Iran đưa đề xuất hòa bình, Trump thẳng thừng bác bỏ: 'Hoàn toàn không thể chấp nhận'

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ phản hồi của Iran đối với đề xuất hòa bình mới nhất của ông nhằm chấm dứt cuộc chiến đã làm đảo lộn nền kinh tế toàn cầu. Tehran đã gửi phản đề xuất tới Washington thông qua trung gian Pakistan.

Trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social tối Chủ nhật, Trump cáo buộc Iran 'chơi trò chơi' với Mỹ và phần còn lại của thế giới trong 47 năm qua. Ông viết: 'Họ sẽ không còn cười được nữa!'

Hai giờ sau, Trump nói tiếp: 'Tôi vừa đọc phản hồi từ cái gọi là Đại diện của Iran. Tôi không thích nó – HOÀN TOÀN KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN!'

Hơn một tháng kể từ lệnh ngừng bắn tạm thời bắt đầu vào ngày 8/4, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn bế tắc. Tehran muốn chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn, trong khi Trump nhấn mạnh Iran phải mở lại eo biển Hormuz – nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên toàn cầu trong thời bình – và đặt vấn đề hạt nhân làm 'ranh giới đỏ'.

Theo các báo cáo từ truyền thông Iran, Tehran đưa ra yêu cầu chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon, nơi Israel tiến hành các cuộc không kích và xâm lược mặt đất. Iran muốn giai đoạn đầu của đàm phán tập trung vào việc chấm dứt thù địch và đảm bảo 'an ninh hàng hải' ở Vùng Vịnh và eo biển Hormuz, trước khi chuyển sang các vấn đề rộng hơn như chương trình hạt nhân và hỗ trợ cho các nhóm ủy nhiệm ở Trung Đông.

Một nguồn tin Iran giấu tên cho biết: 'Phản hồi của chúng tôi tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh trên toàn khu vực, đặc biệt là Lebanon, và giải quyết bất đồng với Washington. Phản hồi đó mang tính thực tế và tích cực. Quyết định hiện thuộc về Washington.'

Về vấn đề hạt nhân, các nguồn tin cho biết Iran đề xuất pha loãng một phần lượng urani làm giàu cao (ước tính 440kg ở mức 60%) và chuyển phần còn lại sang nước thứ ba. Iran cũng sẵn sàng tạm dừng làm giàu urani nhưng trong thời gian ngắn hơn so với lệnh cấm 20 năm mà Mỹ yêu cầu và từ chối tháo dỡ các cơ sở hạt nhân. Mỹ hiện yêu cầu Iran giảm làm giàu urani xuống 0%.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin các đề xuất của Iran tập trung vào việc yêu cầu Mỹ chấm dứt trừng phạt dầu mỏ, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và dỡ bỏ phong tỏa hải quân tại các cảng của Iran.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Mỹ tiếp tục đưa ra 'những yêu cầu vô lý' và phản hồi của Iran là 'không quá đáng'. Ông nhấn mạnh việc yêu cầu chấm dứt chiến tranh, dỡ bỏ phong tỏa và giải phóng tài sản là 'yêu cầu hợp pháp' của Tehran.

Một nguồn tin am hiểu nói với Tasnim: 'Không ai ở Iran viết kế hoạch để làm hài lòng Trump. Nếu Trump không hài lòng, điều đó thực ra còn tốt hơn. Trump đơn giản là không thích thực tế; đó là lý do ông ta liên tục thua Iran.'

Trong đề xuất hòa bình 14 điểm trước đó, Mỹ yêu cầu Iran đồng ý không phát triển vũ khí hạt nhân, ngừng làm giàu urani ít nhất 12 năm và giao nộp kho urani ước tính 440kg. Đổi lại, Mỹ sẽ dần dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa và rút phong tỏa hải quân. Cả hai bên sẽ mở lại eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày sau khi ký kết.

Phóng viên Al Jazeera Rosiland Jordan nhận định: 'Mọi vấn đề Iran nêu ra đều chạm đến điểm Mỹ không muốn nhượng bộ, đặc biệt là tham vọng trở thành cường quốc hạt nhân của Iran và khả năng tấn công các nước láng giềng, nhất là Israel.'

Nhà khoa học chính trị Chris Featherstone từ Đại học York cho rằng Iran duy trì các điều kiện cho một thỏa thuận hòa bình dài hạn, và Trump 'dường như đã tự dồn mình vào góc tường'. Ông nói: 'Không có sự nhượng bộ từ bên nào, các cuộc đàm phán này dường như không có lối thoát rõ ràng.'

Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, nhận xét: 'Không có áp lực kinh tế hay quân sự nào có thể buộc Iran khuất phục trước các yêu cầu tối đa của Mỹ. Trump chỉ còn hai lựa chọn tồi: leo thang một cuộc chiến không thể thắng, hoặc chấp nhận thỏa hiệp không thể bán.'

Cố vấn an ninh quốc gia cũ Mark Pfeifle cho rằng Trump khó có thể nối lại chiến tranh, thay vào đó sẽ tăng cường áp lực kinh tế thông qua phong tỏa và hành động quân sự hạn chế quanh eo biển Hormuz, nhắm vào các tàu nhanh, bệ phóng drone và tên lửa của Iran. Tuy nhiên, ông cảnh báo 'không còn nhiều công cụ trong hộp đồ nghề'.