G20 họp tại Bangkok giữa bất ổn kinh tế do xung đột Iran

Bộ trưởng Tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương các nước G20 đã nhóm họp tại Bangkok, Thái Lan, hôm thứ Năm, giữa bối cảnh triển vọng kinh tế toàn cầu bất định do cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran gây ra.

Cuộc họp được tổ chức song song với hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) tại thủ đô Thái Lan từ ngày 12 đến 18/10.

Dưới đây là những điểm đáng chú ý về sự kiện này.

G20, IMF và Ngân hàng Thế giới là gì?

G20 là diễn đàn kinh tế gồm 19 nền kinh tế lớn, trong đó có Mỹ, Trung Quốc, Anh, Australia, Brazil, Ấn Độ, Nhật Bản, Indonesia và Saudi Arabia, cùng Liên minh châu Âu và Liên minh châu Phi.

Nhóm này có chức chủ tịch luân phiên hàng năm, hiện do Mỹ đảm nhiệm. Các nước G20 cùng nhau chiếm khoảng 85% GDP toàn cầu và 3/4 thương mại thế giới.

G20 được thành lập năm 1999 như một diễn đàn dành cho bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế chung sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á, trước khi mở rộng thành diễn đàn cấp cao hơn cho lãnh đạo các quốc gia.

IMF có trụ sở tại Washington, DC, là tổ chức tài chính quốc tế thúc đẩy hợp tác quốc tế về chính sách tiền tệ, thương mại và tăng trưởng kinh tế. Thành viên của IMF bao gồm gần như toàn bộ các quốc gia có chủ quyền trên thế giới, trừ một số ít như Triều Tiên, Cuba, Vatican và Monaco.

Ngân hàng Thế giới, cũng có trụ sở tại Washington, DC, chủ yếu cung cấp các khoản vay và viện trợ cho các nước đang phát triển. Tổ chức này có 189 quốc gia thành viên.

IMF và Ngân hàng Thế giới được thành lập tại hội nghị Bretton Woods năm 1944 ở Mỹ, do các nước Đồng minh triệu tập nhằm định hình trật tự tài chính quốc tế sau Thế chiến thứ hai.

Ai sẽ tham dự?

Hầu hết bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương của G20 sẽ có mặt tại Bangkok, cùng với Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva và Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới Ajay Banga.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sẽ vắng mặt đáng chú ý tại cuộc họp, dù là quan chức kinh tế hàng đầu của nền kinh tế lớn nhất thế giới và là chủ tịch G20. Các quan chức Mỹ viện dẫn “các cam kết trong nước” cho quyết định bỏ qua sự kiện của Bessent. Washington sẽ được đại diện bởi Thứ trưởng Francis Brooke và Thứ trưởng phụ trách các vấn đề quốc tế Erin Browne.

Cuộc họp G20 lần này, một trong nhiều cuộc gặp của bộ trưởng tài chính nhóm này mỗi năm, sẽ góp phần định hình chương trình nghị sự cho hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo tại Miami, Florida, dự kiến diễn ra ngày 14-15/12.

Chương trình nghị sự gồm những gì?

Tác động kinh tế từ cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran dự kiến sẽ chi phối các thảo luận. Các cuộc tấn công khắp Trung Đông đã đảo lộn hoạt động kinh tế trong khu vực, trong khi gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz đẩy giá năng lượng tăng vọt trên toàn cầu.

Giá dầu thô đã vượt 100 USD/thùng trong phần lớn tám tháng qua, gây áp lực lên ngân sách chính phủ và hộ gia đình, đặc biệt tại khu vực Vịnh và phần còn lại của châu Á.

Trước thềm cuộc họp, Bộ trưởng Tài chính Australia Jim Chalmers cho biết ông sẽ dùng các thảo luận để kêu gọi chấm dứt xung đột tại Trung Đông và mở lại eo biển Hormuz “vì đó là điều nền kinh tế toàn cầu đang rất cần”.

“Cuộc chiến tại Trung Đông đang gây tác động kinh tế tàn khốc và đẩy giá nhiên liệu, lạm phát và lãi suất tăng cao trên khắp thế giới,” Chalmers nói trong một tuyên bố.

Các vấn đề khác có thể nằm trong chương trình nghị sự bao gồm mức nợ gia tăng của nhiều quốc gia, vượt 100% GDP tại Mỹ, Canada, Nhật Bản, Italy và Pháp.

Trong bài phát biểu hôm thứ Tư, bà Georgieva cảnh báo nợ chồng chất đe dọa kinh tế toàn cầu và không có công thức “thần kỳ” nào giúp chính phủ tránh tăng thuế hoặc cắt giảm chi tiêu.

Các thành viên G20 cũng sẽ đưa ra những quan ngại riêng dựa trên ưu tiên kinh tế và địa chính trị của mình. Mỹ, chẳng hạn, đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về “mất cân bằng toàn cầu”, một cách nói ám chỉ mô hình công nghiệp do nhà nước dẫn dắt của Trung Quốc khiến các nhà xuất khẩu nước này tràn ngập thị trường nước ngoài bằng hàng giá rẻ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từ lâu cho rằng thặng dư thương mại lớn của Trung Quốc, lũy kế đạt 938 tỷ USD tính đến tháng 9, chứng minh thương mại quốc tế đang bất lợi cho các nhà sản xuất Mỹ.

Trong tuyên bố gửi IMF hôm thứ Tư, ông Bessent kêu gọi hành động giải quyết tình trạng mất cân bằng thương mại. “Điều này đặc biệt bao gồm việc tăng cường phân tích và tham gia về vai trò của các chính sách và thực tiễn phi thị trường cũng như tỷ giá hối đoái trong việc thúc đẩy mất cân bằng bên ngoài,” Bessent nói.

“Các nhà hoạch định chính sách trên khắp thế giới đang có những thảo luận khó khăn về cách duy trì hệ thống dựa trên thị trường giữa các chính sách gây bóp méo từ một số nền kinh tế, vốn làm lệch cạnh tranh và tổn hại việc làm.”

Tuy nhiên, chia rẽ và lợi ích đối kháng đang phủ mây mờ triển vọng phối hợp. Tại cuộc họp G20 gần nhất của bộ trưởng tài chính ở Asheville, North Carolina, Mỹ, diễn ra ngày 31/8 và 1/9, các nước thành viên đã không thể ra tuyên bố chung sau khi Trung Quốc phản đối ngôn từ liên quan đến thương mại.