EU khẳng định tiếp tục hỗ trợ Ukraine, Zelenskyy xin thêm 79 tỷ USD

Lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) kêu gọi tiếp tục hỗ trợ Ukraine trong bối cảnh rạn nứt ngày càng sâu giữa Washington và Kyiv làm dấy lên lo ngại rằng Ukraine có thể bị phơi nhiễm nhiều hơn trước các cuộc tấn công của Nga khi mùa đông đang đến gần.

Trong ngày thứ hai và cũng là ngày cuối cùng của hội nghị thượng đỉnh EU tại Brussels có sự tham dự của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, các quan chức cấp cao EU hôm thứ Sáu nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine và duy trì các biện pháp trừng phạt Nga.

“Đây không phải là lúc rút lại hỗ trợ cho Ukraine”, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa nói khi đứng cạnh nhà lãnh đạo Ukraine. “Đây không phải là lúc nới lỏng trừng phạt Nga. Bây giờ là lúc tăng cường hỗ trợ và gia tăng sức ép”.

EU đón ông Zelenskyy vào một trong những thời điểm khó khăn nhất đối với Ukraine, bốn năm rưỡi sau khi nước láng giềng Nga mở chiến dịch quân sự.

Các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga diễn ra hằng ngày nhằm vào các thành phố Ukraine, và mối quan hệ ngày càng xấu đi giữa Kyiv với Mỹ làm dấy lên lo ngại Washington có thể thu hẹp chia sẻ tình báo và hỗ trợ vũ khí quan trọng.

Khi đến hội nghị, ông Zelenskyy cảm ơn các nhà lãnh đạo EU vì sự ủng hộ của họ và có ý nhấn mạnh khi gọi họ là “những nhà lãnh đạo thực sự”.

Phát biểu này dường như là một lời ám chỉ Tổng thống Mỹ Donald Trump, người cuối tuần trước khiến nhà lãnh đạo Ukraine bất ngờ khi tuyên bố Kyiv và Moscow đã đồng ý không nhắm vào các cơ sở năng lượng của nhau.

Ông Zelenskyy đã từ bỏ thỏa thuận này hôm thứ Năm, với lý do Nga không thực hiện đúng cam kết, động thái bị ông Trump gọi là “một sự ô nhục”.

Ông Trump cũng gây bức xúc cho Ukraine khi đình chỉ trừng phạt đối với các sản phẩm dầu của Nga và đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin để Moscow cung cấp một lượng lớn dầu diesel ra thị trường toàn cầu.

“Thỏa thuận dầu diesel này sẽ không bao giờ đủ để bù đắp tác động của eo biển Hormuz đối với thị trường toàn cầu”, ông Zelenskyy nói bên lề hội nghị. “Nhưng nó sẽ đưa thêm tiền trực tiếp vào túi ông Putin để tài trợ cho cuộc chiến này”.

Ông cũng cáo buộc nhà lãnh đạo Nga không thực sự quan tâm đến các cuộc đàm phán hòa bình.

“Ông Putin hiện không muốn đàm phán hòa bình dưới bất kỳ hình thức nào”, ông Zelenskyy nói. “Ông ấy đang chơi chữ… Đơn giản là nó giống như một sự nhại lại mong muốn thực sự chấm dứt chiến tranh”.

Zelenskyy đề nghị EU hỗ trợ 79 tỷ USD

Chuẩn bị cho các cuộc tấn công dự kiến vào mùa đông nhằm vào hạ tầng năng lượng của Ukraine, ông Zelenskyy đề nghị các nhà lãnh đạo EU bổ sung 70 tỷ euro (79 tỷ USD) tài trợ trong năm tới để duy trì cuộc chiến chống Nga.

“Cuộc chiến sẽ tiêu tốn 155 tỷ euro (174 tỷ USD) trong năm tới. Và chúng tôi cần thêm ít nhất 70 tỷ euro từ các bạn – cho quốc phòng, vũ khí và khả năng chống chịu của chúng tôi”, nhà lãnh đạo Ukraine nói.

“Đây là một con số thực tế. Và tôi đề nghị các bạn tìm ra nguồn hỗ trợ này. Nó sẽ giúp chúng tôi kìm chân Nga”.

Phóng viên Rosie Birchard của Al Jazeera đưa tin từ hội nghị ở Brussels cho biết ông Zelenskyy đã có “lời kêu gọi đầy cảm xúc” về hỗ trợ của châu Âu, với hệ thống phòng không đứng đầu “danh sách mong muốn”.

Theo Birchard, ông Zelenskyy kêu gọi các nước châu Âu trích từ kho dự trữ của chính họ để giúp đáp ứng nhu cầu của Ukraine trong những tháng mùa đông lạnh giá. “Nhưng tất nhiên, điều đó có nghĩa một số nước châu Âu có thể phải hy sinh phần nào an ninh quốc gia của mình”.

“Chúng tôi sát cánh cùng các bạn”

Thủ tướng Estonia Kristen Michal nói với hãng tin Reuters rằng EU có thể sẽ phải cung cấp một khoản vay mới cho Ukraine để giúp bù đắp khoảng trống ngân sách trong năm tới.

“Mùa đông trước đã là địa ngục, mùa đông này sẽ lại giống như địa ngục một lần nữa”, ông Michal nói.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cam kết EU tiếp tục hỗ trợ Ukraine qua mùa đông.

“Nga đang cố làm mọi cách để phá hủy hạ tầng năng lượng và nước. Nhưng chúng tôi sát cánh cùng các bạn. Chúng tôi sẽ hỗ trợ các bạn như đã làm trong những mùa đông trước”, bà nói.

Tuy nhiên, Áo kêu gọi thận trọng trong cuộc thảo luận về các cam kết tài chính mới, có phạm vi rộng lớn đối với Ukraine.

“Có quá nhiều con số đang được đưa ra, đến mức chúng ta cần đặt chúng vào bối cảnh, giải thích và làm rõ khoản thiếu hụt này đến từ đâu”, Thủ tướng Áo Christian Stocker nói.

Phóng viên Birchard của Al Jazeera nhận định tinh thần đoàn kết chung của châu Âu dành cho ông Zelenskyy tương phản rõ rệt với các thông điệp gần đây từ Washington. “Ông ấy một lần nữa, ít nhất, đang ở giữa những người bạn”, bà nói.

Tuy nhiên, Birchard cho biết một số quan chức châu Âu được cho là đang kín đáo kêu gọi ông Zelenskyy “giảm bớt” chỉ trích công khai nhằm vào ông Trump, vì lo ngại điều này có thể đẩy người châu Âu vào thế khó.

“Tất nhiên, họ (các quan chức châu Âu) muốn thể hiện rằng họ thân thiết với Ukraine, rằng họ ủng hộ ông Zelenskyy, nhưng họ cũng không muốn chọc giận Mỹ”, bà nói.

Hội nghị thượng đỉnh thứ Sáu diễn ra trong lúc các cuộc không kích của Nga khiến ba người thiệt mạng ở Kharkiv và hàng trăm nghìn người ở Ukraine mất điện.

Điện Kremlin tuần trước nói Ukraine đã làm suy yếu khả năng nối lại ngay lập tức các cuộc đàm phán hòa bình sau khi tấn công Moscow bằng máy bay không người lái trong cuộc bầu cử tháng trước.