Ethiopia ngày 17/10 (giờ địa phương) thông báo sẽ thiết lập chính quyền lâm thời tại bang Tigray, sau khi quân đội nước này giành lại quyền kiểm soát khu vực phía bắc. Theo tuyên bố của Thủ tướng Abiy Ahmed, chính quyền lâm thời sẽ hoạt động trong 6 tháng, sau đó các cuộc bầu cử tự do sẽ được tổ chức tại bang này.
Động thái trên diễn ra sau khi quân đội Ethiopia đẩy lùi cuộc nổi dậy do Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF) phát động hồi tháng trước. Đảng chính trị lớn nhất tại Tigray đã khởi xướng cuộc nổi dậy sau khi tuyên bố vào tháng 4 rằng họ đang nắm lại quyền kiểm soát khu vực, trên thực tế chấm dứt thỏa thuận hòa bình với chính phủ liên bang Ethiopia.
Chính phủ Ethiopia cam kết chính quyền lâm thời sẽ tạo dựng “một tình hình chính trị ổn định” tại Tigray để có thể tiến hành bầu cử tự do. Năm quan chức đã được bổ nhiệm để điều hành bang, trong đó có thị trưởng thành phố Mekelle. Các quan chức này sẽ thực hiện “các chỉ thị và hướng dẫn” do chính phủ liên bang đưa ra trực tiếp.
TPLF chưa đưa ra phản hồi về thông báo trên. Hồi tháng 9, nhóm nổi dậy này phát động một chiến dịch quy mô lớn phối hợp với một số nhóm vũ trang khác nhằm lật đổ chính quyền của Thủ tướng Abiy. Chính phủ Ethiopia cáo buộc Eritrea – quốc gia ly khai – hỗ trợ TPLF, cáo buộc mà Eritrea phủ nhận.
Sau một số thắng lợi ban đầu tại khu vực Afar, các tay súng của TPLF đã bị đánh bại và mất các thành phố lớn của Tigray. Họ đầu hàng tại Mekelle vào đầu tháng 10. Lực lượng Eritrea từng tiến vào Tigray đã rút lui sau các cuộc không kích bằng máy bay không người lái dữ dội của quân đội Ethiopia.
TPLF từng nắm quyền điều hành Ethiopia gần 30 năm cho đến năm 2018, khi đảng của Thủ tướng Abiy lên nắm quyền. Đáp lại, Tigray tẩy chay các cuộc bầu cử quốc gia và từ chối chính quyền trung ương, tạo ra rạn nứt nghiêm trọng.
Khu vực này vẫn còn hứng chịu hậu quả từ cuộc chiến 2020-2022 giữa lực lượng liên bang – khi đó được Eritrea hậu thuẫn – và TPLF, khiến gần 600.000 người thiệt mạng. Một thỏa thuận hòa bình đã chấm dứt giao tranh, nhưng nhiều cam kết quan trọng không được thực hiện, bao gồm việc hồi hương người di tản và giải giáp TPLF.
Kể từ khi căng thẳng leo thang gần đây, Ethiopia và Eritrea đã cáo buộc lẫn nhau kích động chiến tranh, làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột rộng lớn hơn. Hôm thứ Tư, Mỹ đã kêu gọi hai bên “giảm căng thẳng” trong cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Abiy và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio.
