Điều hòa nhiệt độ hoạt động thế nào và ảnh hưởng đến sức khỏe?

Mùa hè 2026 đổ xuống Bắc bán cầu, nơi có gần 90% dân số thế giới sinh sống. Nhiệt độ tăng cao khiến nhu cầu sử dụng điều hòa trở nên phổ biến. Mặc dù giúp giảm nhiệt, điều hòa cũng loại bỏ hơi ẩm trong không khí, gây khô da và kích ứng. Bài viết sau giải thích nguyên lý hoạt động của điều hòa, những ảnh hưởng đến sức khỏe và các mẹo thực tế.

Điều hòa hoạt động như thế nào?

Điều hòa hoạt động bằng cách hút khí nóng và hơi ẩm trong nhà, thải nhiệt ra ngoài. Cụ thể, dàn lạnh hút khí nóng, đưa qua dàn bay hơi có chất làm lạnh dạng lỏng. Chất này hấp thụ nhiệt, hóa thành khí, làm mát không khí. Quạt thổi không khí mát trở lại phòng. Chất làm lạnh ở thể khí được đưa ra dàn nóng ngoài trời, qua một cuộn dây ngưng tụ giải phóng nhiệt và chuyển lại thành lỏng. Chu trình này lặp lại liên tục.

Điều hòa hiện đại được cho do kỹ sư người Mỹ Willis Carrier phát minh năm 1902. Các máy điều hòa cửa sổ ra đời năm 1931. Sau Thế chiến II, sản xuất hàng loạt đưa điều hòa vào nhà ở và văn phòng.

Những vùng nào cần điều hòa nhất?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), stress nhiệt là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết, làm trầm trọng thêm các bệnh tim mạch, tiểu đường, tâm thần, hen suyễn và tăng nguy cơ truyền nhiễm. Các khu vực có nguy cơ stress nhiệt cao nhất thường là nơi có nhiệt độ cao, độ ẩm cao và nắng gắt. Say nắng là thể nặng, khi thân nhiệt vượt 40 độ C.

Điều hòa ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?

• Da và mắt khô: Điều hòa hút ẩm, khiến da căng, bong tróc, mắt kích ứng. Dùng kem dưỡng ẩm và nước mắt nhân tạo.
• Đau đầu: Không khí lạnh, khô kéo dài gây đau đầu căng cơ. Uống nước đều, tránh ở lâu trong phòng điều hòa.
• Khô mũi, họng: Độ ẩm thấp làm khô niêm mạc, gây đau, tắc mũi. Xịt mũi nước muối hoặc kẹo ngậm. Máy tạo ẩm giúp cải thiện.
• Kích ứng hô hấp: Điều hòa không vệ sinh sẽ phát tán bụi, nấm mốc, vi khuẩn vào không khí, làm nặng thêm hen suyễn. Thay lọc thường xuyên, bảo trì định kỳ.
• Cứng cơ, đau khớp: Không khí lạnh làm cơ co lại, đặc biệt ở cổ, vai, lưng. Kéo giãn nhẹ, mặc thêm áo, tránh ngồi trực tiếp dưới luồng gió.
• Giấc ngủ: Phòng mát giúp ngủ sâu hơn, nhưng quá lạnh hoặc quá khô gây gián đoạn. Nhiệt độ lý tưởng 16-18 độ C và dùng chăn mỏng.

Cách làm mát không dùng điều hòa

Nếu không có điều hòa hoặc muốn tiết kiệm điện, có thể tự chế máy làm mát từ thùng xốp, đá lạnh và quạt. Cách này không giải quyết được độ ẩm nhưng giúp tạm thời hạ nhiệt.