Israel bác bỏ kế hoạch 15 điểm của Mỹ về Gaza, tương lai đàm phán bất định

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã chính thức bác bỏ kế hoạch 15 điểm do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất nhằm giải quyết tình hình tại Dải Gaza. Tuyên bố được đưa ra trong cuộc họp nội các, trong đó ông nhấn mạnh lực lượng Israel sẽ không rút quân cho đến khi Hamas "thực sự giải giáp".

Kế hoạch này do Hội đồng Hòa bình do Mỹ dẫn đầu công bố hôm 30/7, được mô tả là một lộ trình gồm nhiều giai đoạn. Theo đó, Hamas sẽ phải nộp vũ khí cho chính quyền Palestine mới, đổi lại Israel sẽ rút quân hoàn toàn và chuyển giao quyền quản lý cho một Ủy ban Quốc gia Palestine độc lập, với sự hỗ trợ của lực lượng an ninh quốc tế.

Trong khi đó, phía Hamas cho biết việc tuân thủ thỏa thuận sẽ phụ thuộc vào việc Israel thực hiện các cam kết của mình. Hội đồng Hòa bình mới đây cũng xác nhận việc Israel rút quân chỉ diễn ra sau khi Hamas giải giáp hoàn toàn.

Tuy nhiên, phát biểu tại cuộc họp nội các, ông Netanyahu tuyên bố: "Israel bác bỏ tài liệu 15 điểm. Quân đội sẽ không thực hiện bất kỳ cuộc rút quân nào cho đến khi Hamas giải giáp thực sự và sẽ tiếp tục ngăn chặn các mối đe dọa đối với lực lượng và công dân của chúng tôi." Ông cũng cho biết Israel đang trao đổi với Washington về những quan ngại của mình, đồng thời nhấn mạnh "giải giáp thực sự, không phải giải giáp hư cấu".

Theo các nhà phân tích, quyết định của ông Netanyahu được đưa ra trong bối cảnh ông phải đối mặt với cuộc bầu cử quốc gia dự kiến vào tháng 10, với các cuộc thăm dò cho thấy ông có nguy cơ thất cử. Giới quan sát cho rằng động thái cứng rắn này nhằm xoa dịu phe cánh hữu trong nước.

Phóng viên Al Jazeera tại Bờ Tây, bà Nour Odeh, nhận định các cuộc thảo luận về kế hoạch 15 điểm, bao gồm việc giải giáp Hamas và khả năng Israel rút quân, là những vấn đề "cực kỳ gây tranh cãi" đối với chính phủ do ông Netanyahu lãnh đạo. Bà nhấn mạnh việc bác bỏ này gây khó khăn cho Hội đồng Hòa bình và các bên trung gian đã làm việc nhiều tháng qua.

Tại Gaza, người dân cho biết họ "đã mong đợi" Israel từ chối đề xuất này. Nhà báo Hani Mahmoud của Al Jazeera cho biết mối quan tâm lớn nhất hiện nay là sự bất định gia tăng, khi kế hoạch vốn được xem là khung cấu trúc và lộ trình rõ ràng cho việc rút quân, giải giáp và triển khai lực lượng ổn định quốc tế, giờ đây trở nên vô nghĩa, đồng nghĩa với việc không có cách nào rõ ràng để kết thúc chiến sự.

Chuyên gia phân tích chính trị Xavier Abu Eid, cựu cố vấn cho nhóm đàm phán Palestine, cho rằng ngay từ đầu, Hội đồng Hòa bình và các nghị quyết liên quan đã "phục vụ lợi ích Israel nhiều hơn là quyền tự quyết của người Palestine". Ông cũng cho rằng Tổng thống Trump khó có thể hài lòng trước sự bác bỏ của ông Netanyahu, nhưng ông Trump chưa từng có động thái nào nhằm yêu cầu Israel chịu trách nhiệm ngay cả khi vi phạm các thỏa thuận chung.

Theo số liệu từ Bộ Y tế Gaza, Israel đã giết hại hơn 73.300 người Palestine tại Gaza kể từ khi bắt đầu cuộc chiến vào tháng 10/2023. Kể từ khi đồng ý ngừng bắn do Mỹ làm trung gian vào tháng 10/2025, Israel vẫn tiếp tục các cuộc tấn công, khiến hơn 1.200 người thiệt mạng.

Nhà phân tích Israel Dan Perry, cựu lãnh đạo hãng tin AP tại châu Âu, châu Phi và Trung Đông, cho rằng động thái của ông Netanyahu "không phù hợp với mong muốn chung của người dân Israel nếu họ hiểu rõ tình hình". Ông chỉ trích việc coi an ninh của Israel và nhu cầu của người Palestine là hai mục tiêu xung đột nhau, trong khi thực tế chúng không đối nghịch.

Trong khi đó, cựu nhà ngoại giao Israel Alon Pinkas nhận định ông Netanyahu cần "một cuộc chiến tranh vĩnh viễn" và việc bác bỏ kế hoạch Gaza nên được nhìn nhận trong bối cảnh cuộc bầu cử sắp tới vào ngày 27/10. Theo ông Pinkas, Netanyahu tính toán rằng "hành động này không gặp rủi ro" và ông có thể bất chấp Trump vì cho rằng Tổng thống Mỹ không đủ quan tâm đến vấn đề Gaza.