Các vụ tấn công vào cơ sở điều trị Ebola gia tăng tại miền đông CHDC Congo

Hai vụ tấn công nhằm vào các cơ sở y tế điều trị Ebola đã xảy ra tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) trong hai ngày qua, làm dấy lên lo ngại về sự lan rộng của dịch bệnh. Theo các nguồn tin địa phương, ngày 14/5, một nhóm người dân giận dữ đã xông vào trung tâm y tế Rwampara, đòi trả lại thi thể người thân đã chết vì Ebola. Một ngày sau đó, một lều bạt do tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (MSF) cung cấp tại bệnh viện ở Mongbwalu, tỉnh Ituri, đã bị đốt cháy.

Tổ chức Liên minh Hành động Y tế Quốc tế (ALIMA) cho biết, vụ việc xảy ra sau khi một bệnh nhân có triệu chứng Ebola tử vong. Nhân viên y tế đã cách ly thi thể theo quy trình nghiêm ngặt, nhưng căng thẳng bùng phát trong quá trình chuẩn bị chôn cất, dẫn đến việc hai chiếc lều bị đốt. “Bất chấp sự cố, các đội đã bảo vệ được thi thể bệnh nhân để chuẩn bị cho một đám tang an toàn và trang trọng, theo đúng tiêu chuẩn ứng phó Ebola”, ALIMA cho biết thêm.

Các nhân viên y tế tại khu vực có dịch liên tục phải đối mặt với sự phản kháng từ cộng đồng vì quy trình mai táng nghiêm ngặt. Quy trình này yêu cầu xử lý thi thể một cách chuyên biệt để ngăn lây truyền virus. Các tổ chức viện trợ cho biết căng thẳng thường xuất phát từ sự sợ hãi, tin đồn và mất lòng tin vào đội ngũ y tế. Gloire Idriss, một người dân tại Rwampara, cho biết: “Một số người ở đây tin rằng Ebola là một công việc làm ăn. Khi nhân viên y tế từ chối giao thi thể, họ nghĩ rằng họ đang buôn bán nội tạng”.

PHÁP LUẬT VÀ TẬP TỤC XUNG ĐỘT: Bộ trưởng Y tế CHDC Congo, Roger Kamba, khẳng định thi thể người chết vì Ebola vẫn có khả năng lây nhiễm cao và chỉ có thể được xử lý bởi các đội được đào tạo trong trang bị bảo hộ. “Hãy chôn cất người chết một cách an toàn. Người chết không được kéo người sống xuống mồ cùng”, ông nói. Tuy nhiên, tại miền đông CHDC Congo, phong tục địa phương quy định người thân và hàng xóm tập trung tại nhà người quá cố để tưởng niệm, và một số người chạm vào thi thể như lời vĩnh biệt cuối cùng. Lokana Jean, 40 tuổi, cư dân Mongbwalu, chia sẻ: “Khi con gái tôi chết vì Ebola tháng trước, đội y tế đã đến chôn cất. Chúng tôi không thể nói lời tạm biệt cuối cùng. Thật đau lòng khi phải nhìn tang lễ của con một cách bất lực, không có nghi lễ văn hóa của chúng tôi”.

DỊCH BỆNH GIA TĂNG: Tính đến ngày 16/5, gần 180 người đã tử vong và gần 800 ca mắc được ghi nhận, theo Bộ Y tế Công cộng CHDC Congo. Chính quyền tỉnh Ituri đã áp dụng các biện pháp hạn chế tụ tập đông người, đình chỉ dịch vụ thức canh và cấm di chuyển thi thể giữa các địa điểm. Tiến sĩ Rodriguez Kisando, chuyên gia sức khỏe và môi trường, cảnh báo: “Khi dịch bùng phát, tin đồn lan nhanh. Nếu thông tin chính xác không được chia sẻ kịp thời, người dân sẽ tin bất cứ điều gì, và đó là lúc bạo lực xảy ra”. Ông cũng lo ngại các cuộc tấn công và bệnh nhân bỏ trốn trước khi hoàn thành điều trị có thể đẩy nhanh tốc độ lây lan.

ỨNG PHÓ CĂNG THẲNG: Trong bối cảnh viện trợ quốc tế giảm mạnh, ngân sách quốc gia đang phải gánh một phần lớn chi phí ứng phó, và tình trạng thiếu hụt ngày càng rõ rệt. ALIMA kêu gọi thêm hỗ trợ quốc tế khi nguồn lực phát hiện, điều trị và phòng ngừa Ebola vẫn còn thiếu trầm trọng. Một quan chức cấp cao tại Rwampara cho biết các trung tâm điều trị đang bị quá tải: “Chúng tôi nhận ca nhiễm mới hầu như mỗi ngày. Nguồn lực hiện tại không đủ cho quy mô của ổ dịch”.

HỢP TÁC KHU VỰC: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi đã đặt 10 quốc gia châu Phi trong tình trạng báo động cao, bao gồm Nam Sudan, Rwanda, Kenya, Tanzania, Ethiopia, Congo, Burundi, Angola, Cộng hòa Trung Phi và Zambia. CHDC Congo, Uganda và Nam Sudan đã nhất trí tăng cường phối hợp xuyên biên giới, bao gồm giám sát, hệ thống cảnh báo sớm, kiểm soát biên giới và nâng cao năng lực xét nghiệm, ứng phó.