Cựu chiến binh ISIL có thể bị dùng để chống Iran? Lời tố của Nga bị hoài nghi

Ngày 26/5, Alexander Bortnikov, người đứng đầu Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB), phát biểu tại cuộc họp các quan chức tình báo từ tám nước thuộc Liên Xô cũ rằng các cơ quan tình báo phương Tây đang cố gắng sử dụng các tay súng thánh chiến từ Syria làm lực lượng ủy nhiệm trong cuộc chiến chống Iran. Tuyên bố được hãng thông tấn RIA Novosti đưa tin.

Bortnikov không chỉ rõ quốc gia phương Tây nào bị cáo buộc đứng sau âm mưu này, cũng như không đưa ra bất kỳ bằng chứng nào như đoạn ghi âm hay hình ảnh bị chặn. Trước đó, vào tháng 2, Mỹ bắt đầu chuyển hàng nghìn tù nhân ISIL từ các trung tâm giam giữ ở đông bắc Syria sang Iraq, sau khi Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa quyết định gia nhập liên minh chống ISIL và giành lại quyền kiểm soát các khu vực do lực lượng người Kurd chiếm đóng.

Nhiều nhà quan sát và chuyên gia đặt câu hỏi về độ tin cậy của tuyên bố. Gennady Gudkov, cựu sĩ quan KGB và nhà lập pháp chỉ trích Kremlin, hiện sống lưu vong tại nước ngoài, cho rằng đây chỉ là những lời vô căn cứ: "Không có chứng cứ, thậm chí không cố gắng đưa ra chi tiết hay dữ kiện". Ông nói thêm rằng kể từ khi các biện pháp giám sát an ninh biến mất, các cơ quan an ninh Nga có thể nói dối mà không bị kiểm tra.

Nikolay Mitrokhin, chuyên gia tại Đại học Bremen (Đức), phân tích rằng các nhà phân tích của FSB có thể đã diễn giải thông điệp từ các đặc nhiệm gốc Bắc Kavkaz được thả về tổ chức ISIL, rồi thêm vào "một cấu trúc chính trị" phù hợp với điều Tổng thống Putin muốn nghe. Ruslan Suleymanov, nghiên cứu viên tại Trung tâm Chiến lược Á-Âu Mới, nhận xét tuyên bố của Bortnikov "hơi khiên cưỡng, phần lớn chỉ là tin đồn".

Một số chuyên gia gợi ý rằng thông tin về liên lạc giữa tình báo phương Tây và cựu chiến binh ISIL là có thể xảy ra, song không đồng nghĩa với việc lực lượng này sẽ được sử dụng chống Iran. Nikita Smagin, chuyên gia về Nga-Iran, giải thích rằng việc xây dựng quan hệ không có nghĩa là cuối cùng các lực lượng này sẽ hành quân chống Iran.

Theo Smagin, cáo buộc của Bortnikov có thể là nỗ lực của Kremlin nhằm khôi phục ảnh hưởng đang suy yếu ở các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ. "Luận điệu hù dọa, cho thấy Mỹ nguy hiểm hơn vì họ làm điều này điều kia, và chúng tôi có thể giúp các bạn – luận điệu này hoạt động theo logic đó".

Phát biểu trước các quan chức an ninh hậu Xô viết, Bortnikov khẳng định các nỗ lực phương Tây "vũ trang hóa" ISIL tạo ra mối đe dọa an ninh cho các quốc gia Trung Á và Nam Kavkaz, những nước giáp biên giới Iran hoặc các nước láng giềng. Tuy nhiên, không có quan chức an ninh nước nào tại hội nghị lên tiếng ủng hộ công khai, và Tổng thống Putin cũng không nhắc lại những tuyên bố này.

Trước đó, vào tháng 10/2025, Bortnikov từng cáo buộc Anh cản trở đàm phán hòa bình Ukraine, tổ chức các cuộc tấn công tại các nước cộng hòa cũ và âm mưu phá hủy đường ống dẫn khí đốt Nga sang Thổ Nhĩ Kỳ. Anh bác bỏ các cáo buộc đó là "hoàn toàn vô lý".