Chủ tịch IOC Kirsty Coventry gây tranh cãi khi nói 'không nên trả lương cho vận động viên Olympic'

Chủ tịch Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) Kirsty Coventry, người từng là vận động viên bơi lội giành bảy huy chương Olympic cho Zimbabwe, đã bị các vận động viên đồng nghiệp chỉ trích mạnh mẽ sau khi tuyên bố rằng các vận động viên không nên được trả tiền thưởng tại Thế vận hội.

Phát biểu trong chuyến thăm chính thức đầu tiên tới châu Đại Dương trên cương vị Chủ tịch IOC, bà Coventry nói với kênh thể thao Sport Nation của New Zealand: "Tôi không tin vào việc trả lương cho vận động viên. Tôi đến từ một quốc gia nhỏ, tôi đến từ một môn thể thao không nhất thiết phải trả lương cao cho vận động viên và tôi vẫn không nghĩ chúng ta nên trả lương cho vận động viên tại Thế vận hội Olympic."

Theo quy định hiện tại, IOC không trả trợ cấp hay tiền lương cho vận động viên tham dự Olympic. Thay vào đó, các vận động viên được tài trợ thông qua liên đoàn thể thao quốc gia, nhà tài trợ, tự túc kinh phí hoặc thông qua Học bổng Đoàn kết Olympic (Olympic Solidarity Scholarship) - chương trình mà chính bà Coventry từng thụ hưởng. Trong cùng cuộc phỏng vấn, bà Coventry nhấn mạnh IOC cần tìm thêm cách thức để tác động trực tiếp đến vận động viên, giúp đỡ họ trên hành trình trở thành vận động viên Olympic. Bà cũng đề cập đến nhu cầu phát hiện tài năng và tìm cách truyền cảm hứng cho các vận động viên từ những quốc gia nhỏ hơn.

Bà Coventry, 42 tuổi, là nhà vô địch Olympic và thế giới nhiều lần, được coi là vận động viên Olympic châu Phi thành công nhất. Bà trở lại tâm điểm toàn cầu sau khi trở thành nữ chủ tịch IOC đầu tiên và là người châu Phi đầu tiên đảm nhận cương vị này vào năm 2025.

Làn sóng chỉ trích

Phát biểu của bà Coventry được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Enhanced Games - giải đấu gây tranh cãi vì cho phép sử dụng chất cấm - trao thưởng 250.000 USD cho mỗi huy chương vàng. Tại giải này, vận động viên bơi người Hy Lạp Kristian Gkolomeev nhận được 1 triệu USD tiền thưởng cho thành tích "phá kỷ lục thế giới" ở nội dung 50m tự do nam, dù kết quả này không được công nhận chính thức. Các vận động viên Olympic đã phản ứng mạnh mẽ trên mạng xã hội. Nhà vô địch Olympic đương kim Cameron McEvoy cho rằng bình luận của bà Coventry "không thể được đưa ra vào thời điểm nào tồi tệ hơn", ám chỉ Enhanced Games như một lựa chọn hấp dẫn hơn về mặt tài chính cho các vận động viên.

Cựu vô địch thế giới và châu Âu Filippo Magnini chỉ trích các giải đấu "chà đạp lên các giá trị thể thao vì mục đích trình diễn" nhưng nhấn mạnh rằng "90% vận động viên khi giải nghệ không có tương lai" và chính các vận động viên mới là xương sống của các sự kiện như Olympic. "Không có vận động viên, các bạn sẽ không thể tồn tại," anh nói. Huyền thoại bơi lội người Australia Grant Hackett gọi quyết định này là "lạc hậu", trong khi vận động viên bơi lội người Nam Phi Roland Schoeman cay đắng nhận xét: "IOC yêu thích ý tưởng về 'giá trị Olympic' chừng nào các vận động viên là những người duy nhất phải hy sinh tài chính."

