Chính quyền Trump kiện California vì danh sách cử tri không phải công dân

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kiện bang California sau khi bang này không đáp ứng thời hạn rà soát danh sách cử tri đăng ký là người không phải công dân do cơ quan liên bang gửi đến.

Trong đơn kiện được đệ trình hôm thứ Năm lên một tòa án quận liên bang tại California, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đề nghị tòa ngăn chặn bang này kiểm phiếu bầu qua thư của những cử tri nằm trong danh sách mà cơ quan này cho là gồm 20.000 người không phải công dân. DOJ nói đã cố gắng “hợp tác” với California để xác định những người không phải công dân đã đăng ký bầu cử, nhưng “California không có nỗ lực nghiêm túc nào”.

Động thái này diễn ra sau khi DOJ gửi thư cho giới chức nhiều quận của California hôm thứ Ba, đặt thời hạn 48 giờ và đe dọa hành động thêm nếu họ không rà soát các danh sách cử tri bị cho là không đủ điều kiện mà cơ quan này nói đã chia sẻ.

Ngoại trưởng bang California Shirley Weber, quan chức cao nhất phụ trách quản lý bầu cử của bang, đã phản hồi các lá thư. Trong văn bản dài ba trang, bà nói muốn “làm rõ sự thật” về các sự việc từ tháng 7. Bà khẳng định chính quyền liên bang đang yêu cầu “những biện pháp chưa từng có, đe dọa quyền bầu cử của hàng nghìn người California, dựa trên thông tin hoặc phương pháp không thể kiểm chứng mà phía các vị vẫn không giải thích hoặc cung cấp”.

Theo Weber, bà được thông báo rằng các danh sách gửi cho giới chức địa phương gồm tên của khoảng 20.000 cá nhân, nhưng chưa từng có danh sách nào được gửi đến văn phòng của bà. Trước đó, DOJ nói nghi ngờ “hàng nghìn” cử tri đã đăng ký là người không phải công dân; một vụ kiện khác do Bộ Tư pháp đệ trình cùng ngày lại đưa ra con số “hàng chục nghìn”.

“Dù không gửi danh sách những người bị cho là không phải công dân đến văn phòng của tôi, các vị yêu cầu chúng tôi đề nghị chuyển danh sách, rà soát và xác nhận tình trạng công dân của từng cá nhân trong số khoảng 20.000 người, ngay sát kỳ bầu cử và chỉ trong vòng 48 giờ”, bà Weber viết. “Đây là tình trạng khẩn cấp do chính DOJ tạo ra.”

Trong một tuyên bố hôm thứ Tư, giới chức bầu cử Quận Los Angeles, một trong những văn phòng quận nhận tối hậu thư từ DOJ, nhấn mạnh lời đe dọa được đưa ra chỉ 21 ngày trước bầu cử giữa kỳ. Tuyên bố của quận cho biết họ nhận được một USB kèm lá thư và một ghi chú viết tay có nội dung giống mật khẩu, nhưng sẽ không truy cập thiết bị này vì “chúng tôi không coi đây là phương tiện an toàn”.

Văn phòng quận nói duy trì danh sách cử tri chính xác là “trách nhiệm cơ bản” của họ, và luật bang yêu cầu rõ việc xóa tên cá nhân phải “dựa trên thông tin có thể kiểm chứng”.

Ông Trump nhiều lần đưa ra cáo buộc sai lệch rằng số lượng lớn người không phải công dân, vốn không đủ điều kiện bỏ phiếu liên bang, đang bỏ phiếu ở các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo, trong đó có California. Giới chức các bang, gồm California, nói số cử tri thuộc diện này là không đáng kể và quy mô vấn đề không đủ để can thiệp chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử dự kiến ngày 3/11.

Thống đốc California Gavin Newsom đã chỉ trích gay gắt vụ kiện của DOJ nhằm vào bang mình, gọi đây là “nỗ lực đáng buồn và tuyệt vọng” của ông Trump nhằm “đàn áp cử tri California chỉ ba tuần trước Ngày bầu cử”.

“Các tòa án đã làm rõ rằng chính quyền liên bang không có vai trò điều hành bầu cử cấp bang”, ông Newsom nói trong một tuyên bố. “Chúng tôi sẽ bảo vệ các cuộc bầu cử tự do và công bằng ở Golden State, đồng thời lên tiếng trước mọi nỗ lực độc đoán nhằm phá hoại nền dân chủ của chúng ta.”

Ông Trump từ lâu vẫn cáo buộc sai sự thật rằng tình trạng người không phải công dân bỏ phiếu đã khiến ông thua cuộc bầu cử năm 2020, đổ lỗi cho đảng Dân chủ, dù vấn đề này rất hiếm khi xảy ra.

Các tòa án đã phản đối ông Trump

Đầu tháng này, một thẩm phán liên bang ở Florida ra phán quyết rằng luật liên bang hình sự hóa việc người không phải công dân bỏ phiếu là vi phạm Hiến pháp Mỹ, giáng một đòn mạnh vào nỗ lực của chính quyền Trump nhằm truy tố các cá nhân trong những vụ việc như vậy.

Tòa án xác định rằng theo Hiến pháp Mỹ, chỉ các bang mới có quyền đặt ra tiêu chuẩn cử tri, và mỗi bang đã hình sự hóa việc bỏ phiếu của người không phải công dân. Do đó, việc truy tố những cá nhân này thuộc thẩm quyền của bang. DOJ hiện có ít nhất 45 vụ việc tương tự đang chờ xử lý trên toàn quốc, nơi các bị cáo có thể đưa ra lập luận tương tự như trong phán quyết ở Florida.

Một thẩm phán liên bang khác trong tháng này ra phán quyết rằng DOJ đã tìm cách thu thập danh sách cử tri của các bang một cách trái pháp luật để đối chiếu với một cơ sở dữ liệu nhập cư liên bang gây tranh cãi nhằm xác định cử tri không đủ điều kiện. Chính quyền Trump thường ca ngợi cơ sở dữ liệu Xác minh Người nước ngoài Đủ điều kiện Hưởng quyền lợi (SAVE), nhưng nhiều báo cáo cho thấy cơ sở dữ liệu này thiếu chính xác và có thể gắn nhãn công dân là người không phải công dân. Thẩm phán nói việc buộc các bang sử dụng cơ sở dữ liệu như vậy là vi hiến.

Hồi tháng 9, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ nỗ lực của chính quyền Trump nhằm hạn chế bỏ phiếu qua thư cho cuộc bầu cử ngày 3/11. Ông Trump lập luận hình thức này đặc biệt dễ bị lạm dụng bởi người không phải công dân vì các bang không xác minh được ai là người gửi phiếu.

Hai mươi bốn bang do đảng Dân chủ lãnh đạo đã đệ đơn kiện chính quyền Trump về các nỗ lực hạn chế bỏ phiếu qua thư, trong đó có sắc lệnh hành pháp chỉ đạo các cơ quan liên bang như Bưu chính Mỹ không xử lý phiếu bầu qua thư nếu chưa xác minh đủ điều kiện của người bỏ phiếu.

Theo Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử, một cơ quan chính phủ lưỡng đảng, khoảng 30% tổng số phiếu trong cuộc bầu cử năm 2024 được gửi qua đường bưu điện. Bỏ phiếu qua thư còn được sử dụng rộng rãi hơn ở nhiều bang miền Tây như California.