Một nhóm gồm 102 cựu nhà ngoại giao Pháp và Anh đã kêu gọi hai chính phủ cùng áp đặt biện pháp trừng phạt đối với Israel, cảnh báo trong một bức thư ngỏ rằng chính sách của Israel tại vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng đe dọa xóa bỏ vĩnh viễn khả năng thành lập một nhà nước Palestine.
Bức thư được công bố hôm thứ Bảy trên tờ Le Monde (Pháp), nêu rõ Pháp và Anh “phải hành động cùng nhau để bảo vệ luật pháp quốc tế tại Palestine” và thúc đẩy “quyền bình đẳng cho người Israel và người Palestine”.
Trong số người ký tên có các cựu đại sứ Anh tại Liên Hợp Quốc Jeremy Greenstock, Emyr Jones Parry, cùng các cựu giám đốc phụ trách Trung Đông của Pháp Yves Aubin de la Messuziere và Denis Bauchard – những người có nhiều thập kỷ hoạt động ngoại giao tại khu vực.
Bức thư mô tả việc phá hủy nhà cửa của người Palestine và bạo lực của người định cư, với sự bao che của quân đội và cảnh sát Israel, là “thanh lọc sắc tộc”, đồng thời cho rằng “thế giới không còn coi Israel là một nền dân chủ thực sự”.
Nicholas Hopton, cựu đại sứ Anh tại Iran, Qatar và Yemen, một trong những người ký tên, nhấn mạnh những từ ngữ này không phải do các nhà ngoại giao tự nghĩ ra mà được trích từ các cơ quan pháp lý quốc tế và Liên Hợp Quốc – những tổ chức quan sát từ vị thế trung lập và có chuyên môn.
Bức thư được đưa ra trong bối cảnh chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza khiến hơn 72.000 người Palestine thiệt mạng kể từ tháng 10/2023. Theo Bộ Y tế Gaza, dù lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ tháng 10/2025, các cuộc tấn công của Israel vẫn tiếp diễn khiến ít nhất 1.285 người Palestine thiệt mạng kể từ đó.
Đối với ông Hopton, nguyên nhân trực tiếp hơn là việc Israel đẩy mạnh mở rộng khu định cư tại Bờ Tây. Ông cho rằng chính phủ Israel đang cho phép thiết lập các khu định cư theo cách gần như khiến một nhà nước Palestine trong tương lai không thể được thành lập tại khu vực này.
Pháp và Anh đã công nhận nhà nước Palestine vào năm 2025, và bức thư cho rằng bước đi này cần được “hiện thực hóa bằng hành động khẩn cấp”. Những người ký tên nhắc lại trách nhiệm lịch sử của hai nước bắt nguồn từ thời kỳ ủy trị của Anh và Pháp đối với Palestine, Syria và Lebanon sau Thế chiến I, vốn định hình đường biên giới hiện đại của khu vực.
Thư nêu rõ: “Hai quốc gia chúng ta tin rằng những kẻ chịu trách nhiệm về tội ác chiến tranh và tội ác chống loài người phải bị đưa ra xét xử. Chỉ khi đó, chính phủ của chúng ta mới có thể bác bỏ cáo buộc về tiêu chuẩn kép”.
Những biện pháp được đề xuất
Bức thư đưa ra các biện pháp cụ thể để Pháp và Anh cùng thực hiện, gồm: đình chỉ các hiệp định thương mại giữa EU-Israel và Anh-Israel; ngừng chuyển giao vũ khí và hợp tác quân sự với Israel.
Ngoài ra, bức thư cũng kêu gọi cấm giao thương với các khu định cư Israel, cấm công dân mua bất động sản trên đất Palestine bị chiếm đóng, đảm bảo tiếp cận nhân đạo tới Gaza thông qua UNRWA và các cơ quan Liên Hợp Quốc, cùng với việc bảo vệ quyền tiếp cận cho nhà báo, nhà ngoại giao và nghị sĩ.
“Những hành động này, áp đặt hình phạt cho hành vi vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền lực của pháp luật và cho thấy có một giải pháp thay thế cho bạo lực”, bức thư nêu.
Bức thư không chỉ nhắm vào Israel mà còn kêu gọi giới lãnh đạo Palestine – vốn được mô tả là “không đại diện và rối loạn chức năng” – đảm bảo nhà nước được quốc tế công nhận vẫn “dân chủ và tuân thủ pháp luật”, đồng thời coi cuộc bầu cử dự kiến vào tháng 11 là cơ hội để đổi mới.
Với ông Hopton, thử thách thực sự nằm ở các chính phủ sẵn sàng hành động thay vì chỉ lên án, và ông đặc biệt nhắc tới Mỹ – quốc gia có ảnh hưởng lớn nhất đối với hành động của chính phủ Israel. Ông cảnh báo việc tiếp tục bất động “sẽ tạo ra vấn đề không thể hòa giải về lâu dài, tích lũy các cuộc bạo lực và bi kịch trong tương lai”.