Nhiều vận động viên khác cũng lên tiếng. Vận động viên thể dục dụng cụ người Canada Felix Dolci và cựu vận động viên điền kinh người Anh Greg Rutherford ủng hộ quan điểm của các vận động viên bơi lội. Rapper người Mỹ Flava Flav, người từng tài trợ cho đội bóng nước nữ Mỹ tại Olympic Paris 2024, bình luận: "Đây là lý do tại sao tôi phải bước lên." Cựu vận động viên vượt rào Sally Pearson của Australia so sánh: "Hãy tưởng tượng bảo một ngôi sao nhạc rock rằng họ sẽ đi lưu diễn và biểu diễn trước hàng nghìn người nhưng không được trả tiền; liệu họ có đi không?"

Lời kêu gọi thành lập nghiệp đoàn vận động viên

Vấn đề không chỉ dừng lại ở tiền thưởng. IOC có thể sử dụng tên, hình ảnh và chân dung (NIL) của vận động viên để quảng bá Olympic mà không phải trả thù lao. Năm 2021, Hiệp hội Thể thao Đại học Quốc gia Mỹ (NCAA) đã thay đổi quy tắc để cho phép vận động viên-sinh viên hưởng lợi tài chính từ NIL. Khi được hỏi liệu IOC có áp dụng mô hình tương tự hay không, bà Coventry - người từng bơi cho Đại học Auburn ở Alabama (Mỹ) - đã từ chối. Bà lập luận rằng các vận động viên "được hưởng các địa điểm đẹp, ngôi làng đẹp, trải nghiệm đẹp" từ nguồn tiền mà IOC huy động được.

Cựu vận động viên nhảy xa Greg Rutherford kêu gọi thành lập một nghiệp đoàn vận động viên càng sớm càng tốt. Anh cũng chỉ ra sự khác biệt khi Liên đoàn Điền kinh Thế giới (World Athletics) trở thành tổ chức thể thao đầu tiên trao thưởng 50.000 USD cho vận động viên giành huy chương vàng Olympic. Anh so sánh Chủ tịch World Athletics Sebastian Coe - người từng là vận động viên Olympic - đã dựa vào kinh nghiệm của bản thân để thay đổi hệ thống tài chính, trong khi người đồng cấp tại IOC lại giữ vững lập trường không trả lương cho vận động viên.

Theo báo cáo tài chính của IOC, tổ chức này đã tạo ra 12,4 tỷ USD trong chu kỳ 2021-2024, chủ yếu từ bản quyền phát sóng toàn cầu. Gần 74% số tiền này được phân phối lại cho thể thao quốc tế. Trong khi đó, mức lương của Chủ tịch IOC được đồn đoán là 350.000 USD/năm. Rutherford bức xúc: "Tôi không yêu cầu mọi vận động viên trở thành triệu phú. Tôi yêu cầu một tổ chức kiếm được 12 tỷ USD, tính tiền bản quyền từ các quốc gia để đăng cai, trả cho giới điều hành hàng triệu USD, ngăn cản vận động viên kiếm tiền và sở hữu cảnh quay những khoảnh khắc vĩ đại nhất của họ, hãy nhìn lại chính mình."

Những tranh cãi trong quá khứ

Đây không phải lần đầu tiên bà Coventry vướng vào tranh cãi. Gần đây nhất, IOC dưới thời bà đã tái áp dụng các xét nghiệm xác định giới tính cho Thế vận hội Los Angeles 2028, tuyên bố chỉ cho phép "nữ sinh học" thi đấu ở các nội dung dành cho nữ, loại trừ các vận động viên chuyển giới. Vận động viên điền kinh người Nam Phi Caster Semenya bày tỏ thất vọng trước quyết định này, nói rằng "đối với cá nhân tôi, khi bà ấy là một phụ nữ đến từ châu Phi, biết phụ nữ châu Phi hay phụ nữ ở Nam Bán cầu bị ảnh hưởng thế nào, điều đó chắc chắn gây tổn thương."

Trước đó, tại Thế vận hội Bắc Kinh 2008, bà Coventry đã chấp nhận khoản tiền thưởng 100.000 USD từ Tổng thống Zimbabwe Robert Mugabe trên truyền hình trực tiếp, trong khi đất nước đang chìm trong siêu lạm phát. Bà cũng từng là tâm điểm tranh cãi chính trị trong nhiệm kỳ Bộ trưởng Thể thao Zimbabwe bắt đầu từ năm 2018.