Hàng chục nghìn người biểu tình ở Serbia, yêu cầu bầu cử sớm

Ngày 23/5/2026, hàng chục nghìn người biểu tình do sinh viên lãnh đạo đã đổ về quảng trường trung tâm ở thủ đô Belgrade, Serbia, mang theo các biểu ngữ và mặc áo phông in dòng chữ “Sinh viên chiến thắng” – khẩu hiệu của phong trào thanh niên.

Cuộc biểu tình bắt nguồn từ thảm họa đường sắt Novi Sad vào tháng 11/2024, khiến 16 người thiệt mạng. Sự kiện này đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình chống tham nhũng, yêu cầu điều tra minh bạch và buộc Thủ tướng khi đó là Milos Vucevic phải từ chức. Tuy nhiên, Tổng thống Aleksandar Vucic sau đó đã có phản ứng mạnh mẽ chống lại những người biểu tình.

Phong trào do sinh viên dẫn dắt đã nhanh chóng mở rộng thành chiến dịch kêu gọi Tổng thống Vucic tổ chức bầu cử sớm. Trong tuần này, ông Vucic tuyên bố cuộc bầu cử có thể được tổ chức trong khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 11 năm nay.

Các đoàn xe ô tô từ các thị trấn khác của Serbia đã đổ về Belgrade từ sáng sớm. Người biểu tình Maja Milas Markovic chia sẻ: “Các sinh viên đã tập hợp chúng tôi ở đây bằng sức trẻ và năng lượng tuyệt vời của họ; tôi thực sự tin rằng chúng tôi có quyền được sống bình thường.”

Công ty đường sắt nhà nước Serbia đã hủy tất cả các chuyến tàu đến và đi từ Belgrade trong ngày thứ Bảy nhằm ngăn chặn một phần dòng người từ các khu vực khác. Trong khi đó, những người ủng hộ Tổng thống Vucic tập trung tại một công viên bên ngoài tòa nhà tổng thống, nơi ông từng dựng trại trước một cuộc biểu tình lớn hồi tháng 3/2026 như một lá chắn sống. Khu vực có hàng rào được bao quanh bởi cảnh sát chống bạo động, tiếng nhạc dân gian vang lên từ loa.

Các sinh viên khẳng định cuộc biểu tình sẽ diễn ra hòa bình, nhưng có lo ngại về nguy cơ xung đột bạo lực với những người ủng hộ ông Vucic, những người thường đeo mặt nạ và từng tấn công sinh viên trước đó.

Nhà báo Tetyana Kekic tại Belgrade nhận định các cuộc biểu tình nhận được “sự ủng hộ rộng rãi từ công chúng” vì là phong trào toàn diện chống lại chính phủ. Tuy nhiên, thách thức là những người biểu tình không có “nền tảng chính trị hay chính sách rõ ràng” và thiếu một nhà lãnh đạo có thể thực sự thách thức tổng thống.

Phản ứng của Tổng thống Vucic với những người biểu tình đã vấp phải sự chỉ trích quốc tế. Cao ủy Nhân quyền Hội đồng châu Âu, Michael O'Flaherty, đã chỉ trích chính phủ Serbia trong một báo cáo hồi đầu tuần và cho biết sẽ “theo dõi chặt chẽ tình hình”.

Serbia đang tìm cách gia nhập Liên minh châu Âu (EU), nhưng vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ với Nga và Trung Quốc. Việc chính phủ có dấu hiệu suy giảm dân chủ dưới thời ông Vucic có thể khiến nước này mất khoảng 1,5 tỷ euro (1,8 tỷ USD) từ quỹ hỗ trợ của EU, theo cảnh báo của quan chức mở rộng hàng đầu EU hồi tháng trước.

Cuộc biểu tình ngày 23/5 diễn ra tại Quảng trường Slavija ở Belgrade, nơi từng chứng kiến một cuộc biểu tình lớn vào tháng 3/2025 và kết thúc đột ngột với nghi vấn sử dụng vũ khí âm thanh chống lại người biểu tình – điều mà chính phủ bác bỏ. Các sinh viên hiện lên kế hoạch thách thức ông Vucic trong các cuộc bầu cử sắp tới, hy vọng lật đổ chính phủ dân túy cánh hữu. Trong khi đó, ông Vucic và giới truyền thông thân chính phủ đã gán cho những người chỉ trích là “khủng bố” và “đặc vụ nước ngoài”, làm gia tăng sự phân cực chính trị.