Đảng Cộng hòa chia rẽ, Thượng viện Mỹ không thể hạn chế quyền tấn công Iran của Trump

Ba thượng nghị sĩ Cộng hòa đã cùng với các thượng nghị sĩ Dân chủ tại Thượng viện Mỹ bỏ phiếu thúc đẩy một dự luật nhằm hạn chế khả năng của Tổng thống Donald Trump trong việc tấn công Iran mà không có sự chấp thuận của Quốc hội. Tuy nhiên, dự luật này cuối cùng đã thất bại với tỷ lệ 50-49 trong cuộc bỏ phiếu hôm thứ Tư (13/5).

Đây là lần bỏ phiếu thứ bảy kể từ khi cuộc chiến bắt đầu và nhận được mức ủng hộ cao nhất từ trước đến nay. Cuộc bỏ phiếu cho thấy những rạn nứt trong sự ủng hộ dành cho cuộc chiến với Iran đang bắt đầu lộ rõ trong chính đảng Cộng hòa của ông Trump.

Thượng nghị sĩ Dân chủ John Fetterman – một người theo đường lối diều hâu ủng hộ Israel – đã đứng về phía đa số Cộng hòa, giúp đảng của ông Trump chặn dự luật.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski lần đầu tiên phá vỡ kỷ luật đảng để bỏ phiếu ủng hộ Nghị quyết về Quyền hạn Chiến tranh. Susan Collins – người đang đối mặt với một cuộc bầu cử lại khó khăn tại Maine – đã bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết này lần thứ hai. Rand Paul, một nghị sĩ theo chủ nghĩa tự do từ Kentucky, người luôn bỏ phiếu để hạn chế quyền lực chiến tranh của tổng thống, là người thứ ba bỏ phiếu ủng hộ.

Tổng thống Trump chưa bao giờ tìm kiếm sự cho phép của Quốc hội để tấn công Iran, mặc dù Hiến pháp Mỹ trao cho các nhà lập pháp thẩm quyền duy nhất để tuyên chiến. Kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, các nghị sĩ Dân chủ đã nhiều lần đưa ra các dự luật theo Nghị quyết về Quyền hạn Chiến tranh năm 1973 nhằm hạn chế thẩm quyền của ông Trump trong việc điều động quân đội Mỹ tham chiến mà không có sự cho phép của Quốc hội. Đạo luật này được thông qua sau Chiến tranh Việt Nam để kiềm chế sự lạm quyền của hành pháp trong việc đưa nước Mỹ vào chiến tranh.

Thượng nghị sĩ Tim Kaine, một trong những nghị sĩ Dân chủ dẫn đầu các nỗ lực thúc đẩy cuộc bỏ phiếu, nhấn mạnh “tiến bộ” trong cuộc bỏ phiếu hôm thứ Tư. “Các đồng nghiệp của tôi và tôi đã liên tục thúc đẩy các cuộc bỏ phiếu để ngăn chặn cuộc chiến chống Iran – và chúng tôi đang đạt được tiến bộ,” Kaine viết trên X. “Hôm nay, Nghị quyết về Quyền hạn Chiến tranh của chúng tôi đã nhận được 49 phiếu ủng hộ. Các đồng nghiệp của tôi ngày càng nghe nhiều hơn từ cử tri của họ: hãy kết thúc cuộc chiến tốn kém và không cần thiết này.”

Các dự luật như vậy khó có thể được thông qua tại Thượng viện và Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát, và gần như chắc chắn sẽ bị ông Trump phủ quyết nếu được thông qua. Tuy nhiên, các cuộc bỏ phiếu này gây áp lực buộc các nghị sĩ Cộng hòa phải công khai lập trường của họ về một cuộc chiến ngày càng không được ưa chuộng.

Một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos công bố đầu tuần này cho thấy 2/3 cử tri Mỹ cho rằng ông Trump không giải thích rõ ràng lý do nước Mỹ tham chiến với Iran. Ông Trump đã phong tỏa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, khiến giá dầu tăng vọt. Bất chấp lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ tháng trước, lệnh phong tỏa của Iran vẫn tiếp diễn khi chưa có thỏa thuận toàn diện để kết thúc chiến tranh. Một cuộc phong tỏa hải quân của Mỹ tại Iran đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng.

Giá xăng trung bình tại Mỹ đã vượt quá 4,50 USD/gallon (1,18 USD/lít), tăng từ mức dưới 3 USD (0,78 USD/lít) trước chiến tranh. Sự tăng vọt này đã thúc đẩy lạm phát trong toàn bộ nền kinh tế Mỹ. Hôm thứ Ba, trước khi lên đường tới Trung Quốc, khi được một phóng viên hỏi liệu tình hình tài chính của người Mỹ có ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán của ông để kết thúc chiến tranh với Iran hay không, ông Trump trả lời: “Không một chút nào. Điều duy nhất quan trọng khi tôi nói về Iran là: Họ không thể có vũ khí hạt nhân. Tôi không nghĩ về tình hình tài chính của người Mỹ. Tôi không nghĩ về bất kỳ ai.”

Phát biểu của ông Trump đã vấp phải sự chỉ trích từ các đối thủ, nhưng Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hôm thứ Tư cho rằng có sự “xuyên tạc” về phát biểu của tổng thống. “Tất nhiên, tổng thống và tôi, cùng toàn bộ đội ngũ, chúng tôi quan tâm đến tình hình tài chính của người dân Mỹ,” ông nói. Iran nhiều lần phủ nhận việc tìm kiếm vũ khí hạt nhân, và chính Giám đốc Tình báo Quốc gia của ông Trump, bà Tulsi Gabbard, đã nói với các nhà lập pháp năm ngoái rằng Tehran không chế tạo vũ khí hạt nhân.