Hơn 57 triệu cử tri Ethiopia đi bầu: Khẳng định cam kết dân chủ trong bối cảnh nhiều thách thức

Ngày 1/6, hơn 57 triệu cử tri Ethiopia đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử quốc gia lần thứ bảy kể từ khi Hiến pháp năm 1995 được thông qua. Trong bối cảnh các hệ thống dân chủ trên toàn cầu đang chịu áp lực, cuộc bỏ phiếu này không chỉ đơn thuần là một sự kiện bầu cử định kỳ — nó là một bài kiểm tra quan trọng đối với một nhà nước lớn, đa dạng và đang thay đổi nhanh chóng, liệu có thể điều hướng quá trình chuyển đổi dân chủ đầy khó khăn hay không.

Hệ thống bầu cử của Ethiopia khác biệt so với nhiều quốc gia châu Phi. Cử tri không trực tiếp bầu tổng thống; thay vào đó, họ chọn ra các đại diện nghị viện, phản ánh hệ thống gần giống với Vương quốc Anh. Trong cuộc bầu cử này, 47 đảng phái chính trị và hơn 10.000 ứng cử viên cạnh tranh các ghế ở cả cấp liên bang và khu vực.

Kết quả bầu cử được kỳ vọng phản ánh tích cực thành tích của chính phủ trong các lĩnh vực chủ chốt vài năm qua. Trong chu kỳ bầu cử vừa qua, Ethiopia ghi nhận tăng trưởng kinh tế mạnh với mức mở rộng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trung bình hàng năm khoảng 7,5% và dự báo năm nay đạt hơn 10%.

Những con số này không chỉ là số liệu thống kê trừu tượng. Trên khắp các thành phố lớn, bao gồm cả Addis Ababa, sự chuyển đổi đô thị đang diễn ra rõ rệt, được củng cố bởi các dự án phát triển cơ sở hạ tầng đầy tham vọng cùng sự thúc đẩy mới trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp.

Hoạt động xuất khẩu đã được cải thiện đáng kể, nhờ vào nông nghiệp và khai khoáng, trong khi các lĩnh vực như du lịch và dịch vụ kỹ thuật số bắt đầu đóng vai trò ngày càng lớn trong nền kinh tế. Việc hoàn thành Đập Grand Ethiopian Renaissance càng củng cố vị thế của Ethiopia như một cường quốc năng lượng khu vực, với các dự án quy mô lớn khác đang trong quá trình triển khai, cho thấy động lực kinh tế tiếp tục được duy trì.

Đồng thời, chính phủ phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng. Các thách thức về kinh tế và an ninh vẫn là những lĩnh vực cần sự can thiệp liên tục từ phía chính phủ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân. Tuy nhiên, phe đối lập đã không tận dụng được thách thức này để xây dựng một giải pháp thay thế mạch lạc và hấp dẫn nhằm giải quyết các vấn đề.

Nhiều nhóm đối lập vẫn bị phân mảnh theo các đường ranh giới sắc tộc và giáo phái, hạn chế khả năng cạnh tranh hiệu quả trong hệ thống bầu cử 'first-past-the-post' của Ethiopia. Trong hệ thống này, một phe đối lập bị chia rẽ có nguy cơ làm suy yếu nền tảng ủng hộ của chính mình, thường dẫn đến lợi thế không cân xứng cho đảng cầm quyền.

Trong bối cảnh đó, các bước đã được thực hiện để mở rộng sự tham gia chính trị. Đảng cầm quyền đã không đưa ứng cử viên vào một phần số ghế có sẵn, nhằm tạo không gian cho sự đại diện của phe đối lập và khuyến khích một nghị viện đa nguyên hơn.

Cũng có kỳ vọng rằng bối cảnh chính trị hậu bầu cử sẽ tiếp tục thông lệ gần đây là bao gồm các nhân vật đối lập trong các vai trò điều hành, phản ánh nỗ lực không ngừng nhằm xây dựng một nền văn hóa chính trị toàn diện hơn.

Quỹ đạo dân chủ của Ethiopia cũng phải được hiểu trong bối cảnh toàn cầu và lịch sử rộng lớn hơn. Ngay cả các nền dân chủ đã phát triển cũng đang phải vật lộn với sự phân cực gia tăng, thông tin sai lệch và chủ nghĩa cực đoan chính trị.

Ở Ethiopia, những áp lực này còn bị khuếch đại bởi các thách thức cơ cấu tồn tại lâu dài, bao gồm sự chia rẽ sắc tộc sâu xa và lịch sử xung đột gần đây.

Vì lý do này, chỉ riêng các cuộc bầu cử không thể giải quyết mọi thách thức chính trị của Ethiopia. Tiến trình Đối thoại Quốc gia (National Dialogue Process) đang diễn ra của đất nước là một bổ sung quan trọng cho chính trị bầu cử. Bằng cách tìm kiếm sự đồng thuận về các vấn đề hiến pháp và chính trị cơ bản thông qua một quy trình có sự tham gia, thảo luận kỹ lưỡng, cuộc đối thoại nhằm giải quyết các vấn đề nằm ngoài phạm vi của các quyết định đa số đơn giản. Kết thúc thành công của nó sẽ quan trọng không kém chính cuộc bầu cử trong việc định hình tương lai dân chủ của Ethiopia.

Do đó, ý nghĩa của cuộc bỏ phiếu sắp tới không chỉ nằm ở ai thắng, mà còn ở những gì nó đại diện. Đó là một cuộc thực hành chủ quyền nhân dân trong những điều kiện đầy thách thức, và là một bước đi — dù không hoàn hảo nhưng có ý nghĩa — trên con đường dài hướng tới củng cố dân chủ. Đối với một quốc gia có quy mô, sự đa dạng và tầm quan trọng địa chính trị như Ethiopia, những gì đang bị đặt cược vượt xa biên giới của nó.

Hơn 57,2 triệu công dân đi bỏ phiếu không chỉ đang lựa chọn các đại diện; họ đang khẳng định một cam kết tập thể đối với một tương lai dân chủ. Câu hỏi không phải là liệu hành trình này có khó khăn hay không — nó vốn đã khó khăn rồi — mà là liệu các thể chế, quy trình và ý chí chính trị có thể tiếp tục phát triển để đáp ứng thách thức đó hay không.