Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tín hiệu gì vào lúc này?

Ngày 20/6, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đến thăm Bình Nhưỡng, cuộc gặp đầu tiên với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tại thủ đô của nước này kể từ năm 2019. Sự kiện được đánh giá là bất ngờ, bởi trong những năm gần đây, ông Tập hầu như không ra nước ngoài. Theo số liệu của Asia Society, trung bình mỗi năm từ 2013 đến 2019, ông thực hiện khoảng 14 chuyến công du. Con số này giảm xuống còn 6 chuyến mỗi năm từ 2022 đến 2025. Năm 2020 ông Tập chỉ có một chuyến ra nước ngoài, còn năm 2021 thì không có chuyến nào do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19.

Việc ông Tập Cận Bình quyết định thân chinh sang Bình Nhưỡng được giới phân tích nhìn nhận là cho thấy tầm quan trọng đặc biệt mà Bắc Kinh dành cho chuyến đi. “Các nhà lãnh đạo thế giới như Tổng thống Mỹ Donald Trump hay Tổng thống Nga Vladimir Putin thường đến Bắc Kinh thay vì ông Tập phải đi,” ông William Yang, chuyên gia phân tích cao cấp của Crisis Group tại Đông Bắc Á, nhận xét với Al Jazeera. Ông Yang cho rằng một trong những lý do thúc đẩy chuyến thăm lần này là những lo ngại của Bắc Kinh về mối quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa Triều Tiên và Nga.

Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, Triều Tiên đã cung cấp vũ khí, đạn dược và nhân lực cho Moscow, và được các nhà quan sát ghi nhận là đã giúp duy trì cỗ máy chiến tranh của Nga. Một báo cáo của Viện Chiến lược An ninh Quốc gia Hàn Quốc cho thấy Moscow đã chi trả cho Triều Tiên tới 14,4 tỷ USD kể từ năm 2023 cho việc triển khai quân và xuất khẩu “pháo, đạn, tên lửa dẫn đường” . Tuy nhiên, theo báo cáo này, Triều Tiên chỉ nhận được từ 580 triệu đến 1,5 tỷ USD dưới dạng hàng hóa, phần lớn tiền có thể đã được Moscow thanh toán bằng “công nghệ quân sự nhạy cảm hoặc các linh kiện, vật liệu chính xác liên quan” khó quan sát qua vệ tinh.

“Bắc Kinh luôn rất thận trọng về việc hỗ trợ quân sự cho Triều Tiên vì họ không coi một Triều Tiên mạnh hơn về quân sự là có lợi cho mình,” chuyên gia Yang nói. “Một Triều Tiên mạnh mẽ hơn nhờ mối quan hệ với Nga có thể là nguồn gây ra sự gián đoạn cho cán cân quyền lực và hiện trạng trên bán đảo Triều Tiên.” Kể từ đầu năm, Triều Tiên đã thực hiện tám vụ phóng tên lửa và hồi tháng 5 công bố loại tên lửa hành trình chiến thuật mới được dẫn đường bằng AI. Đầu tuần này, truyền thông nhà nước Triều Tiên cũng đăng tải hình ảnh ông Kim thăm nhà máy sản xuất vật liệu hạt nhân cấp vũ khí, nhằm mở rộng năng lực hạt nhân với tốc độ “cấp số nhân”.

Trong khi đó, căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên vẫn ở mức cao. Năm 2024, nhà lãnh đạo Kim Jong Un đã từ bỏ mục tiêu thống nhất lâu dài với Hàn Quốc, và từ đó cắt đứt hầu hết liên lạc. Ngày 19/6, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc bày tỏ hy vọng chuyến thăm của ông Tập Cận Bình sẽ “đóng vai trò xây dựng trong giải quyết các vấn đề liên quan tới bán đảo Triều Tiên”, gợi ý rằng Seoul đã vận động nhà lãnh đạo Trung Quốc để xoa dịu quan hệ. Bộ trưởng Thống nhất Hàn Quốc Chung Dong-young hồi tháng trước cũng cho biết ông hy vọng hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về khả năng gặp gỡ giữa ông Kim và cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump vào cuối năm nay.

Ngoài ra, ông Tập Cận Bình có thể cũng lo ngại về những diễn biến an ninh khác ở Đông Á. Hồi cuối tháng 5, thông tin về một thỏa thuận hậu cần-quân sự tiềm tàng giữa Hàn Quốc và Nhật Bản đã được đưa ra trong cuộc Đối thoại Shangri-La. Trong khi quan hệ Trung Quốc và Hàn Quốc trồi sụt, quan hệ với Nhật Bản lại căng thẳng vì những bất đồng lịch sử. Bắc Kinh cũng phản đối việc Tokyo mở rộng quân đội trên thực tế trong thời gian gần đây.