10 điểm nước ngọt biến mất trên toàn cầu qua ảnh vệ tinh

Thế giới đang mất ước tính 324 nghìn tỷ lít (85,6 nghìn tỷ gallon) nước ngọt mỗi năm, đủ để đáp ứng nhu cầu của 280 triệu người, theo báo cáo năm 2025 của Ngân hàng Thế giới. Tình trạng mất nước ngọt dai dẳng, được gọi là “khô hạn lục địa”, do hạn hán gia tăng và các hoạt động sử dụng đất, nước không bền vững.

Liên Hợp Quốc lấy ngày 17/6 là Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy các hành động phục hồi đất suy thoái. Dưới đây là 10 ví dụ về các hồ, sông và đập đang thu hẹp trên khắp thế giới qua ảnh chụp từ vệ tinh.

Parana River, Argentina

Dài khoảng 4.900 km, sông Parana là con sông dài thứ hai Nam Mỹ (sau Amazon), là tuyến thương mại quan trọng nối Brazil, Paraguay và Argentina. So sánh ảnh vệ tinh năm 1990 và 2026 cho thấy mực nước tại cảng Rosario giảm mạnh do hạn hán kéo dài, làm gián đoạn vận chuyển ngũ cốc, giảm sản lượng thủy điện tại đập Itaipu, lộ ra các bãi lòng sông rộng và đảo mới hình thành.

Lake Poope, Bolivia

Ở độ cao 3.700 m, hồ Poope từng là hồ lớn thứ hai Bolivia với diện tích 1.000 km². Ảnh chụp năm 1984 và 2020 cho thấy hồ gần như biến mất hoàn toàn do chuyển dòng nước, hạn hán và ấm lên, biến thành bãi muối, phá hủy nghề cá và sinh kế của người bản địa Uru.

Lake Ngami, Botswana

Nằm ở rìa tây nam đồng bằng Okavango, hồ Ngami dao động mạnh giữa vùng đất ngập nước và gần khô hạn tùy theo lưu lượng từ hệ thống Okavango. So sánh ảnh năm 1984 và 2020 cho thấy tính nhạy cảm khí hậu: hạn hán và biến động dòng chảy khiến hồ gần biến mất vào thời điểm thấp nhất, biến ngư trường và đồng cỏ chăn nuôi thành lòng hồ nứt nẻ, sau đó phục hồi một phần.

Laguna de Aculeo, Chile

Gần thủ đô Santiago, đầm Aculeo từng là điểm du lịch nổi tiếng, hỗ trợ cộng đồng địa phương. Ảnh vệ tinh năm 2007 và 2026 cho thấy đầm gần như khô cạn do hạn hán kéo dài và áp lực nguồn nước.

Lake Urmia, Iran

Từng là hồ nước mặn lớn nhất Trung Đông, rộng gần 6.000 km² vào thập niên 1990, hiện hồ Urmia chỉ còn khoảng 581 km² (dưới 10% diện tích ban đầu). Hạn hán liên tiếp, sử dụng nước nông nghiệp, chuyển dòng sông và khai thác nước ngầm đã biến phần lớn hồ thành bãi muối trơ trụi, theo báo cáo của Al Jazeera.

Al-Chibayish Marshes, Iraq

Là một phần của vùng đất ngập nước Mesopotamia, di sản UNESCO, đầm lầy al-Chibayish ở miền nam Iraq từng là hệ sinh thái quan trọng. So sánh ảnh 1984 và 2020 cho thấy hệ thống thoát nước và hạn hán gây khô hạn diện rộng vào thập niên 1990, nhưng một phần đã phục hồi nhờ mưa tăng và nỗ lực phục hồi gần đây.

Ambovombe, Madagascar

Ambovombe là thị trấn ở miền nam Madagascar, một trong những khu vực chịu áp lực khí hậu lớn nhất. Ảnh vệ tinh năm 1985 và 2020 cho thấy khủng hoảng sinh thái trầm trọng do hạn hán kéo dài và nhiệt độ tăng. Bão cát đỏ mạnh và thiếu hụt mưa làm suy thoái nguồn nước và đất canh tác, ảnh hưởng đến nông nghiệp sinh tồn và chăn nuôi, gây mất mát và di dời.

Lake Faguibine, Mali

Gần rìa Sahara, hồ Faguibine ở miền bắc Mali gần như biến mất trong những thập kỷ gần đây. Trước đây nhận nước lũ từ sông Niger, ảnh vệ tinh từ 1984 đến 2020 cho thấy lũ giảm, hạn hán và bồi tích làm hồ thu hẹp đáng kể, phần lớn lòng hồ khô và sa mạc hóa.

Lake Mead, Hoa Kỳ

Nằm trên biên giới Nevada-Arizona, hồ chứa Mead là hồ chứa lớn nhất nước Mỹ về dung tích, hình thành từ đập Hoover trên sông Colorado vào thập niên 1930, cấp nước cho hàng triệu người ở tây nam nước Mỹ và một phần Mexico. So sánh ảnh 1984 và 2020 cho thấy hồ suy giảm mạnh do hạn hán kéo dài, nhiệt độ tăng và nhu cầu nước lớn, làm lộ ra các bờ hồ và vùng đất trước đây chìm dưới nước.

Biển Aral phía Nam, Uzbekistan

Biển Aral phía Nam ở tây bắc Uzbekistan là một trong những thảm họa môi trường do con người gây ra tồi tệ nhất. Ảnh vệ tinh năm 1984 và 2020 minh họa sự biến mất ấn tượng của hồ do nhiều thập kỷ chuyển dòng sông để tưới tiêu, thu hẹp hơn 90% diện tích, để lại những vùng lòng hồ trơ trụi.