Đồng hồ thế giới trước ngưỡng bỏ 'giây nhuận': Điều gì sẽ thay đổi?
Theo Al Jazeera English (Priyanka Shankar)
Giới đo thời gian quốc tế nhóm họp tại Versailles để quyết định có loại bỏ "giây nhuận" hay không, bước ngoặt có thể khiến đồng hồ chúng ta dùng tách khỏi vòng quay Trái Đất. Từ năm 1972, 27 giây nhuận đã được thêm để giữ đồng hồ đồng bộ với Trái Đất, nhưng áp lực loại bỏ ngày càng lớn vì gây sự cố cho thị trường tài chính và trung tâm dữ liệu.
Giới đo thời gian quốc tế đang nhóm họp trong ngày thứ Năm gần Paris để quyết định có loại bỏ "giây nhuận" hay không - động thái có thể khiến đồng hồ chúng ta sử dụng không còn gắn với vòng quay của Trái Đất, đồng thời tái căn chỉnh các thang thời gian.
Đồng hồ trên thế giới được thiết kế dựa trên giả định Trái Đất quay đủ một vòng quanh trục trong đúng 24 giờ. Nhưng thực tế Trái Đất dao động, khiến thời gian quay không thật sự chính xác. Về lâu dài, vòng quay Trái Đất đang chậm dần.
Để bù lại, từ năm 1972, các nhà đo thời gian đã thêm một giây nhuận định kỳ vài năm một lần - lần gần nhất là năm 2016 - nhằm giữ đồng hồ và vòng quay Trái Đất đồng bộ.
Tuy nhiên, áp lực loại bỏ giây nhuận ngày càng tăng vì nó gây phức tạp cho thị trường tài chính và trung tâm dữ liệu, những nơi phụ thuộc vào thời gian chính xác đến từng mili giây.
Vậy giây nhuận là gì? Nó có thể bị loại bỏ? Và điều đó có thể thay đổi cách chúng ta hiểu về thời gian như thế nào?
Giây nhuận là gì?
Đồng hồ hoạt động dựa trên Giờ Phối hợp Quốc tế (UTC), tiêu chuẩn toàn cầu dựa trên đồng hồ nguyên tử độ chính xác cao hơn bảy thập kỷ qua. Đồng hồ nguyên tử đo thời gian bằng cách quan sát dao động của nguyên tử.
Nhưng vòng quay Trái Đất vận hành độc lập với đồng hồ nguyên tử.
Giây nhuận là một giây được thêm định kỳ vào UTC để đồng bộ với vòng quay Trái Đất. Giây nhuận đầu tiên được thêm vào đồng hồ thế giới năm 1972.
Đến nay đã có 27 giây nhuận được thêm, lần gần nhất vào ngày 31/12/2016. Kể từ đó chưa có giây nhuận nào được thêm.
Theo Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST), giây nhuận xảy ra vào cuối tháng 12 hoặc cuối tháng 6. NIST cũng dẫn sự khác biệt giữa độ chính xác của giây nguyên tử và vòng quay Trái Đất để giải thích nhu cầu về giây nhuận.
"Tốc độ quay của Trái Đất không ổn định... Sự giảm dần tốc độ quay này khiến thời lượng của giây mặt trời trung bình tăng dần so với giây nguyên tử", NIST cho biết.
Vì sao áp lực loại bỏ giây nhuận gia tăng?
Dù giây nhuận thu hẹp chênh lệch giữa vòng quay Trái Đất và UTC, việc thêm giây nhuận gây khó khăn cho các công ty công nghệ, thị trường tài chính và doanh nghiệp phụ thuộc vào thời gian chính xác.
Năm 2012, LinkedIn và Reddit sập sau khi thêm giây nhuận. Cùng năm, hệ thống đặt vé của hãng hàng không Qantas (Australia) cũng tê liệt sau khi giây nhuận được thêm.
Ba năm sau, Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Australia cũng đưa ra cảnh báo về vấn đề này. Và vào tháng 7/2022, các kỹ sư của Meta cho biết: "Mỗi giây nhuận là một nguồn đau đầu lớn cho những người quản lý hạ tầng phần cứng".
Trước áp lực gia tăng, Cục Cân đo Quốc tế (BIPM) đã bỏ phiếu năm 2022 để loại bỏ giây nhuận vào năm 2035. Nhưng một số nước như Nga muốn đẩy lùi thời điểm thực hiện đến năm 2040. Nga tích hợp giây nhuận trực tiếp vào hệ thống định vị vệ tinh GLONASS, nên trì hoãn việc loại bỏ giây nhuận sẽ cho Nga thêm thời gian cập nhật hệ thống vệ tinh.
Bất chấp lo ngại từ Moskva, 69 quốc gia thành viên BIPM đang nhóm họp vào thứ Năm tại Versailles, ngoại ô Paris, để tranh luận và bỏ phiếu về nghị quyết loại bỏ giây nhuận vào năm 2027.
Nội dung tranh luận ngày thứ Năm
Theo BIPM, cơ quan đo thời gian các nước sẽ thảo luận ba đề xuất tại Versailles.
Thứ nhất, họ sẽ cân nhắc liệu đồng hồ nguyên tử có còn là thiết bị chính xác nhất để đo một giây hay không. Tần số quang học hiện thực tế chính xác hơn đồng hồ nguyên tử. Nếu đề xuất thay đổi cách đo thời gian được chấp thuận, giây có thể có định nghĩa mới, đặc trưng bằng tần số quang học thay vì dao động của nguyên tử.
Thứ hai, đề xuất quan trọng nhất liên quan đến việc loại bỏ giây nhuận.
Thứ ba, đề xuất đồng bộ đo thời gian trên Trái Đất với tiêu chuẩn thời gian mới mà NASA đang phát triển cho Mặt Trăng.
Các đề xuất được chấp thuận dự kiến có hiệu lực từ ngày 20/5/2027, Ngày Đo lường Thế giới.
Điều gì xảy ra nếu giây nhuận bị loại bỏ?
Nếu giây nhuận bị loại bỏ, đồng hồ của chúng ta sẽ không còn gắn với vòng quay Trái Đất.
Theo NIST, nếu điều này xảy ra, "các điều chỉnh sẽ phải được thực hiện đối với dấu thời gian và thiết bị cũng như phần mềm cũ đồng bộ với UTC cho các quan sát thiên văn".
"Một số đề xuất đã được đưa ra để thực hiện các chỉnh sửa lớn hơn như giờ nhuận, vốn sẽ xảy ra ít thường xuyên hơn nhiều so với giây nhuận", NIST cho biết thêm.
Các nhà khoa học nói rằng thói quen sinh hoạt của con người sẽ không bị ảnh hưởng, đồng thời các lỗi phần mềm, sập máy chủ dữ liệu và lỗi mạng đối với thị trường tài chính sẽ được loại bỏ khi từ bỏ giây nhuận.
Nhưng qua nhiều thế kỷ, khoảng cách giữa chu kỳ Trái Đất và đồng hồ sẽ ngày càng rõ: đến năm 2100, đồng hồ sẽ nhanh hơn Trái Đất 54 giây. Sau thêm hai thiên niên kỷ, khoảng cách đó sẽ mở rộng lên vài giờ. Kết quả? Thời gian mặt trời mọc và lặn sẽ lệch khỏi nhịp sống tự nhiên của con người hiện nay.
