AIPAC chi bao nhiêu để chống ứng viên Abdul El-Sayed ở Michigan?

Dearborn, Michigan – “Down with AIPAC” (Hạ AIPAC), đám đông hô vang tại một cuộc mít tinh vận động tranh cử cho ứng viên Thượng viện Dân chủ Abdul El-Sayed ở vùng ngoại ô Detroit.

AIPAC, Ủy ban Công vụ Israel-Hoa Kỳ, đã trở thành chủ đề chính trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ tại Michigan. Các nhà phân tích cho rằng cuộc đua này có thể ảnh hưởng đến cách tiếp cận của đảng Dân chủ đối với Israel trong nhiều năm tới.

Nghị sĩ bang Michigan Alabas Farhat tuyên bố tại cuộc mít tinh hôm thứ Sáu ở ngoại ô Dearborn rằng cử tri sẽ khiến nhóm ủng hộ Israel này “đốt” hàng triệu đô la bằng cách bầu El-Sayed vào Thượng viện.

“Hiện trạng đã nói với chúng tôi từ lâu rằng chúng tôi không có tiền cho trường học hiện đại; không có tiền cho nước sạch, cho y tế, cho nhà ở giá rẻ”, Farhat phát biểu tại cuộc mít tinh.

“Nhưng khi cần tiền để ném bom trẻ em ở Gaza, để thực hiện chiến dịch thanh lọc sắc tộc ở Nam Lebanon – chính quyền này dường như luôn tìm ra đủ tiền”.

Nhiều diễn giả, bao gồm hai nữ nghị sĩ Rashida Tlaib và Ilhan Omar, cũng lên sân khấu, nhưng tên của đối thủ của El-Sayed trong cuộc bầu cử thứ Ba, hạ nghị sĩ Haley Stevens, gần như không được nhắc đến.

Thay vào đó, AIPAC – tổ chức đang phá kỷ lục chi tiêu vận động tranh cử nhằm đánh bại các ứng viên chỉ trích chính sách của Israel như El-Sayed – liên tục được nhắc tới, bị la ó và lên án.

El-Sayed, một nhà dịch tễ học tiến bộ và từng là quan chức y tế công cộng, đang chạy đua với Stevens, hạ nghị sĩ bốn nhiệm kỳ, để thay thế thượng nghị sĩ Dân chủ Gary Peters sắp nghỉ hưu. Người chiến thắng sẽ đối đầu với cựu hạ nghị sĩ Mike Rogers, ứng viên có khả năng cao nhất của đảng Cộng hòa, trong cuộc tổng tuyển cử tháng 11.

AIPAC và các nhóm khác chi bao nhiêu?

Theo hồ sơ từ Ủy ban Bầu cử Liên bang (FEC), AIPAC và các ủy ban hành động chính trị (PAC) khác đã chi hơn 54 triệu USD để giúp Stevens. Một nhóm “tiền tối” tên là Center for Democratic Priorities cũng chi khoảng 6,5 triệu USD cho quảng cáo ủng hộ Stevens, nâng tổng số lên hơn 60 triệu USD. Nhóm này chưa báo cáo chi tiêu cho FEC.

Riêng nhánh bầu cử của AIPAC, United Democracy Project (UDP), đã chi hơn 30,6 triệu USD cho cuộc đua này, mức kỷ lục của tổ chức. UDP được AIPAC định hướng và là nhà tài trợ lớn nhất của PAC này. Trong số 100 triệu USD UDP huy động được, 30 triệu đến từ AIPAC, một tổ chức phi lợi nhuận xã hội hoạt động theo kiểu “tiền tối” nên khó truy vết nhà tài trợ.

Ngoài AIPAC, UDP được tài trợ phần lớn bởi các nhà ủng hộ Israel giàu có, gồm quản lý quỹ đầu cơ Paul Singer, Chủ tịch Tập đoàn Kraft Robert Kraft, lãnh đạo công ty quản lý tài sản Marc Rowan, chủ ngân hàng đầu tư Blair Frank, giám đốc giải trí người Mỹ gốc Israel Haim Saban và nhà phát triển bất động sản David Cordish.

Khoảng 30 triệu USD còn lại đến từ các PAC khác, thường được tài trợ bởi các PAC và nhóm “tiền tối” khác, giống như “búp bê Nga lồng nhau”. Một nhóm mới thành lập tên là A Stronger Michigan đã chi hơn 17 triệu USD, được tài trợ chủ yếu bởi tổ chức phi lợi nhuận Center Forward. Nhóm này cũng nhận tiền từ Michigan Forward 2026, rồi từ doanh nhân Daniel Lubetzky, Hội đồng Hóa chất Mỹ và tổ chức phi lợi nhuận American Foundation for Good Governance. Một PAC khác là Center Forward Committee cũng chi khoảng 900.000 USD, nhận tiền từ Chevron và United Health Care. Ngoài ra, PAC Unite to Win mới xuất hiện với gần 4 triệu USD, chỉ nhận tài trợ từ Democracy Matters.

