Ethiopia không bị ‘lôi kéo vào chiến tranh’

Bài xã luận gần đây của hai quan chức cấp cao Ethiopia là Redwan Hussein và Getachew Reda đăng trên Al Jazeera English đã cố gắng khắc họa Ethiopia như một nạn nhân vô tội bị ‘lôi kéo’ vào xung đột bởi các tác nhân bên ngoài. Tác giả bài viết đáp trả cho rằng cách tiếp cận này nhằm xóa trách nhiệm của đảng Prosperity Party trong các cuộc khủng hoảng nội bộ ngày càng nghiêm trọng.

Theo nội dung bài báo, nguy hiểm hơn, câu chuyện này là một màn khói ngoại giao được thiết kế để bình thường hóa hành vi thù địch vô cớ, lời lẽ kích động do nhà nước bảo trợ, và việc huy động quân sự mạnh mẽ mà chính phủ Ethiopia nhắm vào Eritrea kể từ cuối năm 2023.

Tác giả khẳng định cuộc chiến tranh thảm khốc ở miền bắc Ethiopia từ ngày 4/11/2020 đến ngày 2/11/2022 không phải do sự can thiệp từ bên ngoài, mà là sản phẩm của sự chia rẽ sắc tộc kéo dài và phân cực chính trị có hệ thống. Eritrea không khơi mào xung đột, mà bị lôi cuốn vào cuộc chiến theo yêu cầu rõ ràng của chính phủ liên bang Ethiopia vì lý do tự vệ.

Bài viết dẫn chứng các tuyên bố công khai của chính Getachew Reda trong thời gian chiến tranh, cho thấy việc nhắm mục tiêu vào Eritrea là một chiến lược có chủ ý từ trước. Sau khi ngừng bắn, lãnh đạo đảng Prosperity Party, từ Thủ tướng Abiy Ahmed trở xuống, đã nhiều lần cảm ơn Eritrea qua các kênh chính thức, điều trái ngược hoàn toàn với việc họ hiện nay gán cho Eritrea là kẻ thù.

Tác giả chỉ trích cách kể chuyện sai lệch của hai quan chức Ethiopia về các cuộc đàm phán hòa bình Pretoria, cho rằng họ dựng lên một câu chuyện kịch tính, giả tạo về sự hòa giải kỳ diệu giữa các bên. Thực tế, các cuộc tiếp xúc bí mật đã diễn ra từ trước ở Djibouti và Seychelles. Dưới sự xúi giục của các phần tử trong đảng Prosperity Party, hai phe tham chiến đã khám phá khả năng hợp lực để hướng quân đội vào một cuộc chiến tranh xâm lược chống Eritrea.

Bài viết nhấn mạnh Hiệp định Pretoria là một thỏa thuận thuần túy nội bộ Ethiopia, và Eritrea ủng hộ hòa bình, ổn định cho Ethiopia và toàn khu vực. Ngược lại, kể từ tháng 12/2023, Ethiopia đã phát động một chiến dịch tuyên truyền được nhà nước hậu thuẫn xoay quanh khái niệm ‘tiếp cận biển có chủ quyền’, huy động giới học thuật, truyền thông quốc tế để biện hộ cho một chương trình nghị sự bành trướng.

Về mặt quân sự, đảng cầm quyền đã tập trung lực lượng lớn, pháo hạng nặng và sư đoàn cơ giới gần biên giới Eritrea, kèm theo những lời đe dọa chiếm Assab và các vùng đất ven biển khác, nếu cần thì bằng vũ lực. Chính sách đối ngoại của Ethiopia thời gian gần đây cũng gây căng thẳng với các nước láng giềng, như việc ký Biên bản ghi nhớ với Somaliland mà không có sự đồng ý của chính phủ Somalia, gây ra khủng hoảng ngoại giao nghiêm trọng.

Tác giả kết luận, câu chuyện Ethiopia là nạn nhân vô tội bị lôi kéo vào chiến tranh che giấu thực tế rằng đảng cầm quyền đang tích cực di chuyển tài sản quân sự, ký các hiệp ước bất hợp pháp và đe dọa biên giới của các quốc gia có chủ quyền. Con đường phía trước đòi hỏi chấm dứt ngay hành động khua chiêng gõ mõ liều lĩnh để đòi ‘tiếp cận biển có chủ quyền’, ngừng các liên minh ủy nhiệm xuyên biên giới, và quay trở lại các nguyên tắc cơ bản về không can thiệp và toàn vẹn lãnh thổ. Eritrea kiên quyết bảo vệ chủ quyền của mình, dựa trên tính pháp lý vững chắc và sự thật lịch sử.