Gaza đang phải đối mặt với tình trạng khan hiếm tiền mặt nghiêm trọng, được người dân địa phương gọi là “nạn đói tiền mặt”, khiến các giao dịch thương mại hàng ngày trở nên vô cùng khó khăn và phụ thuộc vào các phương thức thanh toán trực tuyến không ổn định.
Kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào tháng 10/2023, Israel đã hạn chế nghiêm ngặt việc đưa tiền mặt vào Gaza, trong khi các chiến dịch quân sự đã phá hủy phần lớn cơ sở hạ tầng ngân hàng của vùng lãnh thổ này. Theo Cơ quan Tiền tệ Palestine, các cuộc tấn công của Israel đã phá hủy hơn 50 chi nhánh ngân hàng và hàng chục máy rút tiền tự động trên khắp Gaza. Một lượng lớn tiền mặt cũng bị kẹt bên trong kho của các ngân hàng bị hư hại hoặc phá hủy.
Ngay cả sau lệnh ngừng bắn vào tháng 10/2025 cho phép các ngân hàng mở lại một số chi nhánh, các dịch vụ vẫn chủ yếu giới hạn ở các giao dịch hành chính mà không cung cấp thêm thanh khoản mới. Người Palestine ở Gaza cho biết họ gặp khó khăn khi mở tài khoản mới cho những người sử dụng giấy tờ tùy thân thay thế được cấp sau năm 2023, khiến hàng nghìn người không thể tiếp cận hệ thống ngân hàng điện tử trong bối cảnh thanh toán kỹ thuật số ngày càng trở nên thiết yếu.
Anh Firas Zaqloul, sống tại khu phố Sheikh Radwan ở thành phố Gaza, cho biết nhà anh đã bị phá hủy trong chiến tranh, chôn vùi chứng minh thư của anh dưới đống đổ nát. Không có giấy tờ, anh không thể mở tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử, khiến anh phụ thuộc vào những tờ tiền cũ nát ngày càng khan hiếm mà nhiều người bán từ chối nhận. “Tôi phải chịu đựng mỗi ngày khi muốn mua bất cứ thứ gì”, Zaqloul nói. “Người bán từ chối tiền cũ, vì vậy tôi phải tìm cách khác để trả tiền”.
Chị Israa Najm, 23 tuổi, một sinh viên, chia sẻ về việc phải đứng chờ hai tiếng trong cửa hàng quần áo để mẹ chuyển tiền cho người bán. Tấm thẻ căn cước mà chị có được trong chiến tranh không được ngân hàng chấp nhận, khiến chị không thể sử dụng tài khoản ngân hàng của mình. “Mỗi lần muốn đi chợ, tôi phải gọi cho mẹ nhờ chuyển tiền. Có lúc mẹ không có mạng, cả hai đứa đều vật lộn chỉ để thanh toán. Giữa người bán và người mua có một cuộc khủng hoảng lòng tin”, Najm nói.
Bà Najwa Kahil, 45 tuổi, tại trung tâm thương mại Abu Jabara, gặp khó khăn khi sử dụng các ứng dụng thanh toán vì điện thoại của bà quá cũ không cài được. Bà phải nhờ con trai nhỏ trợ giúp chuyển khoản cho người bán. “Đôi khi tôi cảm thấy mình đang đi xin ăn khi ra ngoài mua sắm, cảm giác như mình đã 100 tuổi chứ không phải 45. Mọi thứ đều khổ sở, từ mua thức ăn, nấu nướng đến lấy nước”, bà Kahil chia sẻ.
Anh Mohammed Awida, 22 tuổi, bán hạt dẻ, cho biết việc mua sắm giờ đây đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. “Nếu tôi định mua thức ăn cho mẹ vào thứ Sáu, tôi phải sạc điện thoại từ hôm trước. Tôi cũng phải đảm bảo có thể sử dụng mọi phương thức thanh toán điện tử, vì mỗi người bán có thể yêu cầu một phương thức khác nhau”, Awida nói. Việc mất kết nối internet cũng là một vấn đề phức tạp, khiến người bán không tin tưởng rằng người mua đã thanh toán.
Sự sụp đổ của cơ sở hạ tầng truyền thông ở Gaza cùng với xu hướng chuyển sang thanh toán điện tử đang định hình lại nơi mọi người giao dịch. Các cửa hàng cung cấp kết nối internet miễn phí đã trở thành trung tâm thương mại không chính thức, thu hút người bán và khách hàng cần kết nối ổn định để hoàn tất giao dịch.
Abdul Hadi Abu Shaaban, 14 tuổi, bán bánh mì bên ngoài cửa hàng bánh ngọt al-Qadi ở phía tây thành phố Gaza, nơi có mạng Wi-Fi miễn phí. Cậu bé không có điện thoại di động và phải nhờ người mua chuyển tiền vào tài khoản của cha, sau đó yêu cầu họ xuất trình biên nhận chuyển tiền. “Tôi không nhận tiền mặt vì tất cả đều cũ và rách nát, thậm chí nếu có tiền lẻ, tôi cũng không thể trả lại cho người mua”, Abu Shaaban nói.
