Tổng thống Isaac Herzog tuyên bố: “Cả một quốc gia ở ngoài kia phải chịu trách nhiệm. Những người dân thường không hề vô can”. Theo thời gian, việc các bộ trưởng cực hữu như Itamar Ben-Gvir hay Bezalel Smotrich đồng nhất người Palestine với “khủng bố” đã trở nên phổ biến.

Hassan Jabareen, người sáng lập tổ chức nhân quyền Adalah, nói: “Chúng tôi biết các quan chức Israel đổ lỗi cho toàn bộ Gaza. Tổng thống của họ – người được cho là ôn hòa – cũng nói điều đó. Gaza là kẻ thù tập thể của Israel”. Ông chỉ ra rằng tòa án quân sự mới được phép tuyên án tử hình dựa trên bằng chứng mật, và các bị cáo có thể không có mặt trong suốt phiên xử.

Lẩn tránh trách nhiệm

Phần lớn người Do Thái Israel ủng hộ tòa án đặc biệt và mọi hình phạt dành cho người Palestine từ Gaza. Nhưng điều đó không giúp chính phủ Israel thoát khỏi sự giám sát về vai trò của họ trong việc không ngăn chặn được vụ tấn công ngày 7/10. Rom Bralavski, một cựu con tin ở Gaza, kêu gọi tất cả nghị sĩ từ chức vì vụ việc. “Máu của tất cả những người bị sát hại ngày 7/10 đều dính trên tay các người”, anh nói, đồng thời yêu cầu thành lập ủy ban điều tra nhà nước.

Liệu các phiên tòa truyền hình và án tử hình có đủ để đánh lạc hướng những lời kêu gọi đó? Nhà phân tích chính trị Ori Goldberg cho rằng Thủ tướng Benjamin Netanyahu không thực sự quan tâm đến việc giành lại những người chống đối. “Netanyahu đã qua giai đoạn quan tâm thực sự. Đây là cách ông ta vận hành, và có vẻ chúng ta đang cho phép ông ta làm vậy. Luôn là một canh bạc nữa, một màn trình diễn nữa, một ngày ân huệ nữa để giành lấy”.