Ba phóng viên báo Stars and Stripes kiện Bộ Quốc phòng Mỹ vì bị sa thải

Ba nhân viên của tờ báo quân đội Mỹ Stars and Stripes đã chính thức đệ đơn kiện Bộ Quốc phòng Mỹ, cáo buộc việc họ bị sa thải gần đây là một phần trong nỗ lực nhằm hạn chế sự độc lập của tờ báo này.

Theo đơn kiện được đệ lên tòa án quận ở Washington DC hôm thứ Năm (giờ địa phương), nhà xuất bản Max Lederer, tổng biên tập Erik Slavin và phóng viên khu vực Trung Đông Lara Korte cho rằng quyền tự do ngôn luận theo Tu chính án thứ nhất của họ đã bị xâm phạm.

Stars and Stripes từ lâu tự nhận là một nguồn tin độc lập về quân sự, dù nhận ngân sách từ chính phủ để hoạt động. Tuần trước, ba phóng viên này đã nhận được thông báo chấm dứt hợp đồng từ Lầu Năm Góc với cáo buộc “không phục tùng”, làm dấy lên câu hỏi về cam kết lâu nay của Bộ Quốc phòng trong việc tôn trọng sự độc lập về biên tập của tờ báo.

Đơn kiện cáo buộc bộ và một số lãnh đạo, bao gồm cả Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đã tham gia vào “các nỗ lực kiểm duyệt bất thường”. Các nguyên đơn khẳng định: “Các bị đơn đang cố gắng sa thải các nguyên đơn vì đã lên tiếng với tư cách công dân để ủng hộ quyền tự do của báo chí trong việc đưa tin về các hoạt động quân sự. Hành động pháp lý này nhằm ngăn chặn sự vi phạm trắng trợn các quyền theo Tu chính án thứ nhất của các nhà báo”.

Phóng viên Lara Korte giải thích lý do khởi kiện trong một bài đăng trên mạng xã hội: “Mọi người đều xứng đáng có quyền được hưởng một nền báo chí tự do và độc lập, đặc biệt là những người phục vụ trong quân đội. Vụ kiện này nhằm bảo vệ sứ mệnh của các nhà báo Stars and Stripes để họ có thể tiếp tục công việc mà không sợ hãi hay bị trả thù”.

Đơn kiện cho rằng cuộc phỏng vấn hồi tháng 7 trên chương trình CBS Sunday Morning là “khởi nguồn” của căng thẳng. Trong cuộc phỏng vấn, cả Korte và Slavin đều trả lời về công việc của họ, khi phóng viên CBS David Martin hỏi Slavin: “Anh có tấm biển trên bàn ghi ‘Chọn trận đánh của mình’. Anh sẵn sàng hy sinh vì điều gì?”. Slavin đáp: “Chúng tôi cần cung cấp tin tức độc lập cho các quân nhân. Nếu không làm được điều đó, nếu chúng tôi bị biến thành thứ khác, thành bộ phận quan hệ công chúng, thì đó chính là thứ chúng tôi phải chiến đấu để bảo vệ”.

Trước đó, trong một tuyên bố hồi tháng 1, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell cho biết bộ sẽ đưa Stars and Stripes “trở lại sứ mệnh ban đầu: đưa tin cho các chiến binh của chúng tôi”. Ông Parnell viết: “Chúng tôi sẽ hiện đại hóa hoạt động, chuyển trọng tâm nội dung khỏi những thứ gây xao nhãng, tập trung vào chiến tranh, hệ thống vũ khí, thể lực, khả năng sống sót và mọi thứ liên quan đến quân sự”. Tuy nhiên, các nhà phê bình gọi sáng kiến này là một vỏ bọc để Lầu Năm Góc định hình lại nội dung đưa tin của tờ báo.

Vụ kiện cũng nhấn mạnh vai trò của Stars and Stripes trong việc đưa tin tiên phong về điều kiện xuống cấp trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln, đang triển khai dài ngày mà không cập cảng từ tháng 11 năm ngoái. Tờ báo là một trong những hãng truyền thông đầu tiên đưa tin về tình trạng thiếu hụt vật tư và khó khăn về sức khỏe tinh thần của thủy thủ. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Hegseth đều bác bỏ các báo cáo này, gọi là “tin giả”.

Đơn kiện cho rằng việc sa thải có thể là sự trả đũa cho bài viết của Stars and Stripes về chủ đề này. Một ngày sau khi bài báo được đăng, Bộ Quốc phòng đã liên hệ với nhà xuất bản Lederer để yêu cầu sa thải Korte và Slavin, viện dẫn cuộc phỏng vấn trên CBS từ nhiều tuần trước đó. Lederer không thực hiện lệnh này mà tuyên bố ý định nghỉ hưu vào tháng 9, với lý do bất đồng với “định hướng lãnh đạo của Bộ Quốc phòng”. Ngày 21/8, Bộ Quốc phòng đã ra thông báo chấm dứt hợp đồng với cả ba nhân viên, bao gồm cả Lederer.

Trước đó, hồi tháng 4, thanh tra viên của tờ báo, bà Jacqueline Smith, cũng đã bị sa thải. Vai trò của bà Smith một phần là bảo vệ sự độc lập của Stars and Stripes, tờ báo có lịch sử lâu đời từ thời Nội chiến Mỹ.

Đơn kiện nêu rõ: “Các quan chức quốc phòng và chỉ huy quân đội từ lâu đã khẳng định Stars and Stripes sẽ không phải chịu sự can thiệp của giới chức quân sự. Sự độc lập về biên tập là yếu tố quan trọng cho sứ mệnh cốt lõi của tờ báo: thu thập và cung cấp thông tin khách quan, đáng tin cậy cho cộng đồng quân đội Mỹ”.