California cân nhắc đánh thuế tỷ phú bù đắp cắt giảm phúc lợi thực phẩm liên bang

Greer Dove, một bà mẹ đơn thân tại California, dành thời gian chăm sóc con gái 8 tuổi và làm việc hành chính tại trường cao đẳng. Mỗi tuần, cô đến ngân hàng thực phẩm quận Marin để nhận rau, trái cây và thực phẩm khác, bổ sung cho khoản trợ cấp thực phẩm từ chính phủ liên bang. Dove đã tham gia Chương trình Hỗ trợ Dinh dưỡng Bổ sung (SNAP) suốt 6 năm và sử dụng ngân hàng thực phẩm hơn 3 năm. Trước đó, cô thường xuyên nhịn ăn để dành phần cho con.

Đạo luật One Big Beautiful Bill Act (OBBBA) do Tổng thống Mỹ Donald Trump ký vào tháng 6 vừa qua đã cắt giảm hơn 186 tỷ USD từ quỹ SNAP trong 10 năm tới để bù đắp cho việc giảm thuế thu nhập. Theo ước tính, khoảng 3 triệu người trên toàn quốc và 665.000 người tại California sẽ mất quyền lợi thực phẩm. Andrew Cheyne, Giám đốc Quan hệ Chính phủ tại Hiệp hội Giám đốc Phúc lợi Quận California, gọi đây là “mối đe dọa hiện hữu đối với các khoản trợ cấp thực phẩm.”

Để ứng phó, California đề xuất áp thuế một lần 5% lên tài sản của hơn 200 tỷ phú trong tiểu bang. Sáng kiến này thu được hơn 1,5 triệu chữ ký ủng hộ từ tháng 4 và nhiều khả năng sẽ có mặt trong lá phiếu bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Khoảng 100 tỷ USD dự kiến thu được từ thuế này sẽ được dùng để lấp đầy lỗ hổng bảo hiểm y tế và phúc lợi thực phẩm do OBBBA tạo ra, trong đó 10% dành riêng cho thực phẩm.

Tại California, hơn 5,3 triệu người đang nhận trợ cấp thực phẩm – nhiều nhất so với bất kỳ tiểu bang nào. Tác động của việc cắt giảm đã bắt đầu từ tháng 4, khi 72.000 người nhập cư mất quyền lợi. Từ tháng 6, gần 600.000 người thụ hưởng phải trải qua kiểm tra điều kiện lao động: người vô gia cư, người cao tuổi, thanh niên được nuôi dưỡng và cựu chiến binh buộc phải làm việc, học tập hoặc tình nguyện để giữ trợ cấp. Nếu không đáp ứng yêu cầu trong 3 tháng, họ sẽ bị cắt.

Brian Galle, giáo sư luật tại Đại học California, Berkeley, đồng tác giả dự luật thuế, cho rằng trong bối cảnh nền kinh tế “việc làm ngày càng bấp bênh”, nhu cầu dinh dưỡng luôn ổn định nhưng thu nhập thì không.

Tại ngân hàng thực phẩm La Ofrenda ở khu Mission, San Francisco, số người đăng ký mới tăng lên. Gladys Lee, từng làm nhân viên dọn phòng khách sạn Hyatt ba thập kỷ, phải nghỉ việc vì chấn thương lưng. Sau 7 năm thất nghiệp, bà phải đi tàu 45 phút để nhận thực phẩm từ thiện. Những người như bà đang phải đối mặt với “những lựa chọn bất khả thi” giữa tiền thuê nhà và thức ăn, theo Keely O’Brien, nhà vận động tại Trung tâm Luật và Nghèo đói Tây.

Số người nhận SNAP trên toàn quốc giảm hơn 3,3 triệu trong 6 tháng từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026. Tại California, số người nhận Calfresh giảm 288.000 người (tương đương 6%) trong cùng kỳ. Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins khẳng định điều này phản ánh “kinh tế phục hồi và tăng trưởng việc làm”. Tuy nhiên, dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động lại cho thấy tỷ lệ thất nghiệp duy trì ổn định ở mức 4,4% kể từ tháng 7/2025.

Để chống lại dự luật thuế tỷ phú, giới doanh nhân công nghệ California đã huy động lực lượng. Sergey Brin, đồng sáng lập Google, chi hơn 57 triệu USD phản đối, gọi thuế này là “sự kiện 11/9 về kinh tế”. Ông đưa ra hai đề xuất đối lập với thuế tỷ phú. Brin viết trên New York Times: “Tôi trốn khỏi chủ nghĩa xã hội cùng gia đình năm 1979. Tôi không muốn California rơi vào vết xe đổ đó.”

Kris Cuaresma-Primm, giám đốc quan hệ đối tác của liên minh ủng hộ thuế tỷ phú, cho biết: “Chúng tôi biết mình sẽ bị lép vế về tài chính, nhưng sẽ tiếp tục truyền thông rằng làn sóng đau đớn từ các đợt cắt giảm đang ập tới.”

Giáo sư Daniel Shaviro, Đại học New York, chỉ ra rằng ngay cả khi thuế được thông qua, Thống đốc Gavin Newsom – người phản đối dự luật – có thể không ưu tiên thực thi. Tuy nhiên, các ứng cử viên trong cuộc bầu cử sơ bộ ngày 2/6 để thay thế Newsom cũng hầu hết phản đối thuế tỷ phú, ngoại trừ tỷ phú Tom Steyer.

Trong khi đó, Greer Dove lo lắng về viễn cảnh mất trợ cấp: “Sự lo âu đang dồn nén. Tôi có thể là người tiếp theo.”