Iran và Oman đạt thỏa thuận về tuyến đường biển tạm thời mới ở Hormuz

Một quan chức cấp cao của Iran cho biết Tehran và Oman đã đạt được thỏa thuận về một tuyến đường vận chuyển tạm thời mới qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh căng thẳng khu vực vẫn tiếp diễn sau cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran. Tuy nhiên, quan chức này nhấn mạnh rằng eo biển này sẽ không được mở lại cho đến khi Washington thực hiện đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận hòa bình tạm thời được ký kết vào tháng 6.

Phát biểu trên truyền hình nhà nước hôm thứ Ba, ông Kazem Gharibabadi, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách các vấn đề pháp lý và quốc tế, cho biết Iran và Oman đã thống nhất rằng lối vào của tuyến đường mới “sẽ đi qua lãnh hải của chúng tôi, và một phần của lối ra cũng sẽ đi qua lãnh hải của chúng tôi”. Ông cũng cho biết hành lang vận chuyển này sẽ rộng khoảng 7 dặm (11,3 km).

Tuyên bố của ông Gharibabadi được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và người đồng cấp Oman Badr Albusaidi có cuộc gặp tại Tehran cùng ngày để thảo luận về hành lang điều hướng tạm thời cũng như dự án rà phá thủy lôi khỏi eo biển, theo một tuyên bố chung. Ông Albusaidi bày tỏ hy vọng hai nước sẽ “sớm công bố” hành lang này và nhấn mạnh rằng “việc quản lý eo biển trong tương lai và một giải pháp lâu dài sẽ được thực hiện trong thời gian tới”.

Theo tuyên bố chung, các cuộc đàm phán kỹ thuật dự kiến sẽ được tổ chức để xây dựng một thỏa thuận dài hạn, bao gồm các cơ chế chia sẻ thông tin cũng như các dịch vụ điều hướng và an ninh.

Eo biển Hormuz đã trở thành điểm nóng sau khi Tehran đáp trả cuộc chiến Mỹ-Israel bằng việc đóng cửa tuyến đường thủy này. Iran sau đó đã công bố một tuyến đường vận chuyển mới đi qua lãnh hải của mình, thay thế cho kế hoạch phân luồng giao thông được Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) công nhận từ năm 1968. Tehran cho biết tuyến đường này đã bị rải mìn.

Đến tháng 6, khi Iran và Mỹ ký Biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm chấm dứt chiến tranh, Oman và IMO đã công bố một hành lang vận chuyển mới ở eo biển Hormuz, được Mỹ hậu thuẫn, đi dọc theo bờ biển Oman. Iran cho rằng tuyến đường phía nam này vi phạm MoU và đã tiến hành các cuộc tấn công vào tàu thuyền sử dụng hành lang này, dẫn đến sự sụp đổ của thỏa thuận tạm thời.

Các nỗ lực ngoại giao nhằm hướng tới một thỏa thuận hòa bình rộng lớn hơn kể từ đó bị đình trệ, và việc đi qua eo biển vẫn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Hôm thứ Ba, một tàu chở dầu đã bị vô hiệu hóa bởi một vật thể không xác định gần Ash Shishah của Oman, gần lối vào eo biển, theo cơ quan giám sát thương mại hàng hải của Anh.

Ông Gharibabadi khẳng định Iran sẽ không coi eo biển là mở dù đã đạt được thỏa thuận với Oman. Ông cũng bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng tất cả thủy lôi đã được rà phá khỏi vùng biển quốc tế của eo biển, cho rằng điều đó “chỉ nhằm trấn an thị trường”. Ông cảnh báo các tàu quét mìn của Mỹ sẽ trở thành “mục tiêu rất tốt” nếu đi vào khu vực này.

Nhà ngoại giao Iran nhấn mạnh Mỹ phải thực hiện các cam kết theo MoU, bao gồm dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran, nếu muốn quay trở lại kênh ngoại giao. Ông cũng kêu gọi các nước chống lại áp lực của Mỹ liên quan đến các lệnh trừng phạt đối với Iran.

Trước đó, Tổng thống Trump đã tuyên bố “chiến dịch kinh tế nghiêm khắc nhất từ trước đến nay” nhằm vào Iran và đe dọa áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với bất kỳ quốc gia nào có giao dịch thương mại với Tehran. “Chúng tôi kêu gọi các nước không khuất phục trước áp lực của Mỹ về các lệnh trừng phạt mà Washington muốn áp đặt lên chúng tôi”, ông Gharibabadi nói, đồng thời cho rằng Mỹ đã “sai lầm về khả năng thực thi các lệnh trừng phạt của mình đối với các nước láng giềng”.

Theo ông Gharibabadi, chiến dịch trừng phạt trước đây của Mỹ dưới thời ông Trump đã thất bại trong việc đạt được các mục tiêu, và ông dự đoán các biện pháp mới sẽ chịu chung số phận. “Các lệnh trừng phạt mới của Mỹ chắc chắn sẽ thất bại, và chúng tôi có những phương pháp riêng để đối phó”, ông nói thêm.