ICC lên án lệnh trừng phạt của Mỹ là 'tấn công trắng trợn' vào sự độc lập của tòa án

Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã lên tiếng phản đối sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa Chánh án Tomoko Akane và luật sư xét xử cấp cao Abdoulaye Seye vào danh sách bị trừng phạt, gọi động thái này là một 'tấn công trắng trợn' nhằm vào sự độc lập của tòa án.

Phản ứng của ICC được đưa ra hôm thứ Tư (19/8), sau khi Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào hai quan chức nói trên, trong khuôn khổ chiến dịch nhắm vào những gì Washington gọi là 'một tổ chức tham nhũng và bị chính trị hóa một cách trầm trọng'.

Chánh án Akane, thẩm phán người Nhật Bản, giữ chức Chánh án ICC từ tháng 3/2024. Luật sư Seye là công dân Senegal làm việc tại tòa án có trụ sở ở The Hague.

Trong một tuyên bố, ICC cho biết: 'Các biện pháp trừng phạt này là một sự tấn công trắng trợn vào sự độc lập của một thể chế tư pháp công bằng. Những biện pháp nhắm vào thẩm phán, công tố viên và nhân viên như vậy đang làm suy yếu pháp quyền'.

Động thái mới nhất của Washington diễn ra sau khi Mỹ áp đặt trừng phạt đối với một số quan chức ICC, phần lớn liên quan đến các cuộc điều tra của tòa án về đồng minh Israel của Mỹ.

Nhật Bản cũng lên tiếng phản đối các lệnh trừng phạt này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nhật Bản Toshihiro Kitamura cho biết nước này 'luôn ủng hộ ICC trong nỗ lực truy tố và trừng phạt những tội ác nghiêm trọng nhất mà cộng đồng quốc tế quan tâm, cũng như bảo vệ pháp quyền'. Nhật Bản là nhà tài trợ lớn nhất của ICC và là đồng minh thân cận của Mỹ.

Liên minh châu Âu (EU) cũng bày tỏ ủng hộ Chánh án Akane. Trong các tuyên bố đăng trên mạng xã hội, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa khẳng định họ 'đứng vững về phía' Chánh án Akane và các quan chức cấp cao, những người 'phải có thể hoạt động độc lập và không bị áp lực từ bên ngoài'.

Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố những cá nhân bị trừng phạt đã 'trực tiếp tham gia vào các nỗ lực của ICC nhằm điều tra, bắt giữ, giam giữ hoặc truy tố các quan chức của chính phủ mà không có sự đồng thuận của họ đối với thẩm quyền của ICC'. Tuy nhiên, ông không đưa ra ví dụ cụ thể.

ICC đã phản hồi hôm thứ Ba (18/8), nêu rõ: 'Khi các nhân vật tư pháp bị đe dọa vì áp dụng luật pháp, thì chính trật tự pháp lý quốc tế đang bị đặt vào rủi ro'.

Được thành lập năm 2002, ICC truy tố các cá nhân bị cáo buộc gây ra những tội ác nghiêm trọng nhất và là cơ quan tư pháp cuối cùng khi các quốc gia không có hệ thống pháp luật đầy đủ để đảm bảo công lý.

Chính quyền Trump trước đó đã áp đặt trừng phạt đối với các quan chức ICC sau khi tòa án này phát lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào năm 2024 liên quan đến cuộc chiến tranh diệt chủng ở Gaza. Các biện pháp này cấm họ vào Mỹ và thực hiện các giao dịch trong hệ thống tài chính Mỹ.

Tháng trước, Washington đã phát động một chiến dịch ngoại giao lớn chống lại ICC, cáo buộc tòa án này 'đe dọa' công dân Mỹ và kêu gọi các đối tác rút khỏi tổ chức này – động thái đã được Chad và Venezuela tuyên bố. ICC bày tỏ lo ngại về việc rút lui này, cho rằng các quốc gia đó có thể làm suy yếu nỗ lực chung nhằm theo đuổi công lý.

Mỹ đã ký Quy chế Rome thành lập ICC nhưng chưa bao giờ phê chuẩn hiệp ước này. Israel và Nga cũng không phải là thành viên ICC.

Tuần trước, bốn tổ chức nhân quyền, trong đó có Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, đã khởi kiện Tổng thống Trump tại một tòa án ở New York về các lệnh trừng phạt nhắm vào ICC, cho rằng các biện pháp này ngăn cản nạn nhân của tội ác chiến tranh tiếp cận công lý.

Trước đó, vào năm 2023, ICC đã phát lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine, khiến Moscow phát lệnh bắt giữ các quan chức cấp cao của tòa án, trong đó có Chánh án Akane.