Nepal đón tượng Phật thế kỷ 13 bị đánh cắp trở về từ New York
Axios (Tổng hợp từ Al Jazeera English)
Sau hơn 40 năm thất lạc, bức tượng Phật thế kỷ 13 đã được hồi hương về Nepal từ New York và được tái lập vị trí tại ngôi chùa cổ ở Kathmandu đúng ngày lễ Phật Đản. Sự kiện thể hiện nỗ lực của Nepal trong việc khôi phục di sản văn hóa bị đánh cắp và nhận được sự ủng hộ từ phía Mỹ.
Người dân Nepal đã tổ chức lễ rước trọng thể đưa bức tượng Phật thế kỷ 13 trở về ngôi chùa nguyên bản ở thủ đô Kathmandu vào ngày 1/5, sau khi bức tượng bị đánh cắp từ những năm 1980 và xuất hiện tại một trung tâm văn hóa ở New York. Sự kiện diễn ra đúng ngày lễ Phật Đản, kỷ niệm ngày sinh của Đức Phật.
Bức tượng, được đặt trên kiệu và rước trong tiếng nhạc truyền thống, đã được đặt lại trên bệ đá nguyên bản trong chùa. Một pho tượng sao chép mà người dân địa phương thờ cúng trong thời gian qua đã được di chuyển sang một khu vực khác trong chùa. Bà Sunkesari Shakya, 67 tuổi, một người đến chùa, chia sẻ với hãng tin AFP: “Tôi rất hạnh phúc, tất cả chúng tôi đều hạnh phúc. Thần của chúng tôi đã trở về”.
Theo Cục Khảo cổ Nepal, bức tượng bị lấy trộm khỏi chùa vào thập niên 1980 và sau đó xuất hiện tại Tibet House US, một trung tâm văn hóa ở New York. Nó được một nhà sư vô danh tặng cho trung tâm này. Bức tượng đã được trả về Nepal từ năm 2022, nhưng đến nay mới được tái lập vị trí.
Ông Sergio Gor, đặc phái viên Mỹ phụ trách Nam và Trung Á, tham dự buổi lễ và cho biết: “Một trong những điều chúng tôi tập trung là có thể đưa trở về những cổ vật vô giá đã rơi vào tay kẻ xấu trong nhiều thập kỷ qua. Chúng tôi đang cố gắng sửa sai từ quá khứ.” Ông đang có chuyến thăm Nepal kéo dài ba ngày.
Nepal, quốc gia có 30 triệu dân với đời sống tín ngưỡng sâu sắc, sở hữu nhiều ngôi đền Hindu, Phật giáo và di sản văn hóa. Tuy nhiên, kể từ khi mở cửa với thế giới bên ngoài vào những năm 1950, nhiều tác phẩm điêu khắc, tranh vẽ, cửa sổ trang trí và thậm chí cả cửa ra vào hàng thế kỷ đã bị đánh cắp, thường với sự tiếp tay của các quan chức tham nhũng, để phục vụ thị trường nghệ thuật Mỹ, châu Âu và các nơi khác, bất chấp lệnh cấm xuất khẩu.
Theo Cục Khảo cổ, khoảng 200 cổ vật đã được hồi hương, bao gồm chạm khắc gỗ, đá, tranh vẽ, kinh sách và tượng thần. Ít nhất 41 cổ vật đã được đặt lại đúng vị trí ban đầu. Chuyên gia bảo tồn Rabindra Puri nhấn mạnh: “Điều này rất quan trọng. Tượng của chúng tôi không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là một phần của di sản sống.”
Ông Puri cho biết phong trào hồi hương cổ vật đang ngày càng mạnh mẽ. Hơn 400 cổ vật được liệt kê chính thức là mất tích, nhưng các chuyên gia ước tính con số thực tế lên tới hàng nghìn. Chính quyền Nepal đặc biệt đang tìm cách hồi hương thêm nhiều cổ vật từ Mỹ, Pháp, Đức và Anh.