Ứng viên tự gây quỹ được bao nhiêu?

Các PAC hoạt động độc lập và luật pháp cấm họ phối hợp với chiến dịch tranh cử của ứng viên. Đóng góp cá nhân bị giới hạn 3.500 USD mỗi người mỗi kỳ bầu cử. El-Sayed đã gây quỹ trực tiếp nhiều hơn Stevens: 14,5 triệu USD so với 11,9 triệu USD.

Các PAC ủng hộ El-Sayed chỉ chi khoảng 3,5 triệu USD, chủ yếu từ nhóm Fighting for Michigan, được tài trợ bởi các nhà hoạt động tiến bộ và ủng hộ Palestine, gồm Viện Nghiên cứu Trung Đông, cha vợ của El-Sayed (300.000 USD) và nhà hoạt động Saikat Chakrabarti (250.000 USD). Một số công đoàn và nhóm tiến bộ cũng chi số tiền nhỏ cho các hoạt động như gọi điện thoại vận động.

Phản ứng của các bên

Stevens thời gian gần đây bác bỏ hàng triệu USD mà AIPAC chi cho bà và tránh trả lời các câu hỏi về nhóm này. Bà phát biểu trong một cuộc tranh luận: “Tôi không nghĩ có nhiều khác biệt giữa siêu PAC ủng hộ Abdul và siêu PAC ủng hộ tôi. Chúng ta có vấn đề với cải cách tài chính chiến dịch”. Những người ủng hộ El-Sayed nhanh chóng chỉ ra rằng khoản chênh lệch là hơn 56 triệu USD. Trang web của Stevens có mục “truyền thông” cung cấp các điểm nhấn cho quảng cáo của AIPAC và các PAC, cùng video im lặng về bà tương tác với cử tri dường như dành cho quảng cáo truyền hình.

Phía El-Sayed coi sự hậu thuẫn của AIPAC dành cho Stevens là điểm trọng tâm chiến dịch, khi sự ủng hộ cho Israel trong đảng Dân chủ ở mức thấp nhất. “Donald Trump không phải là căn bệnh; ông ta chỉ là triệu chứng đầu tiên của căn bệnh nền tảng trong nền chính trị chúng ta”, El-Sayed nói hôm thứ Sáu. “Căn bệnh đó là hệ thống cho phép các tỷ phú, tập đoàn và các nhóm lợi ích đặc biệt như AIPAC mua bán chính trị gia để trục lợi hệ thống chống lại chúng ta”. Trong cuộc tranh luận hồi tháng trước, ông chỉ trích Stevens đã bỏ phiếu chống cắt viện trợ cho Israel: “Tuần trước, người bạn của chúng ta đã bỏ phiếu gửi 3,3 tỷ USD tiền thuế của bạn cho chính phủ nước ngoài. Đó là ‘pro quo’ đi kèm với ‘quid’ 30 triệu USD mà AIPAC chi ra”.

AIPAC bác bỏ cáo buộc là nhóm vận động hành lang phục vụ chính phủ nước ngoài. Tổ chức này tự giới thiệu là liên minh những người Mỹ tận tâm, coi liên minh Mỹ-Israel là có lợi cho cả hai nước. “Là những người Mỹ tự hào ủng hộ Israel, chúng tôi sẽ không bao giờ xin lỗi vì tham gia vào tiến trình chính trị và chống lại những kẻ phá hoại các giá trị chung của chúng tôi”, nhóm này viết trong email gần đây gửi người ủng hộ, liệt kê cuộc đua Thượng viện Michigan là “quan trọng”.

Những người ủng hộ quyền lợi Palestine cho rằng nếu El-Sayed, người đang dẫn đầu các cuộc thăm dò, đánh bại Stevens và AIPAC, đó sẽ là đòn giáng mạnh vào hoạt động ủng hộ Israel tại Mỹ. “Tiến bộ đang diễn ra. Con người đang thức tỉnh. Sự thật đang lộ diện”, Vivian Moghni, một cử tri ủng hộ El-Sayed ở Dearborn, nói với Al Jazeera.

Michigan là bang có hơn 10 triệu dân, từng bỏ phiếu cho Trump năm 2016 và 2024. Nhiều người tiến bộ đã thắng cử vào Hạ viện ở các khu vực áp đảo Dân chủ, nhưng nếu El-Sayed chiến thắng, đó có thể là “cơn địa chấn chính trị” với câu hỏi Israel trong đảng Dân chủ. Cuộc đua này cũng có thể quyết định đảng nào kiểm soát Thượng viện sau tổng tuyển cử tháng 11.